{
  "id": "upanishads/brihadaranyaka.2.1.3",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.1.3/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "brihadaranyaka.2.1.3",
  "speaker": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad · Gārgya Bālāki to Ajātaśatru",
  "sanskrit": {
    "text": "स होवाच गार्ग्यः य एवासौ चन्द्रे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।\nस होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।\nबृहन् पाण्दरवासाः सोमो राजेति वा अहमेतमुपास इति ।\nस य एतमेवमुपास्तेऽहरहर्सुतः प्रसुतो भवति ।\nनास्यान्नं क्षीयते ॥ २.१.३ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "sa hovāca gārgyaḥ ya evāsau candre puruṣa etamevāhaṃ brahmopāsa iti |\nsa hovācājātaśatruḥ mā maitasminsaṃvadiṣṭhāḥ |\nbṛhan pāṇdaravāsāḥ somo rājeti vā ahametamupāsa iti |\nsa ya etamevamupāste'haraharsutaḥ prasuto bhavati |\nnāsyānnaṃ kṣīyate || 2.1.3 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "gārgyaḥ",
      "meaning": "Gārgya",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asau",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "candre",
      "meaning": "in the moon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣaḥ",
      "meaning": "person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aham",
      "meaning": "I",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "brahma",
      "meaning": "brahman",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāse",
      "meaning": "worship",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ajātaśatruḥ",
      "meaning": "Ajātaśatru",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mā",
      "meaning": "do not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mā",
      "meaning": "do not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etasmin",
      "meaning": "in this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saṃvadiṣṭhāḥ",
      "meaning": "speak about",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bṛhan",
      "meaning": "great",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pāṇḍaravāsāḥ",
      "meaning": "white-robed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somaḥ",
      "meaning": "Soma",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "rājā",
      "meaning": "king",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aham",
      "meaning": "I",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāse",
      "meaning": "worship",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāste",
      "meaning": "worships",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aharahaḥ",
      "meaning": "day by day",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sutaḥ",
      "meaning": "poured out",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prasutaḥ",
      "meaning": "poured forth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhavati",
      "meaning": "becomes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "annam",
      "meaning": "food",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kṣīyate",
      "meaning": "is exhausted",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "गार्ग्य बोला, 'जो यह चन्द्र में पुरुष है, उसी को मैं ब्रह्म मानकर उपासना करता हूँ।' अजातशत्रु ने कहा, 'इस विषय में मुझसे विवाद मत करो। 'मैं इसे महान, श्वेत वस्त्रधारी, सोम राजा मानकर उपासना करता हूँ।' जो इस प्रकार उपासना करता है, उसके लिए दिन-प्रतिदिन सोमरस प्रवाहित होता रहता है और उसका अन्न कभी क्षीण नहीं होता।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "கார்க்யன் கூறினான், 'சந்திரனில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் பிரம்மமாக உபாசிக்கிறேன்.' அஜாதசத்ரு கூறினான், 'இதைப்பற்றி என்னுடன் வாதிடாதே. 'பெரியவரும் வெண்ணிற ஆடை அணிந்தவருமான சோம அரசனாக இவரை நான் உபாசிக்கிறேன்.' இவ்வாறு உபாசிப்பவனுக்கு நாள்தோறும் சோமரசம் பொழிந்து பெருகும்; அவனுடைய உணவு ஒருபோதும் குறையாது.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "గార్గ్యుడు అన్నాడు, 'చంద్రునిలో ఉన్న ఈ పురుషుడినే నేను బ్రహ్మంగా ఉపాసిస్తాను.' అజాతశత్రువు అన్నాడు, 'దీనిపై నాతో వాదించకు. 'ఈయనను మహాత్ముడు, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవాడు, సోమ రాజుగా నేను ఉపాసిస్తాను.' ఈ విధంగా ఉపాసించేవానికి ప్రతిదినం సోమరసం కురుస్తూ ఉంటుంది; అతని అన్నం ఎన్నడూ తరగదు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ, 'ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ, 'ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಇವನನ್ನು ಮಹಾನ್, ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಸೋಮ ರಾಜನೆಂದು ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸೋಮರಸ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಅವನ ಅನ್ನ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഗാർഗ്യൻ പറഞ്ഞു, 'ചന്ദ്രനിലുള്ള ഈ പുരുഷനെയാണ് ഞാൻ ബ്രഹ്മമായി ഉപാസിക്കുന്നത്.' അജാതശത്രു പറഞ്ഞു, 'ഇതിൽ എന്നോട് തർക്കിക്കരുത്. 'ഇവനെ മഹാനും വെൺവസ്ത്രധാരിയും സോമരാജാവുമായി ഞാൻ ഉപാസിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ ഉപാസിക്കുന്നവന് ദിവസംതോറും സോമരസം ചൊരിയപ്പെടുന്നു; അവന്റെ അന്നം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കുന്നില്ല.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "গার্গ্য বললেন, 'চন্দ্রে যে এই পুরুষ আছেন, তাঁকেই আমি ব্রহ্ম জেনে উপাসনা করি।' অজাতশত্রু বললেন, 'এ বিষয়ে আমার সঙ্গে তর্ক কোরো না। 'তাঁকে আমি মহান, শ্বেতবস্ত্রধারী, সোম রাজা জেনে উপাসনা করি।' যে এইভাবে উপাসনা করে, তার জন্য প্রতিদিন সোমরস ক্ষরিত হয়, এবং তার অন্ন কখনও ক্ষয় হয় না।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "गार्ग्य म्हणाला, 'चंद्रातील जो हा पुरुष आहे, त्यालाच मी ब्रह्म मानून उपासना करतो.' अजातशत्रू म्हणाला, 'यावर माझ्याशी वाद करू नकोस. 'त्याला मी महान, श्वेतवस्त्रधारी, सोम राजा मानून उपासना करतो.' जो असा उपासना करतो, त्याच्यासाठी दररोज सोमरस वाहत राहतो आणि त्याचे अन्न कधीही क्षीण होत नाही.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "ગાર્ગ્ય બોલ્યો, 'ચંદ્રમાં જે આ પુરુષ છે, તેને જ હું બ્રહ્મ માનીને ઉપાસના કરું છું.' અજાતશત્રુ બોલ્યો, 'આ વિષયમાં મારી સાથે વિવાદ ન કર. 'હું તેને મહાન, શ્વેત વસ્ત્રધારી, સોમ રાજા માનીને ઉપાસના કરું છું.' જે આ રીતે ઉપાસના કરે છે, તેના માટે દરરોજ સોમરસ વહેતો રહે છે અને તેનું અન્ન ક્યારેય ક્ષીણ થતું નથી.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਗਾਰਗਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਹ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।' ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰ। 'ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।' ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ ਸੋਮਰਸ ਵਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਨ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଗାର୍ଗ୍ୟ କହିଲେ, 'ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଯେଉଁ ଏହି ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହିଁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଉପାସନା କରେ।' ଅଜାତଶତ୍ରୁ କହିଲେ, 'ଏ ବିଷୟରେ ମୋ ସହ ବିବାଦ କର ନାହିଁ। 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମହାନ, ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସୋମ ରାଜା ଭାବି ଉପାସନା କରେ।' ଯେ ଏପରି ଉପାସନା କରେ, ତା'ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ସୋମରସ ବହେ; ତା'ର ଅନ୍ନ କେବେ ହେଁ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ ନାହିଁ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "گارگیہ نے کہا، 'چاند میں جو یہ پرش ہے، اسی کو میں برہمن جان کر عبادت کرتا ہوں۔' اجاتشترو نے کہا، 'اس بارے میں مجھ سے بحث مت کرو۔ 'میں اسے عظیم، سفید لباس والا، سوم بادشاہ جان کر عبادت کرتا ہوں۔' جو اس طرح عبادت کرتا ہے، اس کے لیے روزانہ سوم رس بہتا رہتا ہے اور اس کا اناج کبھی کم نہیں ہوتا۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Gārgya said, 'I worship as brahman that person who is in the moon.' Ajātaśatru said, 'Do not argue with me about this. I worship him as the great, white-robed king Soma.' For whoever worships him thus, Soma flows forth day by day, and his food never runs short.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Gārgya dijo: 'Venero como brahman a aquel puruṣa que está en la luna.' Ajātaśatru dijo: 'No discutas conmigo sobre esto. Lo venero como el gran rey Soma, vestido de blanco.' Para quien lo venera así, el soma fluye día tras día, y su alimento nunca se agota.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Gārgya dit : « Je vénère comme brahman ce Puruṣa qui est dans la lune. » Ajātaśatru dit : « Ne discute pas avec moi à ce sujet. Je le vénère comme le grand roi Soma, vêtu de blanc. » Pour celui qui le vénère ainsi, le soma coule jour après jour, et sa nourriture ne manque jamais.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Gārgya sprach: „Ich verehre als brahman jenen Puruṣa, der im Mond ist.“ Ajātaśatru sprach: „Streite nicht mit mir darüber. Ich verehre ihn als den großen, weiß gekleideten König Soma.“ Wer ihn so verehrt, dem fließt Soma Tag für Tag zu, und seine Nahrung geht niemals aus.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Gārgya disse: 'Venero como brahman aquele puruṣa que está na lua.' Ajātaśatru disse: 'Não discuta comigo sobre isso. Eu o venero como o grande rei Soma, vestido de branco.' Para quem o venera assim, o soma flui dia após dia, e seu alimento nunca se esgota.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Гаргья сказал: «Я почитаю как брахман того пуруша, который в луне». Аджаташатру сказал: «Не спорь со мной об этом. Я почитаю его как великого царя Сому, облачённого в белое». Для того, кто почитает его так, сома изливается день за днём, и его пища никогда не иссякает.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "戈尔迦耶说：“我以梵来崇拜那位在月亮中的补卢沙。”阿阇世说：“关于此事不要与我争论。我崇拜他为伟大的、身着白衣的苏摩王。”对于这样崇拜他的人，苏摩日日流淌，他的食物永不匮乏。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "ガールギャは言った。「私は月の中にいるこのプルシャを、ブラフマンとして礼拝する。」アジャータシャトルは言った。「これについて私と論争してはならない。私は彼を、偉大な白衣の王ソーマとして礼拝する。」このように礼拝する者には、ソーマが日ごとに流れ出し、その食物が尽きることはない。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "قال غارغيا: «أعبد بوصفه البراهمان ذلك البورُشا الذي في القمر.» قال أجاتاشاترو: «لا تجادلني في هذا. إنني أعبده بوصفه الملك العظيم سوما، المرتدي الثوب الأبيض.» ولمن يعبده هكذا يتدفق السوما يومًا بعد يوم، ولا ينقص طعامه أبدًا.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Gārgya berkata: 'Aku memuja sebagai brahman Puruṣa yang ada di bulan itu.' Ajātaśatru berkata: 'Jangan berdebat denganku tentang ini. Aku memujanya sebagai raja Soma yang agung dan berpakaian putih.' Bagi siapa pun yang memujanya demikian, soma mengalir hari demi hari, dan makanannya tidak pernah habis.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในดวงจันทร์นั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะพระโสมผู้ยิ่งใหญ่ ทรงอาภรณ์ขาว เป็นราชา ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ พระโสมย่อมไหลหลั่งวันแล้ววันเล่า และอาหารของผู้นั้นก็ไม่มีวันขาด",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 2p” (revision 308061)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D_2p&oldid=308061"
  },
  "topics": [
    "brahman",
    "moon",
    "prosperity"
  ],
  "citation": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 2.1.3. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.1.3/"
}