{
  "id": "upanishads/brihadaranyaka.2.5.16",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.5.16/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "brihadaranyaka.2.5.16",
  "speaker": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad · Dadhyañc Ātharvaṇa to the Aśvins (narration by sage)",
  "sanskrit": {
    "text": "इदं वै तन्मधु दध्यङ्ङाथर्वणोऽश्विभ्यामुवाच ।\nतदेतदृषिः पश्यन्नवोचत् तद्वां नरा सनये दंस उग्रमाविष्कृणोमि तन्यतुर्न वृष्टिम् ।\nदध्यङ्ह यन्मध्वाथर्वणो वामश्वस्य शीर्ष्णा प्र यदीमुवाचेति ॥ २.५.१६ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "idaṃ vai tanmadhu dadhyaṅṅātharvaṇo'śvibhyāmuvāca |\ntadetadṛṣiḥ paśyannavocat tadvāṃ narā sanaye daṃsa ugramāviṣkṛṇomi tanyaturna vṛṣṭim |\ndadhyaṅha yanmadhvātharvaṇo vāmaśvasya śīrṣṇā pra yadīmuvāceti || 2.5.16 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "idam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "madhu",
      "meaning": "honey",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dadhyañc-ātharvaṇaḥ",
      "meaning": "Dadhyañc Ātharvaṇa",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aśvibhyām",
      "meaning": "to the two Aśvins",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ṛṣiḥ",
      "meaning": "seer",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyan",
      "meaning": "seeing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "avocat",
      "meaning": "declared",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vām",
      "meaning": "to you two",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "narā",
      "meaning": "O men (Aśvins)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sanaye",
      "meaning": "for gain",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "daṃsaḥ",
      "meaning": "deed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ugram",
      "meaning": "mighty",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āviṣ-kṛṇomi",
      "meaning": "I reveal",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tanyatuḥ",
      "meaning": "thunder",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "like",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vṛṣṭim",
      "meaning": "rain",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dadhyañc",
      "meaning": "Dadhyañc",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yat",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "madhu",
      "meaning": "honey",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātharvaṇaḥ",
      "meaning": "Ātharvaṇa",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vām",
      "meaning": "to you",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aśvasya",
      "meaning": "of the horse",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śīrṣṇā",
      "meaning": "with the head",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pra",
      "meaning": "forth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yat",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "īm",
      "meaning": "it",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "spoke",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "यह वही मधुविद्या है, जिसे दध्यङ् आथर्वण ने अश्विनों से कहा। इसी को ऋषि ने देखकर कहा: हे नरो, मैं आपके उस प्रचण्ड कर्म को प्रकट करता हूँ, जैसे गर्जन वर्षा को प्रकट करता है। दध्यङ् आथर्वण ने जो मधु, घोड़े के सिर के साथ, आप दोनों से कहा, वह यही है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இது அந்த மது-வித்தை; தத்யங் ஆதர்வணர் அசுவினிகளுக்கு இதைக் கூறினார். ரிஷி அதைக் கண்டு இவ்வாறு உரைத்தார்: ஓ நரர்களே, உங்கள் வலிமையான செயலை நான் வெளிப்படுத்துகிறேன், இடி மழையை வெளிப்படுத்துவது போல. தத்யங் ஆதர்வணர் குதிரையின் தலையுடன் உங்களுக்குக் கூறிய மதுவும் இதுவே.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఇదే ఆ మధువిద్య; దధ్యంగ్ ఆథర్వణుడు అశ్వినులకు దీన్ని చెప్పాడు. ఋషి దీన్ని దర్శించి ఇలా పలికాడు: ఓ నరులారా, మీ ఉగ్రకర్మను నేను వెల్లడిస్తాను, ఉరుము వర్షాన్ని వెల్లడించినట్లు. దధ్యంగ్ ఆథర్వణుడు గుర్రపు తలతో మీకు చెప్పిన మధువు ఇదే.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಇದೇ ಆ ಮಧುವಿದ್ಯೆ; ದಧ್ಯಂಗ್ ಆಥರ್ವಣನು ಅಶ್ವಿನಿಯರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಋಷಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಓ ನರರೇ, ನಿಮ್ಮ ಉಗ್ರ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಗುಡುಗು ಮಳೆಯನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುವಂತೆ. ದಧ್ಯಂಗ್ ಆಥರ್ವಣನು ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಧು ಇದೇ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഇതാണ് ആ മധുവിദ്യ; ദധ്യങ് ആഥർവണൻ അശ്വിനികളോട് ഇത് പറഞ്ഞു. ഋഷി അത് ദർശിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ഹേ നരന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഉഗ്രകർമ്മം ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, ഇടി മഴയെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ. ദധ്യങ് ആഥർവണൻ കുതിരത്തലയോടെ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞ മധുവും ഇതുതന്നെ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "এটিই সেই মধুবিদ্যা; দধ্যঙ্ আথর্বণ অশ্বিনীদ্বয়কে তা বলেছিলেন। ঋষি তা দর্শন করে বললেন: হে নরদ্বয়, আমি তোমাদের উগ্র কর্ম প্রকাশ করি, যেমন মেঘগর্জন বৃষ্টি প্রকাশ করে। দধ্যঙ্ আথর্বণ অশ্বের মস্তকসহ তোমাদের যে মধু বলেছিলেন, তা এটিই।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "ही ती मधुविद्या; दध्यङ् आथर्वणाने अश्विनींना ती सांगितली. ऋषीने ती पाहून म्हटले: हे नरांनो, मी तुमचे उग्र कर्म प्रकट करतो, जसा गडगडाट पाऊस प्रकट करतो. दध्यङ् आथर्वणाने घोड्याच्या मस्तकासह तुम्हांस सांगितलेले मधु हेच.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "આ એ મધુવિદ્યા છે; દધ્યંગ્ આથર્વણે અશ્વિનીકુમારોને તે કહી. ઋષિએ તે જોઈને કહ્યું: હે નરો, હું તમારું ઉગ્ર કર્મ પ્રગટ કરું છું, જેમ ગર્જના વરસાદ પ્રગટ કરે. દધ્યંગ્ આથર્વણે ઘોડાના મસ્તક સાથે તમને કહેલું મધુ આ જ છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਇਹ ਉਹ ਮਧੂ-ਵਿੱਦਿਆ ਹੈ; ਦਧਿਅੰਗ ਆਥਰਵਣ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਨਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਉਗਰ ਕਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਜ ਮੀਂਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਧਿਅੰਗ ਆਥਰਵਣ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਮਧੂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଏହା ସେହି ମଧୁବିଦ୍ୟା; ଦଧ୍ୟଙ୍ ଆଥର୍ବଣ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଏହା କହିଥିଲେ। ଋଷି ଏହା ଦେଖି କହିଲେ: ହେ ନରଦ୍ୱୟ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଉଗ୍ର କର୍ମ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଯେପରି ମେଘଗର୍ଜନ ବର୍ଷା ପ୍ରକାଶ କରେ। ଦଧ୍ୟଙ୍ ଆଥର୍ବଣ ଅଶ୍ୱମସ୍ତକ ସହିତ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଥିବା ମଧୁ ଏହା।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "یہی وہ مدھو ودیا ہے جو دध्यङ् آتھرvan نے اشونیوں سے کہی۔ رشی نے اسے دیکھ کر کہا: اے نرو، میں تمہارا شدید عمل ظاہر کرتا ہوں، جیسے گرج بارش کو ظاہر کرتی ہے۔ دध्यङ् آتھرvan نے گھوڑے کے سر کے ساتھ تم سے جو مدھو کہا، وہ یہی ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "This is the honey-teaching that Dadhyañc Ātharvaṇa spoke to the two Aśvins. The seer, seeing it, declared: O men, I reveal your mighty deed, as thunder reveals the rain. This is the honey that Dadhyañc Ātharvaṇa told you with the head of a horse.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Esta es la enseñanza de la miel que Dadhyañc Ātharvaṇa dijo a los dos Aśvin. El vidente, al verla, declaró: Oh hombres, revelo vuestra poderosa acción, como el trueno revela la lluvia. Esta es la miel que Dadhyañc Ātharvaṇa os dijo con la cabeza de un caballo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Voici l'enseignement du miel que Dadhyañc Ātharvaṇa dit aux deux Aśvin. Le voyant, le voyant, déclara : ô hommes, je révèle votre acte puissant, comme le tonnerre révèle la pluie. Voici le miel que Dadhyañc Ātharvaṇa vous dit avec la tête d'un cheval.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Dies ist die Honiglehre, die Dadhyañc Ātharvaṇa den beiden Aśvin sprach. Der Seher erklärte, als er es sah: O Männer, ich offenbare eure gewaltige Tat, wie der Donner den Regen offenbart. Dies ist der Honig, den Dadhyañc Ātharvaṇa mit dem Pferdekopf euch sagte.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Este é o ensinamento do mel que Dadhyañc Ātharvaṇa disse aos dois Aśvin. O vidente, vendo-o, declarou: ó homens, revelo vossa poderosa ação, como o trovão revela a chuva. Este é o mel que Dadhyañc Ātharvaṇa vos disse com a cabeça de um cavalo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Это учение о меде, которое Дадхьянч Атхарваны рассказал двум Ашвинам. Провидец, увидев его, провозгласил: о мужи, я открываю вашу могучую деяние, как гром открывает дождь. Это тот мед, который Дадхьянч Атхарвана сказал вам с головой коня.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "这就是达陀延遮·阿atharvan向双Aśvin所说的蜜智。见道者观之而宣说：诸位男子，我显示你们的强大之业，如雷显示雨。这就是达陀延遮·阿atharvan以马首告诉你们的蜜。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "これこそ、ダディャンチ・アータルヴァナが二人のアシュヴィンに語った蜜の教えである。聖仙はこれを見て述べた。「おお人々よ、私は汝らの猛々しい行いを明らかにする、雷が雨を明らかにするように」。ダディャンチ・アーサルヴァナが馬の頭をもって汝らに語った蜜とはこれである。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "هذا هو تعليم العسل الذي قاله داديانتشا آثارفانا للأشفينين. قال الرائي وهو يراه: أيها الرجال، أكشف عملكم العظيم كما يكشف الرعد المطر. هذا هو العسل الذي قاله لكم داديانتشا آثارفانا برأس الحصان.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Inilah ajaran madu yang diucapkan Dadhyañc Ātharvaṇa kepada kedua Aśvin. Sang resi, melihatnya, menyatakan: wahai manusia, Aku menyingkapkan perbuatanmu yang perkasa, seperti guntur menyingkapkan hujan. Inilah madu yang Dadhyañc Ātharvaṇa katakan kepadamu dengan kepala kuda.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "นี่คือคำสอนเรื่องน้ำผึ้งที่ทัธยัญจ อาถรรพณะ กล่าวแก่ฝาแฝดอัศวิน ฤๅษีผู้เห็นสิ่งนี้จึงกล่าวว่า โอ้มนุษย์ทั้งหลาย ข้าขอเปิดเผยการกระทำอันยิ่งใหญ่ของพวกท่าน ดุจฟ้าร้องเปิดเผยฝน ทัธยัญจ อาถรรพณะ ได้บอกน้ำผึ้งนี้แก่พวกท่านด้วยศีรษะของม้า",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 2p” (revision 308061)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D_2p&oldid=308061"
  },
  "topics": [
    "madhu-vidya",
    "brahman",
    "teaching"
  ],
  "citation": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 2.5.16. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.5.16/"
}