{
  "id": "upanishads/brihadaranyaka.4.3.21",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.4.3.21/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "brihadaranyaka.4.3.21",
  "speaker": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad · Yājñavalkya to Janaka",
  "sanskrit": {
    "text": "तद्वा अस्यैतदतिच्छन्दोऽपहतपाप्माभयं रूपम् ।\nतद्यथा प्रियया स्त्रिया संपरिष्वक्तो न बाह्यं किं चन वेद नान्तरम् ।\nएवमेवायं पुरुषः प्राज्ञेनात्मना संपरिष्वक्तो न बाह्यं किं चन वेद नान्तरम् ।\nतद्वा अस्यैतदाप्तकाममात्मकाममकामं रूपं शोकान्तरम् ॥ ४.३.२१ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "tadvā asyaitadaticchando'pahatapāpmābhayaṃ rūpam |\ntadyathā priyayā striyā saṃpariṣvakto na bāhyaṃ kiṃ cana veda nāntaram |\nevamevāyaṃ puruṣaḥ prājñenātmanā saṃpariṣvakto na bāhyaṃ kiṃ cana veda nāntaram |\ntadvā asyaitadāptakāmamātmakāmamakāmaṃ rūpaṃ śokāntaram || 4.3.21 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atichandaḥ",
      "meaning": "beyond all metre",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "apahata-pāpmā",
      "meaning": "free from evil",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhayam",
      "meaning": "fearless",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "rūpam",
      "meaning": "form",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yathā",
      "meaning": "just as",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "priyayā",
      "meaning": "by a beloved",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "striyā",
      "meaning": "woman",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saṃpariṣvaktaḥ",
      "meaning": "embraced closely",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bāhyam",
      "meaning": "external",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kiṃ cana",
      "meaning": "anything",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "veda",
      "meaning": "knows",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "antaram",
      "meaning": "internal",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "in the same way",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ayam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣaḥ",
      "meaning": "person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prājñena",
      "meaning": "by the conscious self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmanā",
      "meaning": "by the self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saṃpariṣvaktaḥ",
      "meaning": "embraced closely",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bāhyam",
      "meaning": "external",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kiṃ cana",
      "meaning": "anything",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "veda",
      "meaning": "knows",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "antaram",
      "meaning": "internal",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āpta-kāmam",
      "meaning": "having all desires fulfilled",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātma-kāmam",
      "meaning": "having the self as desire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "akāmam",
      "meaning": "free from desire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "rūpam",
      "meaning": "form",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śokāntaram",
      "meaning": "beyond sorrow",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "उसका यह रूप छंदों से परे, पापरहित और अभय है। जैसे प्रिय स्त्री से गहरे आलिंगन में बँधा मनुष्य न बाहर की कोई वस्तु जानता है, न भीतर की, वैसे ही यह पुरुष प्राज्ञ आत्मा से आलिंगित होकर न बाहर की कोई वस्तु जानता है, न भीतर की। उसका यह रूप आप्तकाम, आत्मकाम और अकाम है, शोक से परे है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அவனுடைய இந்த வடிவம் சந்தஸ்களைக் கடந்தது, பாவமற்றது, அபயமானது. அன்பான மனைவியால் இறுகத் தழுவப்பட்ட மனிதன் வெளியில் உள்ள எதையும் அறியாதது போலவும், உள்ளே உள்ள எதையும் அறியாதது போலவும், பிராஜ்ஞமான ஆத்மாவால் தழுவப்பட்ட இந்த மனிதனும் வெளியில் உள்ள எதையும், உள்ளே உள்ள எதையும் அறிவதில்லை. அவனுடைய இந்த வடிவம் நிறைவேறிய விருப்பம், ஆத்ம விருப்பம், விருப்பமற்றது; துயரைக் கடந்தது.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "అతని ఈ రూపం ఛందస్సులకు అతీతమైనది, పాపరహితమైనది, భయరహితమైనది. ప్రియమైన స్త్రీతో గట్టిగా కౌగిలించబడిన మనిషి బయట ఏదీ, లోపల ఏదీ తెలుసుకోనట్లే, ప్రాజ్ఞుడైన ఆత్మతో ఆలింగనం పొందిన ఈ పురుషుడు కూడా బయట ఏదీ, లోపల ఏదీ తెలుసుకోడు. అతని ఈ రూపం పూర్ణకామం, ఆత్మకామం, కామరహితం; శోకానికి అతీతం.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಅವನ ಈ ರೂಪ ಛಂದಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು, ಪಾಪರಹಿತ, ಅಭಯವಾದದ್ದು. ಪ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮನುಷ್ಯನು ಹೊರಗಿನ ಯಾವುದನ್ನೂ, ಒಳಗಿನ ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯದಿರುವಂತೆ, ಪ್ರಾಜ್ಞ ಆತ್ಮದಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪುರುಷನೂ ಹೊರಗಿನ ಯಾವುದನ್ನೂ, ಒಳಗಿನ ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಈ ರೂಪ ಆಪ್ತಕಾಮ, ಆತ್ಮಕಾಮ, ಅಕಾಮ; ಶೋಕವನ್ನು ಮೀರಿದೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "അവന്റെ ഈ രൂപം ഛന്ദസ്സുകൾക്ക് അതീതവും പാപരഹിതവും ഭയരഹിതവുമാണ്. പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീയാൽ ഇറുകെ പുണരപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ പുറത്തുള്ള ഒന്നും അകത്തുള്ള ഒന്നും അറിയാത്തതുപോലെ, പ്രാജ്ഞനായ ആത്മാവിനാൽ പുണരപ്പെട്ട ഈ പുരുഷനും പുറത്തുള്ള ഒന്നും അകത്തുള്ള ഒന്നും അറിയുന്നില്ല. അവന്റെ ഈ രൂപം ആപ്തകാമം, ആത്മകാമം, അകാമം ആണ്; ശോകത്തിനപ്പുറമാണ്.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "তার এই রূপ ছন্দের অতীত, পাপমুক্ত, ভয়হীন। প্রিয় স্ত্রীর দ্বারা গভীরভাবে আলিঙ্গিত মানুষ যেমন বাইরের বা ভেতরের কিছুই জানে না, তেমনি প্রাজ্ঞ আত্মার দ্বারা আলিঙ্গিত এই পুরুষও বাইরের বা ভেতরের কিছুই জানে না। তার এই রূপ আপ্তকাম, আত্মকাম, অকাম; শোকের ওপারে।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "त्याचे हे रूप छंदांच्या पलीकडचे, पापरहित आणि अभय आहे. प्रिय स्त्रीने घट्ट आलिंगन दिलेला मनुष्य बाहेरचे काहीही आणि आतले काहीही जाणत नाही, तसेच प्राज्ञ आत्म्याने आलिंगिलेला हा पुरुषही बाहेरचे आणि आतले काहीही जाणत नाही. त्याचे हे रूप आप्तकाम, आत्मकाम, अकाम असून शोकाच्या पलीकडे आहे.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "તેનું આ રૂપ છંદોથી પર, પાપરહિત અને અભય છે. પ્રિય સ્ત્રી દ્વારા ગાઢ આલિંગન પામેલો માણસ બહારની કોઈ વસ્તુ કે અંદરની કોઈ વસ્તુ જાણતો નથી, તેમ પ્રાજ્ઞ આત્માથી આલિંગિત આ પુરુષ પણ બહારની કે અંદરની કોઈ વસ્તુ જાણતો નથી. તેનું આ રૂપ આપ્તકામ, આત્મકામ, અકામ છે; શોકથી પર છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਉਸਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਛੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਾਪਰਹਿਤ ਅਤੇ ਭੈਰਹਿਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਕੱਸ ਕੇ ਲਿਪਟਿਆ ਮਨੁੱਖ ਬਾਹਰ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਗਿਆ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਆਪਤਕਾਮ, ਆਤਮਕਾਮ ਅਤੇ ਅਕਾਮ ਹੈ; ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ତାହାର ଏହି ରୂପ ଛନ୍ଦର ଅତୀତ, ପାପରହିତ ଓ ଭୟହୀନ। ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ ପାଇଥିବା ମଣିଷ ଯେପରି ବାହାରର କିଛି କିମ୍ବା ଭିତରର କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ପ୍ରାଜ୍ଞ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗିତ ଏହି ପୁରୁଷ ବି ବାହାରର ବା ଭିତରର କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ। ତାହାର ଏହି ରୂପ ଆପ୍ତକାମ, ଆତ୍ମକାମ, ଅକାମ; ଶୋକର ପାରରେ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "اس کی یہ صورت اوزان سے ماورا، گناہ سے پاک اور بے خوف ہے۔ جیسے پیاری بیوی کی گہری آغوش میں بندھا ہوا انسان نہ باہر کی کوئی چیز جانتا ہے نہ اندر کی، اسی طرح یہ انسان بھی شعور رکھنے والی روح کی آغوش میں ہوتے ہوئے نہ باہر کی کوئی چیز جانتا ہے نہ اندر کی۔ اس کی یہ صورت آپت کام، آتم کام اور بے خواہش ہے، غم سے ماورا ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "This is his form beyond all metre, free from evil, fearless. Just as a man clasped in close embrace by a beloved woman knows nothing outside or inside, so this person, clasped by the self made of consciousness, knows nothing outside or inside. This is his form whose desires are fulfilled, whose desire is the self, who is without desire, beyond sorrow.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Esta es su forma más allá de todo metro, libre del mal, sin temor. Así como un hombre abrazado estrechamente por una mujer amada no sabe nada de fuera ni de dentro, así esta persona, abrazada por el ser de la conciencia, no sabe nada de fuera ni de dentro. Esta es su forma, cuyos deseos están cumplidos, cuyo deseo es el ser, sin deseo, más allá del dolor.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Telle est sa forme au-delà de tout mètre, libre du mal, sans crainte. De même qu'un homme étroitement serré dans les bras d'une femme aimée ne sait rien de ce qui est dehors ni de ce qui est dedans, ainsi cette personne, étreinte par le soi fait de conscience, ne sait rien de ce qui est dehors ni de ce qui est dedans. Telle est sa forme dont les désirs sont accomplis, dont le désir est le soi, sans désir, au-delà du chagrin.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Dies ist seine Gestalt jenseits aller Metren, frei von Übel, furchtlos. Wie ein Mann, der von einer geliebten Frau fest umschlungen ist, nichts außen noch innen weiß, so weiß diese Person, vom Selbst aus Bewusstsein umarmt, nichts außen noch innen. Dies ist seine Gestalt, deren Wünsche erfüllt sind, deren Wunsch das Selbst ist, ohne Wunsch, jenseits des Leids.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Esta é a sua forma além de todo metro, livre do mal, sem medo. Assim como um homem abraçado estreitamente por uma mulher amada não sabe nada do que está fora nem do que está dentro, assim esta pessoa, abraçada pelo ser feito de consciência, não sabe nada do que está fora nem do que está dentro. Esta é a sua forma, cujos desejos estão realizados, cujo desejo é o ser, sem desejo, além da dor.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Таков его образ — за пределами всякого размера, свободный от зла, бесстрашный. Как человек, крепко обнятый любимой женщиной, не знает ничего ни снаружи, ни внутри, так и этот человек, охваченный познающим Атманом, не знает ничего ни снаружи, ни внутри. Таков его образ: желания исполнены, желание — Атман, он без желаний, за пределами скорби.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "这是他超越一切韵律、无恶、无畏的形态。正如被所爱之女紧紧拥抱的人，不知外也不知内，这个人被由觉知构成的我紧紧拥抱，也不知外也不知内。这是他的形态：欲望已成，以自我为欲，无欲，超越忧伤。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "これが彼の、あらゆる韻律を超え、悪を離れ、恐れのない形である。愛する女に固く抱かれた人が外も内も知らないように、智慧の我に抱かれたこの人もまた、外も内も知らない。これが彼の形であり、その願いは成就し、その願いは我であり、無欲にして、悲しみを超えている。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "هذه صورته التي تتجاوز كل وزن، خالية من الشر، لا تعرف الخوف. كما أن الرجل المحتضن بقوة من امرأة محبوبة لا يعرف شيئًا من الخارج ولا من الداخل، فكذلك هذا الإنسان المحتضن بالذات العارفة لا يعرف شيئًا من الخارج ولا من الداخل. هذه صورته التي تحققت رغباتها، ورغبتها هي الذات، وهي بلا رغبة، متجاوزة للحزن.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Inilah bentuknya yang melampaui segala metrum, bebas dari kejahatan, tanpa rasa takut. Seperti seorang laki-laki yang dipeluk erat oleh wanita yang dicintainya tidak mengetahui apa pun di luar maupun di dalam, demikian pula orang ini, yang dipeluk oleh diri yang berwujud kesadaran, tidak mengetahui apa pun di luar maupun di dalam. Inilah bentuknya yang keinginannya telah terpenuhi, yang keinginannya adalah diri, yang tanpa keinginan, melampaui duka.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "นั่นคือรูปของเขาที่เหนือกว่าถ้อยคำทั้งปวง ปราศจากบาป ปราศจากภัย เปรียบเหมือนชายที่ถูกหญิงอันเป็นที่รักกอดรัดแน่นแล้ว ย่อมไม่รู้สิ่งใดทั้งภายนอกและภายใน บุรุษนี้ก็เช่นกัน เมื่อถูกอาตมันที่ประกอบด้วยปัญญากอดรัดแล้ว ย่อมไม่รู้สิ่งใดทั้งภายนอกและภายใน นั่นคือรูปของเขาที่กามทั้งหลายสำเร็จแล้ว มีอาตมันเป็นกาม ปราศจากกาม เหนือความโศก",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 4p” (revision 324841)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D_4p&oldid=324841"
  },
  "topics": [
    "dreamless-sleep",
    "atman",
    "bliss"
  ],
  "citation": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 4.3.21. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.4.3.21/"
}