{
  "id": "rigveda/4.40.5",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/rigveda/4.40.5/",
  "work": {
    "key": "rigveda",
    "title": "Ṛgveda Saṃhitā"
  },
  "ref": "4.40.5",
  "speaker": "Addressed to Dadhikra",
  "sanskrit": {
    "text": "हं॒सः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्होता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दुरोण॒सत् ।\nनृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तम् ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": true
  },
  "transliteration": {
    "text": "haṃsáḥ śuciṣád vásur antarikṣasád hótā vediṣád átithir duroṇasát |\nnṛṣád varasád ṛtasád vyomasád abjā́ gojā́ ṛtajā́ adrijā́ ṛtám ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "haṃsaḥ",
      "meaning": "swan, goose (a bird-like being)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śuciṣat",
      "meaning": "dwelling in the pure one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vasuḥ",
      "meaning": "wealth, treasure",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "antarikṣasat",
      "meaning": "dwelling in the air",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hotā",
      "meaning": "priest, invoker",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vediṣat",
      "meaning": "seated on the altar",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atithiḥ",
      "meaning": "guest",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "duroṇasat",
      "meaning": "seated in the house",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nṛṣat",
      "meaning": "seated among men",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "varasat",
      "meaning": "seated in the choice place",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ṛtasat",
      "meaning": "seated in cosmic order",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vyomasat",
      "meaning": "seated in the sky",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abjāḥ",
      "meaning": "born from the waters",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "gojāḥ",
      "meaning": "born of cows",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ṛtajāḥ",
      "meaning": "born of cosmic order",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "adrijāḥ",
      "meaning": "born of the mountain",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ṛtam",
      "meaning": "cosmic order, truth",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "हंस (परम-आत्मा) शुद्ध में स्थित, धन रूप, आकाश में निवास करने वाला, वेदी पर बैठा होता, अतिथि, घर में बैठा, मनुष्यों में बैठा, श्रेष्ठ स्थान में बैठा, ऋत में बैठा, व्योम में बैठा; जल से उत्पन्न, गौओं से उत्पन्न, ऋत से उत्पन्न, पर्वत से उत्पन्न — (वह) ऋत है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அன்னம் போன்றவன் தூய்மையில் அமர்ந்தவன், செல்வமானவன், வானில் வாழ்பவன், பலிபீடத்தில் அமர்ந்த ஹோதா, விருந்தினன், இல்லத்தில் அமர்ந்தவன், மனிதரில் அமர்ந்தவன், சிறந்த இடத்தில் அமர்ந்தவன், ரதத்தில் அமர்ந்தவன், வானில் அமர்ந்தவன்; நீரில் பிறந்தவன், பசுக்களில் பிறந்தவன், ரதத்தில் பிறந்தவன், மலையில் பிறந்தவன் — அவன் ரதம் ஆகும்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "హంసుడు శుద్ధంలో ఆసీనుడు, సంపదరూపుడు, ఆకాశంలో నివసించేవాడు, వేదిపై కూర్చున్న హోత, అతిథి, ఇంట్లో కూర్చున్నవాడు, మనుషులలో కూర్చున్నవాడు, శ్రేష్ఠ స్థానంలో కూర్చున్నవాడు, ఋతంలో కూర్చున్నవాడు, వ్యోమంలో కూర్చున్నవాడు; జలాలనుండి పుట్టినవాడు, గోవులనుండి పుట్టినవాడు, ఋతం నుండి పుట్టినవాడు, పర్వతం నుండి పుట్టినవాడు — అతడు ఋతం.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಹಂಸನು ಶುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು, ಸಂಪತ್ತಿನ ರೂಪ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಹೋತೃ, ಅತಿಥಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು, ಋತದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು, ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು; ಜಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಗೋವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಋತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಪರ್ವತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು — ಅವನು ಋತ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഹംസൻ ശുദ്ധത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ, സമ്പത്തായവൻ, ആകാശത്ത് വസിക്കുന്നവൻ, യാഗവേദിയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഹോതാവ്, അതിഥി, വീട്ടിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ, മനുഷ്യരിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ, ശ്രേഷ്ഠസ്ഥാനത്ത് ഇരിക്കുന്നവൻ, ഋതത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ, വ്യോമത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ; ജലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, പശുവിൽ ജനിച്ചവൻ, ഋതത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, പർവതത്തിൽ ജനിച്ചവൻ — അവൻ ഋതം.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "হংস শুদ্ধে অধিষ্ঠিত, ধনরূপ, অন্তরিক্ষে বাসকারী, বেদিতে আসীন হোতা, অতিথি, গৃহে আসীন, মানুষের মধ্যে আসীন, শ্রেষ্ঠ স্থানে আসীন, ঋতে আসীন, ব্যোমে আসীন; জল থেকে জাত, গো থেকে জাত, ঋত থেকে জাত, পর্বত থেকে জাত — তিনি ঋত।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "हंस शुद्धात स्थित, धनरूप, अंतरिक्षात वास करणारा, वेदीवर बसलेला होता, अतिथी, घरात बसलेला, माणसांत बसलेला, श्रेष्ठ स्थानी बसलेला, ऋतात बसलेला, व्योमात बसलेला; पाण्यातून जन्मलेला, गाईंपासून जन्मलेला, ऋतातून जन्मलेला, पर्वतातून जन्मलेला — तो ऋत आहे.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "હંસ શુદ્ધમાં સ્થિત, ધનસ્વરૂપ, અંતરિક્ષમાં વસનાર, વેદી પર બેઠેલ હોતા, અતિથિ, ઘરમાં બેઠેલ, મનુષ્યોમાં બેઠેલ, શ્રેષ્ઠ સ્થાને બેઠેલ, ઋતમાં બેઠેલ, વ્યોમમાં બેઠેલ; જળથી જન્મેલ, ગાયોથી જન્મેલ, ઋતથી જન્મેલ, પર્વતથી જન્મેલ — તે ઋત છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਹੰਸ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਧਨ ਰੂਪ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਤਾ, ਮਹਿਮਾਨ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਥਾਂ ਬੈਠਾ, ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਵਿਓਮ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ; ਜਲਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਗਊਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਰਿਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ — ਉਹ ਰਿਤ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ହଂସ ଶୁଦ୍ଧରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ଧନରୂପ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବସବାସକାରୀ, ବେଦିରେ ବସିଥିବା ହୋତା, ଅତିଥି, ଗୃହରେ ବସିଥିବା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା, ଋତରେ ବସିଥିବା, ବ୍ୟୋମରେ ବସିଥିବା; ଜଳରୁ ଜାତ, ଗାଈରୁ ଜାତ, ଋତରୁ ଜାତ, ପର୍ବତରୁ ଜାତ — ସେ ଋତ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "ہنس پاک میں قائم، دولت کی صورت، فضا میں بسنے والا، قربان گاہ پر بیٹھا ہوتا، مہمان، گھر میں بیٹھا، انسانوں میں بیٹھا، بہترین مقام پر بیٹھا، رِت میں بیٹھا، ویوم میں بیٹھا؛ پانیوں سے پیدا، گایوں سے پیدا، رِت سے پیدا، پہاڑ سے پیدا — وہ رِت ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "The Swan, seated in the pure, a treasure, dwelling in the air, the priest seated on the altar, the guest, seated in the house, seated among men, seated in the best place, seated in cosmic order, seated in the sky; born of the waters, born of cows, born of cosmic order, born of the mountain — he is cosmic order.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "El Cisne, sentado en lo puro, tesoro, morador del aire, el sacerdote sentado en el altar, el huésped, sentado en la casa, sentado entre los hombres, sentado en el mejor lugar, sentado en el orden cósmico, sentado en el cielo; nacido de las aguas, nacido de las vacas, nacido del orden cósmico, nacido de la montaña — él es el orden cósmico.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Le Cygne, siégeant dans le pur, trésor, demeurant dans l'air, le prêtre siégeant sur l'autel, l'hôte, siégeant dans la maison, siégeant parmi les hommes, siégeant au meilleur lieu, siégeant dans l'ordre cosmique, siégeant dans le ciel ; né des eaux, né des vaches, né de l'ordre cosmique, né de la montagne — il est l'ordre cosmique.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Der Schwan, im Reinen thronend, Schatz, im Luftraum wohnend, der Priester auf dem Altar sitzend, der Gast, im Hause sitzend, unter den Menschen sitzend, am besten Ort sitzend, in der kosmischen Ordnung sitzend, am Himmel sitzend; aus den Wassern geboren, aus den Kühen geboren, aus der kosmischen Ordnung geboren, aus dem Berge geboren — er ist die kosmische Ordnung.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "O Cisne, sentado no puro, tesouro, morador do ar, o sacerdote sentado no altar, o hóspede, sentado na casa, sentado entre os homens, sentado no melhor lugar, sentado na ordem cósmica, sentado no céu; nascido das águas, nascido das vacas, nascido da ordem cósmica, nascido da montanha — ele é a ordem cósmica.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Лебедь, восседающий в чистом, сокровище, обитающий в воздухе, жрец, сидящий на алтаре, гость, сидящий в доме, сидящий среди людей, сидящий на лучшем месте, сидящий в космическом порядке, сидящий на небе; рождённый из вод, рождённый от коров, рождённый космическим порядком, рождённый от горы — он и есть космический порядок.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "天鹅，安坐于清净之中，财富之身，居于虚空，祭坛上的祭司，客人，坐于家中，坐于人群之中，坐于最善之处，坐于宇宙秩序之中，坐于天空；生于众水，生于牛群，生于宇宙秩序，生于山岳——他即是宇宙秩序。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "白鳥は清浄に座し、宝であり、空中に住み、祭壇に座すホートリ、客人、家に座し、人々の中に座し、最善の所に座し、真理の中に座し、虚空に座す。水から生まれ、牛から生まれ、真理から生まれ、山から生まれた者——彼こそが真理（リタ）である。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "البجعةُ الجالسةُ في الطهر، الكنزُ، القاطنةُ في الجوّ، الكاهنُ الجالسُ على المذبح، الضيفُ، الجالسُ في البيت، الجالسُ بين البشر، الجالسُ في أفضل مكان، الجالسُ في النظام الكوني، الجالسُ في السماء؛ المولودُ من المياه، المولودُ من الأبقار، المولودُ من النظام الكوني، المولودُ من الجبل — هو النظامُ الكونيّ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Angsa, yang bersemayam dalam kesucian, harta, yang berdiam di angkasa, imam yang duduk di mezbah, tamu, yang duduk di rumah, yang duduk di antara manusia, yang duduk di tempat terbaik, yang duduk dalam tatanan kosmis, yang duduk di langit; lahir dari air, lahir dari sapi, lahir dari tatanan kosmis, lahir dari gunung — dialah tatanan kosmis.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "หงส์ผู้ประทับอยู่ในความบริสุทธิ์ ผู้เป็นทรัพย์ ประทับในอากาศ ผู้เป็นโหตฤ ประทับบนแท่นบูชา ผู้เป็นอติถี ประทับในเรือน ประทับท่ามกลางมนุษย์ ประทับในที่อันประเสริฐ ประทับในระเบียบแห่งจักรวาล ประทับในท้องฟ้า เกิดจากน้ำ เกิดจากโค เกิดจากระเบียบแห่งจักรวาล เกิดจากภูเขา พระองค์คือระเบียบแห่งจักรวาล",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Ṛgveda Saṃhitā, accented text and word analysis of the University of Zurich, via VedaWeb (University of Cologne)",
    "license": "CC BY 4.0"
  },
  "topics": [
    "cosmogony",
    "soma",
    "hymn-to-dadhikra",
    "divine-epithets"
  ],
  "citation": "Ṛgveda Saṃhitā 4.40.5. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/rigveda/4.40.5/"
}