{
  "id": "upanishads/aitareya.3.1.2",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/aitareya.3.1.2/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "aitareya.3.1.2",
  "speaker": "Aitareya Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "यदेतद्धृदयं मनश्चैतत् । सञ्ज्ञानमाज्ञानं विज्ञानं प्रज्ञानं मेधा दृष्टिधृर्तिमतिर्मनीषा जूतिः स्मृतिः सङ्कल्पः क्रतुरसुः कामो वश इति । सर्वाण्येवैतानि प्रज्ञानस्य नामधेयानि भवन्ति ॥ ३.१.२ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "yadetaddhṛdayaṃ manaścaitat | sañjñānamājñānaṃ vijñānaṃ prajñānaṃ medhā dṛṣṭidhṛrtimatirmanīṣā jūtiḥ smṛtiḥ saṅkalpaḥ kraturasuḥ kāmo vaśa iti | sarvāṇyevaitāni prajñānasya nāmadheyāni bhavanti || 3.1.2 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "yat",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hṛdayam",
      "meaning": "heart",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manaḥ",
      "meaning": "mind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sañjñānam",
      "meaning": "perception",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ājñānam",
      "meaning": "recognition",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vijñānam",
      "meaning": "understanding",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajñānam",
      "meaning": "awareness",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "medhā",
      "meaning": "intellect",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dṛṣṭiḥ",
      "meaning": "vision",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dhṛtiḥ",
      "meaning": "steadfastness",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "matiḥ",
      "meaning": "thought",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manīṣā",
      "meaning": "wisdom",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jūtiḥ",
      "meaning": "impulse",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "smṛtiḥ",
      "meaning": "memory",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saṅkalpaḥ",
      "meaning": "resolve",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kratuḥ",
      "meaning": "will",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asuḥ",
      "meaning": "breath of life",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kāmaḥ",
      "meaning": "desire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vaśaḥ",
      "meaning": "control",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvāṇi",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etāni",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajñānasya",
      "meaning": "of awareness",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nāma-dheyāni",
      "meaning": "names",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhavanti",
      "meaning": "are",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "यह जो हृदय और मन है, यह सञ्ज्ञान, आज्ञान, विज्ञान, प्रज्ञान, मेधा, दृष्टि, धृति, मति, मनीषा, जूति, स्मृति, सङ्कल्प, क्रतु, असु, काम और वश है। ये सब प्रज्ञान के ही नाम हैं।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இதுவே இதயமும் மனமும். உணர்வு, அறிதல், விஞ்ஞானம், பிரஞ்ஞானம், மேதை, பார்வை, உறுதி, மதி, மனீஷை, ஊக்கம், நினைவு, சங்கல்பம், கிரது, உயிர்ப்பு, விருப்பம், வசம் என்பவை எல்லாம் பிரஞ்ஞானத்தின் பெயர்களே.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఇదే హృదయం, మనస్సు. సంజ్ఞానం, ఆజ్ఞానం, విజ్ఞానం, ప్రజ్ఞానం, మేధ, దృష్టి, ధృతి, మతి, మనీష, జూతి, స్మృతి, సంకల్పం, క్రతువు, అసు, కామం, వశం — ఇవన్నీ ప్రజ్ఞానానికి పేర్లే.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಇದೇ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು. ಸಂಜ್ಞಾನ, ಆಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಜ್ಞಾನ, ಮೇಧಾ, ದೃಷ್ಟಿ, ಧೃತಿ, ಮತಿ, ಮನೀಷಾ, ಜೂತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಸಂಕಲ್ಪ, ಕ್ರತು, ಅಸು, ಕಾಮ, ವಶ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಸರುಗಳೇ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഇതുതന്നെയാണ് ഹൃദയവും മനസ്സും. സഞ്ജ്ഞാനം, ആജ്ഞാനം, വിജ്ഞാനം, പ്രജ്ഞാനം, മേധ, ദൃഷ്ടി, ധൃതി, മതി, മനീഷ, ജൂതി, സ്മൃതി, സങ്കല്പം, ക്രതു, അസു, കാമം, വശം — ഇവയെല്ലാം പ്രജ്ഞാനത്തിന്റെ നാമങ്ങളാണ്.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "এটিই হৃদয় ও মন। সঞ্জ্ঞান, আজ্ঞান, বিজ্ঞান, প্রজ্ঞান, মেধা, দৃষ্টি, ধৃতি, মতি, মনীষা, জূতি, স্মৃতি, সংকল্প, ক্রতু, অসু, কাম, বশ — এসবই প্রজ্ঞানের নাম।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "हेच हृदय व मन. संज्ञान, आज्ञान, विज्ञान, प्रज्ञान, मेधा, दृष्टी, धृती, मती, मनीषा, जूती, स्मृती, संकल्प, क्रतू, असू, काम, वश — हे सर्व प्रज्ञानाची नावे आहेत.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "આ જ હૃદય અને મન છે. સંજ્ઞાન, આજ્ઞાન, વિજ્ઞાન, પ્રજ્ઞાન, મેધા, દૃષ્ટિ, ધૃતિ, મતિ, મનીષા, જૂતિ, સ્મૃતિ, સંકલ્પ, ક્રતુ, અસુ, કામ, વશ — આ બધાં પ્રજ્ઞાનનાં નામો છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਇਹੀ ਹਿਰਦਾ ਅਤੇ ਮਨ ਹੈ। ਸੰਜ੍ਞਾਨ, ਆਜ੍ਞਾਨ, ਵਿਜ੍ਞਾਨ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨ, ਮੇਧਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਮਤਿ, ਮਨੀਸ਼ਾ, ਜੂਤਿ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਸੰਕਲਪ, ਕ੍ਰਤੂ, ਅਸੁ, ਕਾਮ, ਵਸ਼ — ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଏହି ହିଁ ହୃଦୟ ଓ ମନ। ସଂଜ୍ଞାନ, ଆଜ୍ଞାନ, ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ, ମେଧା, ଦୃଷ୍ଟି, ଧୃତି, ମତି, ମନୀଷା, ଜୂତି, ସ୍ମୃତି, ସଙ୍କଳ୍ପ, କ୍ରତୁ, ଅସୁ, କାମ, ବଶ — ଏସବୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନର ନାମ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "یہی دل اور من ہے۔ سنجّان، آجّان، وجّان، پرجّان، میدھا، درشٹی، دھرتی، متی، منیشا، جوتی، سمرتی، سنکلپ، کرتو، اسو، کام، وش — یہ سب پرجّان کے نام ہیں۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "This which is the heart and the mind: perception, recognition, understanding, awareness (prajñāna), intellect, vision, steadfastness, thought, wisdom, impulse, memory, resolve, will, breath of life, desire, and control — all these are names of prajñāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Esto que es el corazón y la mente: percepción, reconocimiento, comprensión, conciencia (prajñāna), intelecto, visión, firmeza, pensamiento, sabiduría, impulso, memoria, resolución, voluntad, aliento vital, deseo y control: todos ellos son nombres de prajñāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Ce qui est le cœur et l'esprit : perception, reconnaissance, compréhension, conscience (prajñāna), intellect, vision, fermeté, pensée, sagesse, impulsion, mémoire, résolution, volonté, souffle vital, désir et maîtrise — tous sont les noms de prajñāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Dies, das Herz und der Geist: Wahrnehmung, Erkennen, Verstehen, Bewusstsein (prajñāna), Intellekt, Sehen, Standhaftigkeit, Denken, Weisheit, Antrieb, Gedächtnis, Entschluss, Wille, Lebensatem, Verlangen und Beherrschung — all dies sind Namen von prajñāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Isto que é o coração e a mente: percepção, reconhecimento, compreensão, consciência (prajñāna), intelecto, visão, firmeza, pensamento, sabedoria, impulso, memória, resolução, vontade, sopro vital, desejo e controle — todos são nomes de prajñāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Это и есть сердце и ум: восприятие, узнавание, понимание, сознание (prajñāna), разум, зрение, твёрдость, мысль, мудрость, порыв, память, решимость, воля, дыхание жизни, желание и власть — все это имена prajñāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "这就是心与意：觉知、认识、理解、智慧（prajñāna）、慧、见、定力、思、智慧、冲动、记忆、决心、意志、生气、欲望与自制——这一切都是智慧（prajñāna）的名称。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "これが心と意である。認識、了知、理解、般若（prajñāna）、知性、見、堅固さ、思考、叡智、衝動、記憶、決意、意志、生命の息、欲望、制御——これらはすべて般若（prajñāna）の名である。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "هذا هو القلب والعقل: الإدراك، والمعرفة، والفهم، والوعي (prajñāna)، والذكاء، والبصر، والثبات، والفكر، والحكمة، والدافع، والذاكرة، والعزم، والإرادة، ونفس الحياة، والرغبة، والتحكم — كلها أسماء للوعي (prajñāna).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Inilah hati dan pikiran: persepsi, pengenalan, pemahaman, kesadaran (prajñāna), kecerdasan, penglihatan, keteguhan, pemikiran, kebijaksanaan, dorongan, ingatan, tekad, kehendak, napas hidup, keinginan, dan pengendalian — semuanya adalah nama-nama prajñāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "สิ่งที่เป็นหัวใจและเป็นใจนี้ คือการรับรู้ การจำได้ ความเข้าใจ ปัญญาญาณ สติปัญญา การมองเห็น ความมั่นคง ความคิด ความรอบรู้ ความดลใจ ความทรงจำ ความตั้งใจ เจตจำนง ลมหายใจแห่งชีวิต ความปรารถนา และการควบคุมตน ทั้งหมดนี้เป็นชื่อเรียกของปรัชญาญาณ",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Aitareya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “ऐतरेयोपनिषद्” (revision 230282)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%90%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D&oldid=230282"
  },
  "topics": [
    "consciousness",
    "mind",
    "cognition"
  ],
  "citation": "Aitareya Upaniṣad 3.1.2. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/aitareya.3.1.2/"
}