{
  "id": "upanishads/brihadaranyaka.2.1.5",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.1.5/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "brihadaranyaka.2.1.5",
  "speaker": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad · Ajātaśatru to Gārgya",
  "sanskrit": {
    "text": "स होवाच गार्ग्यः य एवायमाकाशे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।\nस होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।\nपूर्णमप्रवर्तीति वा अहमेतमुपास इति ।\nस य एतमेवमुपास्ते पूर्यते प्रजया पशुभिर्नास्यास्माल्लोकात्प्रजोद्वर्तते ॥ २.१.५ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "sa hovāca gārgyaḥ ya evāyamākāśe puruṣa etamevāhaṃ brahmopāsa iti |\nsa hovācājātaśatruḥ mā maitasmin saṃvadiṣṭhāḥ |\npūrṇamapravartīti vā ahametamupāsa iti |\nsa ya etamevamupāste pūryate prajayā paśubhirnāsyāsmāllokātprajodvartate || 2.1.5 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "gārgyaḥ",
      "meaning": "Gārgya",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ayam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ākāśe",
      "meaning": "in space",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣaḥ",
      "meaning": "person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aham",
      "meaning": "I",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "brahma",
      "meaning": "brahman",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāse",
      "meaning": "meditate upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ajātaśatruḥ",
      "meaning": "Ajātaśatru",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mā",
      "meaning": "do not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mā",
      "meaning": "do not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etasmin",
      "meaning": "about this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saṃvadiṣṭhāḥ",
      "meaning": "argue",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pūrṇam",
      "meaning": "full",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "apravarti",
      "meaning": "unmoving",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vā",
      "meaning": "or",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aham",
      "meaning": "I",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāse",
      "meaning": "meditate upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāste",
      "meaning": "meditates",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pūryate",
      "meaning": "is fulfilled",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajayā",
      "meaning": "by offspring",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśubhiḥ",
      "meaning": "by cattle",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asmāt",
      "meaning": "from",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lokāt",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajā",
      "meaning": "offspring",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "udvartate",
      "meaning": "departs",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "गार्ग्य ने कहा: आकाश में जो यह पुरुष है, उसी को मैं ब्रह्म मानकर उपासना करता हूँ। अजातशत्रु ने कहा: इस विषय में मुझसे विवाद मत करो। 'पूर्ण और अचल' — इस रूप में मैं इसकी उपासना करता हूँ। जो इस प्रकार इसकी उपासना करता है, वह संतान और पशुओं से परिपूर्ण होता है; उसकी संतान इस लोक से नहीं जाती।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "கார்க்கியர் கூறினார்: ஆகாயத்தில் இருக்கும் இந்தப் புருஷனையே நான் பிரம்மமாக உபாசிக்கிறேன். அஜாதசத்ரு கூறினார்: இதைப் பற்றி என்னோடு விவாதிக்காதே. 'நிறைந்தது, அசையாதது' என்று இவரை நான் உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு உபாசிப்பவன் மக்களாலும் கால்நடைகளாலும் நிறைவடைகிறான்; அவன் சந்ததி இவ்லோகத்திலிருந்து விலகுவதில்லை.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "గార్గ్యుడు అన్నాడు: ఆకాశంలో ఉన్న ఈ పురుషుడినే నేను బ్రహ్మంగా ఉపాసిస్తున్నాను. అజాతశత్రువు అన్నాడు: దీని గురించి నాతో వాదించకు. 'పూర్ణుడు, చలనం లేనివాడు' అని ఈయనను నేను ఉపాసిస్తాను. ఇలా ఉపాసించేవాడు సంతానంతో, పశువులతో పరిపూర్ణుడవుతాడు; అతని సంతానం ఈ లోకం నుండి తొలగిపోదు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ: ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಪೂರ್ಣನು, ಚಲನರಹಿತನು' ಎಂದು ನಾನು ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತತಿ ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഗാർഗ്യൻ പറഞ്ഞു: ആകാശത്തിലുള്ള ഈ പുരുഷനെ ഞാൻ ബ്രഹ്മമായി ഉപാസിക്കുന്നു. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: ഇതിനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് തർക്കിക്കരുത്. 'പൂർണനും ചലനമില്ലാത്തവനും' എന്ന നിലയിൽ ഞാൻ ഇദ്ദേഹത്തെ ഉപാസിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഉപാസിക്കുന്നവൻ സന്തതികളാലും പശുക്കളാലും നിറയുന്നു; അവന്റെ സന്തതി ഈ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നില്ല.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "গার্গ্য বললেন: আকাশে যে এই পুরুষ আছেন, তাঁকেই আমি ব্রহ্মরূপে উপাসনা করি। অজাতশত্রু বললেন: এ বিষয়ে আমার সঙ্গে তর্ক কোরো না। 'পূর্ণ, অচল' এভাবেই আমি তাঁর উপাসনা করি। যে এভাবে উপাসনা করে, সে সন্তান ও পশুতে পূর্ণ হয়; তার সন্তান এই লোক থেকে বিচ্যুত হয় না।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "गार्ग्य म्हणाला: आकाशात असलेल्या या पुरुषालाच मी ब्रह्म मानून उपासना करतो. अजातशत्रू म्हणाला: याबाबत माझ्याशी वाद घालू नकोस. 'पूर्ण आणि अचल' अशा रूपाने मी याची उपासना करतो. जो असा उपासना करतो, तो संतती आणि पशूंनी परिपूर्ण होतो; त्याची संतती या लोकातून नाहीशी होत नाही.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "ગાર્ગ્ય બોલ્યો: આકાશમાં રહેલા આ પુરુષને જ હું બ્રહ્મ માની ઉપાસના કરું છું. અજાતશત્રુ બોલ્યો: આ વિષયમાં મારી સાથે વાદ ન કર. 'પૂર્ણ અને અચળ' એ રૂપે હું તેની ઉપાસના કરું છું. જે આ રીતે ઉપાસના કરે છે, તે સંતાન અને પશુઓથી પૂર્ણ થાય છે; તેની સંતતિ આ લોકમાંથી જતી નથી.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਗਾਰਗ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰ। 'ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਚੱਲ' ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଗାର୍ଗ୍ୟ କହିଲେ: ଆକାଶରେ ଥିବା ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ଉପାସନା କରେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁ କହିଲେ: ଏ ବିଷୟରେ ମୋ ସହିତ ବିବାଦ କର ନାହିଁ। 'ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଚଳ' ଏପରି ରୂପେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଉପାସନା କରେ। ଯିଏ ଏପରି ଉପାସନା କରେ, ସେ ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଏ ଲୋକରୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "گارگیہ نے کہا: آکاش میں جو یہ پرش ہے، اسی کو میں برہم جان کر اس کی اپاسنا کرتا ہوں۔ اجاتشترو نے کہا: اس بارے میں مجھ سے بحث نہ کرو۔ 'پورن اور اچل' اس روپ میں میں اس کی اپاسنا کرتا ہوں۔ جو اس طرح اس کی اپاسنا کرتا ہے وہ اولاد اور مویشیوں سے بھرپور ہوتا ہے؛ اس کی اولاد اس لوک سے نہیں جاتی۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Gārgya said: 'The person who is in space, I meditate upon him as brahman.' Ajātaśatru said: 'Do not argue with me about him. I meditate upon him as full and unmoving.' Whoever meditates upon him thus is filled with offspring and cattle; his progeny does not depart from this world.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Gārgya dijo: «Al puruṣa que está en el espacio lo medito como brahman». Ajātaśatru dijo: «No discutas conmigo sobre él. Lo medito como pleno e inmóvil». Quien así lo medita se llena de descendencia y ganado; su linaje no se aparta de este mundo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Gārgya dit : « Le puruṣa qui est dans l'espace, je le médite comme brahman. » Ajātaśatru dit : « Ne discute pas avec moi à son sujet. Je le médite comme plein et immobile. » Celui qui le médite ainsi est comblé de descendance et de bétail ; sa progéniture ne quitte pas ce monde.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Gārgya sprach: »Den Puruṣa, der im Raum ist, den verehre ich als brahman.« Ajātaśatru sprach: »Streite nicht mit mir darüber. Ich verehre ihn als vollkommen und unbewegt.« Wer ihn so verehrt, wird reich an Nachkommen und Vieh; seine Nachkommenschaft weicht nicht aus dieser Welt.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Gārgya disse: «Ao puruṣa que está no espaço, eu o medito como brahman». Ajātaśatru disse: «Não discutas comigo sobre ele. Eu o medito como pleno e imóvel». Quem assim o medita é cumulado de descendência e gado; sua linhagem não se afasta deste mundo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Гаргья сказал: «Пуруша, что в пространстве, — его я почитаю как брахман». Аджātашатру сказал: «Не спорь со мной об этом. Я почитаю его как полного и неподвижного». Кто так почитает его, наполняется потомством и скотом; его потомство не уходит из этого мира.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "迦尔革耶说：“那在虚空中的补鲁沙，我以之为梵而崇拜。”阿闍世说：“关于此，不要与我争论。我以‘圆满、不动’来崇拜他。”如此崇拜者，便被子嗣与牲畜充满；他的后代不离此世。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "ガールギャが言った。「空の中にあるこのプルシャを、私はブラフマンとして念じる。」アジャータシャトルが言った。「それについて私と論じてはならない。私は彼を満ち満ちて動かぬものとして念じる。」このように念じる者は子と家畜に満たされ、その子孫はこの世界を去らない。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "قال غارغيا: «أتعبّد هذا البوروشا الذي في الفضاء بوصفه براهمن». قال أجاتاشатру: «لا تجادلني في ذلك. أنا أعبده بوصفه تامًّا غير متحرك». من يعبده هكذا يمتلئ بالذرية والماشية، ولا تزول ذريته من هذا العالم.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Gārgya berkata: «Puruṣa yang ada di angkasa, aku memujanya sebagai brahman.» Ajātaśatru berkata: «Jangan berdebat denganku tentang dia. Aku memujanya sebagai yang penuh dan tak bergerak.» Siapa memujanya demikian, ia dipenuhi keturunan dan ternak; keturunannya tidak meninggalkan dunia ini.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในอากาศนั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะผู้เต็มเปี่ยมและไม่เคลื่อนไหว ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมเต็มเปี่ยมด้วยบุตรหลานและปศุสัตว์ ลูกหลานของผู้นั้นจะไม่พรากจากโลกนี้ไป",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 2p” (revision 308061)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D_2p&oldid=308061"
  },
  "topics": [
    "brahman",
    "purusha",
    "upasana"
  ],
  "citation": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 2.1.5. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.1.5/"
}