{
  "id": "upanishads/brihadaranyaka.1.5.13",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.1.5.13/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "brihadaranyaka.1.5.13",
  "speaker": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "अथैतस्य प्राणस्यापः शरीरम् ।\nज्योतीरूपमसौ चन्द्रः ।\nतद्यावानेव प्राणस्तावत्य आपस्तावानसौ चन्द्रः ।\nत एते सर्व एव समाः सर्वेऽनन्ताः ।\nस यो हैतानन्तवत उपास्तेऽन्तवन्तं स लोकं जयति ।\nअथ यो हैताननन्तानुपास्तेऽनन्तं स लोकं जयति ॥ १.५.१३ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "athaitasya prāṇasyāpaḥ śarīram |\njyotīrūpamasau candraḥ |\ntadyāvāneva prāṇastāvatya āpastāvānasau candraḥ |\nta ete sarva eva samāḥ sarve'nantāḥ |\nsa yo haitānantavata upāste'ntavantaṃ sa lokaṃ jayati |\natha yo haitānanantānupāste'nantaṃ sa lokaṃ jayati || 1.5.13 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "then",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etasya",
      "meaning": "of this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇasya",
      "meaning": "of breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āpaḥ",
      "meaning": "waters",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śarīram",
      "meaning": "body",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jyotīrūpam",
      "meaning": "having the form of light",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asau",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "candraḥ",
      "meaning": "moon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yāvān",
      "meaning": "as much as",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tāvatī",
      "meaning": "so much",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āpaḥ",
      "meaning": "waters",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tāvān",
      "meaning": "so much",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asau",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "candraḥ",
      "meaning": "moon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "te",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ete",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarve",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "samāḥ",
      "meaning": "equal",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarve",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anantāḥ",
      "meaning": "infinite",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etān",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anantavataḥ",
      "meaning": "as finite",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāste",
      "meaning": "meditates upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "antavantam",
      "meaning": "finite",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lokam",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jayati",
      "meaning": "wins",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "but",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etān",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anantān",
      "meaning": "as infinite",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāste",
      "meaning": "meditates upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anantam",
      "meaning": "infinite",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lokam",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jayati",
      "meaning": "wins",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "फिर इस प्राण का शरीर जल है। प्रकाश रूप वाला वह चन्द्रमा है। जितना प्राण है, उतना ही जल है; जितना जल है, उतना ही वह चन्द्रमा है। ये सब समान हैं, ये सब अनन्त हैं। जो इन्हें सीमित मानकर उपासना करता है, वह सीमित लोक जीतता है। और जो इन्हें अनन्त मानकर उपासना करता है, वह अनन्त लोक जीतता है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "பின், இந்தப் பிராணனின் உடல் நீர். ஒளி வடிவான அந்தச் சந்திரன். எவ்வளவு பிராணனோ அவ்வளவே நீர்; எவ்வளவு நீரோ அவ்வளவே அந்தச் சந்திரன். இவை அனைத்தும் சமமானவை; இவை அனைத்தும் அனந்தமானவை. இவற்றை எல்லையுடையனவாகக் கருதி உபாசிப்பவன் எல்லையுள்ள உலகை வெல்கிறான். இவற்றை அனந்தமானவையாகக் கருதி உபாசிப்பவன் அனந்தமான உலகை வெல்கிறான்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "తరువాత ఈ ప్రాణానికి జలమే శరీరం. కాంతి రూపమైన ఆ చంద్రుడు. ఎంత ప్రాణమో అంత జలం; ఎంత జలమో అంత ఆ చంద్రుడు. ఇవన్నీ సమానమే, ఇవన్నీ అనంతమే. వీటిని పరిమితమైనవిగా భావించి ఉపాసించేవాడు పరిమితమైన లోకాన్ని జయిస్తాడు. వీటిని అనంతమైనవిగా భావించి ఉపాసించేవాడు అనంతమైన లోకాన్ని జయిస్తాడు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಆ ಬಳಿಕ ಈ ಪ್ರಾಣದ ಶರೀರ ನೀರು. ಬೆಳಕಿನ ರೂಪವಾದ ಆ ಚಂದ್ರ. ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಣವೋ ಅಷ್ಟೇ ನೀರು; ಎಷ್ಟು ನೀರೋ ಅಷ್ಟೇ ಆ ಚಂದ್ರ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾನ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅನಂತ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಮಿತವಾದ ಲೋಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅನಂತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಅನಂತ ಲೋಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "പിന്നെ ഈ പ്രാണന്റെ ശരീരം ജലമാണ്. പ്രകാശരൂപമായ ആ ചന്ദ്രൻ. എത്രത്തോളം പ്രാണനോ അത്രത്തോളം ജലം; എത്രത്തോളം ജലമോ അത്രത്തോളം ആ ചന്ദ്രൻ. ഇവയെല്ലാം സമമാണ്; ഇവയെല്ലാം അനന്തമാണ്. ഇവയെ പരിമിതമെന്നു കരുതി ഉപാസിക്കുന്നവൻ പരിമിതമായ ലോകം നേടുന്നു. ഇവയെ അനന്തമെന്നു കരുതി ഉപാസിക്കുന്നവൻ അനന്തമായ ലോകം നേടുന്നു.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "তারপর এই প্রাণের শরীর জল। আলোকরূপ সেই চাঁদ। যতখানি প্রাণ, ততখানিই জল; যতখানি জল, ততখানিই সেই চাঁদ। এরা সবাই সমান, সবাই অনন্ত। যে এদের সীমিত মনে করে উপাসনা করে, সে সীমিত লোক জয় করে। আর যে এদের অনন্ত মনে করে উপাসনা করে, সে অনন্ত লোক জয় করে।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "नंतर या प्राणाचे शरीर जल आहे. प्रकाशरूप असा तो चंद्र आहे. जितका प्राण तितकेच जल; जितके जल तितकाच तो चंद्र. हे सर्व समान आहेत; हे सर्व अनंत आहेत. यांना सीमित मानून उपासना करणारा सीमित लोक जिंकतो. यांना अनंत मानून उपासना करणारा अनंत लोक जिंकतो.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "પછી આ પ્રાણનું શરીર જળ છે. પ્રકાશરૂપ એ ચંદ્ર છે. જેટલો પ્રાણ તેટલું જ જળ; જેટલું જળ તેટલો જ એ ચંદ્ર. આ બધા સમાન છે; આ બધા અનંત છે. આમને સીમિત માનીને ઉપાસના કરનાર સીમિત લોક જીતે છે. આમને અનંત માનીને ઉપાસના કરનાર અનંત લોક જીતે છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਫਿਰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ। ਜਿਤਨਾ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਜਲ; ਜਿਤਨਾ ਜਲ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਅਨੰਤ ਹਨ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੀਮਿਤ ਲੋਕ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਲੋਕ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ତା'ପରେ ଏହି ପ୍ରାଣର ଶରୀର ଜଳ। ଜ୍ୟୋତିରୂପ ସେହି ଚନ୍ଦ୍ର। ଯେତେ ପ୍ରାଣ, ସେତେ ହିଁ ଜଳ; ଯେତେ ଜଳ, ସେତେ ହିଁ ସେ ଚନ୍ଦ୍ର। ଏସବୁ ସମାନ; ଏସବୁ ଅନନ୍ତ। ଏମାନଙ୍କୁ ସୀମିତ ଭାବି ଉପାସନା କରିଥିବା ଲୋକ ସୀମିତ ଲୋକ ଜିତେ। ଏମାନଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ ଭାବି ଉପାସନା କରିଥିବା ଲୋକ ଅନନ୍ତ ଲୋକ ଜିତେ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "پھر اس پران کا جسم پانی ہے۔ روشنی کی صورت وہ چاند ہے۔ جتنا پران ہے اتنا ہی پانی ہے، اور جتنا پانی ہے اتنا ہی وہ چاند ہے۔ یہ سب یکساں ہیں، یہ سب لامحدود ہیں۔ جو انہیں محدود جان کر ان کی عبادت کرتا ہے وہ محدود عالم جیتتا ہے۔ اور جو انہیں لامحدود جان کر ان کی عبادت کرتا ہے وہ لامحدود عالم جیتتا ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Then the body of this breath (prāṇa) is the waters. That moon, which has the form of light, is its form. As far as breath extends, so far extend the waters; as far as the waters, so far is that moon. All these are equal, all are infinite. Whoever worships them as finite wins a finite world; but whoever worships them as infinite wins an infinite world.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Luego, el cuerpo de este aliento (prāṇa) son las aguas. Aquella luna, que tiene la forma de la luz, es su forma. Tanto como se extiende el aliento, tanto se extienden las aguas; tanto como las aguas, tanto es aquella luna. Todas estas son iguales, todas son infinitas. Quien las venera como finitas gana un mundo finito; pero quien las venera como infinitas gana un mundo infinito.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Puis, le corps de ce souffle (prāṇa) sont les eaux. Cette lune, qui a la forme de la lumière, en est la forme. Autant le souffle s'étend, autant s'étendent les eaux; autant les eaux, autant est cette lune. Toutes ces choses sont égales, toutes sont infinies. Celui qui les vénère comme finies gagne un monde fini; mais celui qui les vénère comme infinies gagne un monde infini.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Dann ist der Leib dieses Atems (prāṇa) das Wasser. Jener Mond, der die Gestalt des Lichtes hat, ist seine Gestalt. So weit der Atem reicht, so weit reicht das Wasser; so weit das Wasser, so weit ist jener Mond. Alle diese sind gleich, alle sind unendlich. Wer sie als endlich verehrt, gewinnt eine endliche Welt; wer sie aber als unendlich verehrt, gewinnt eine unendliche Welt.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Depois, o corpo deste sopro (prāṇa) são as águas. Aquela lua, que tem a forma da luz, é a sua forma. Tanto quanto o sopro se estende, tanto se estendem as águas; tanto quanto as águas, tanto é aquela lua. Todas estas são iguais, todas são infinitas. Quem as venera como finitas conquista um mundo finito; mas quem as venera como infinitas conquista um mundo infinito.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Затем тело этого дыхания (prāṇa) — воды. Та луна, имеющая форму света, — его форма. Насколько простирается дыхание, настолько простираются воды; насколько воды, настолько эта луна. Все они равны, все бесконечны. Тот, кто почитает их как конечные, обретает конечный мир; а тот, кто почитает их как бесконечные, обретает бесконечный мир.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "其次，此气息（prāṇa）的身体是水。那具光明之形的月亮是其形。气息有多大，水就有多大；水有多大，那月亮就有多大。这些都相等，都是无限的。若把它们视为有限而敬奉，便得有限之界；若把它们视为无限而敬奉，便得无限之界。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "次に、この息（プラーナ）の身体は水である。光の形をしたその月がその形である。息があるだけ水があり、水があるだけその月がある。これらはみな等しく、みな無限である。これらを有限と見て念ずる者は有限の世界を得るが、無限と見て念ずる者は無限の世界を得る。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "ثم إن جسد هذا النفس الحيوي (براna) هو الماء. وذلك القمر، الذي له صورة النور، هو صورته. بقدر ما يمتد النفس تمتد المياه، وبقدر المياه يكون ذلك القمر. هذه كلها متساوية، وكلها لا نهاية لها. من عبدها على أنها محدودة فاز بعالم محدود، أما من عبدها على أنها لا نهاية لها فاز بعالم لا نهاية له.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Kemudian, tubuh dari prāṇa ini adalah air. Bulan itu, yang berwujud cahaya, adalah wujudnya. Sejauh prāṇa meluas, sejauh itu air; sejauh air, sejauh itu bulan itu. Semua ini sama, semua tak terbatas. Barangsiapa memuja semua ini sebagai terbatas, ia memperoleh dunia yang terbatas; tetapi barangsiapa memujanya sebagai tak terbatas, ia memperoleh dunia yang tak terbatas.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "ส่วนน้ำคือร่างกายของปราณนี้ จันทร์นั้นมีรูปเป็นแสงสว่าง เท่าที่ปราณแผ่ไปถึง น้ำก็แผ่ไปถึงเท่านั้น และจันทร์นั้นก็มีขอบเขตเท่ากับน้ำ สิ่งเหล่านี้ทั้งหมดเสมอกัน ทั้งหมดไม่มีที่สิ้นสุด ผู้ใดภาวนาสิ่งเหล่านี้ว่ามีที่สิ้นสุด ย่อมได้โลกที่มีที่สิ้นสุด แต่ผู้ใดภาวนาสิ่งเหล่านี้ว่าไม่มีที่สิ้นสุด ย่อมได้โลกที่ไม่มีที่สิ้นสุด",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 1a” (revision 308886)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D_1a&oldid=308886"
  },
  "topics": [
    "prana",
    "water",
    "moon",
    "infinity",
    "meditation"
  ],
  "citation": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 1.5.13. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.1.5.13/"
}