{
  "id": "upanishads/brihadaranyaka.6.4.1",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.6.4.1/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "brihadaranyaka.6.4.1",
  "speaker": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "चतुर्थं ब्राह्मणम् (पुत्रमन्थकर्मब्राह्मणम्)\nएषां वै भूतानां पृथिवी रसः ।\nपृथिव्या आपः ।\nअपामोषधयः ।\nओषधीनां पुष्पाणि ।\nपुष्पाणां फलानि ।\nफलानां पुरुषः ।\nपुरुषस्य रेतः ॥ ६.४.१ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "caturthaṃ brāhmaṇam (putramanthakarmabrāhmaṇam)\neṣāṃ vai bhūtānāṃ pṛthivī rasaḥ |\npṛthivyā āpaḥ |\napāmoṣadhayaḥ |\noṣadhīnāṃ puṣpāṇi |\npuṣpāṇāṃ phalāni |\nphalānāṃ puruṣaḥ |\npuruṣasya retaḥ || 6.4.1 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "eṣām",
      "meaning": "of these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhūtānām",
      "meaning": "of beings",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pṛthivī",
      "meaning": "earth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "rasaḥ",
      "meaning": "essence",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pṛthivyāḥ",
      "meaning": "of the earth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āpaḥ",
      "meaning": "waters",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "apām",
      "meaning": "of waters",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "oṣadhayaḥ",
      "meaning": "plants",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "oṣadhīnām",
      "meaning": "of plants",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puṣpāṇi",
      "meaning": "flowers",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puṣpāṇām",
      "meaning": "of flowers",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "phalāni",
      "meaning": "fruits",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "phalānām",
      "meaning": "of fruits",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣaḥ",
      "meaning": "person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣasya",
      "meaning": "of a person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "retaḥ",
      "meaning": "seed",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "इन सब प्राणियों का रस पृथ्वी है। पृथ्वी का रस जल है। जल का रस औषधियाँ हैं। औषधियों का रस पुष्प हैं। पुष्पों का रस फल हैं। फलों का रस पुरुष है। पुरुष का रस रेतस् (वीर्य) है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இந்த உயிரினங்களின் சாரம் பூமி. பூமியின் சாரம் நீர். நீரின் சாரம் மூலிகைகள். மூலிகைகளின் சாரம் மலர்கள். மலர்களின் சாரம் கனிகள். கனிகளின் சாரம் புருஷன். புருஷனின் சாரம் விந்து.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఈ జీవుల రసం భూమి. భూమి రసం జలం. జలం రసం ఓషధులు. ఓషధుల రసం పుష్పాలు. పుష్పాల రసం ఫలాలు. ఫలాల రసం పురుషుడు. పురుషుని రసం రేతస్సు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಈ ಭೂತಗಳ ರಸ ಭೂಮಿ. ಭೂಮಿಯ ರಸ ಜಲ. ಜಲದ ರಸ ಓಷಧಿಗಳು. ಓಷಧಿಗಳ ರಸ ಪುಷ್ಪಗಳು. ಪುಷ್ಪಗಳ ರಸ ಫಲಗಳು. ಫಲಗಳ ರಸ ಪುರುಷ. ಪುರುಷನ ರಸ ರೇತಸ್ಸು.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഈ ഭൂതങ്ങളുടെ രസം ഭൂമിയാണ്. ഭൂമിയുടെ രസം ജലമാണ്. ജലത്തിന്റെ രസം ഔഷധികളാണ്. ഔഷധികളുടെ രസം പുഷ്പങ്ങളാണ്. പുഷ്പങ്ങളുടെ രസം ഫലങ്ങളാണ്. ഫലങ്ങളുടെ രസം പുരുഷനാണ്. പുരുഷന്റെ രസം രേതസ്സാണ്.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "এই সমস্ত ভূতের রস হল পৃথিবী। পৃথিবীর রস জল। জলের রস ওষধি। ওষধির রস পুষ্প। পুষ্পের রস ফল। ফলের রস পুরুষ। পুরুষের রস রেতঃ (বীর্য)।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "या सर्व भूतांचा रस पृथ्वी आहे. पृथ्वीचा रस आप (जल) आहे. जलाचा रस ओषधी आहेत. ओषधींचा रस पुष्पे आहेत. पुष्पांचा रस फळे आहेत. फळांचा रस पुरुष आहे. पुरुषाचा रस रेतस् (वीर्य) आहे.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "આ બધા ભૂતોનો રસ પૃથ્વી છે. પૃથ્વીનો રસ જળ છે. જળનો રસ ઔષધિઓ છે. ઔષધિઓનો રસ પુષ્પો છે. પુષ્પોનો રસ ફળો છે. ફળોનો રસ પુરુષ છે. પુરુષનો રસ રેતસ્ (વીર્ય) છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਸ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਸ ਜਲ ਹੈ। ਜਲ ਦਾ ਰਸ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਹਨ। ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਰਸ ਫੁੱਲ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਫਲ ਹਨ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਰਸ ਰੇਤਸ (ਵੀਰਜ) ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂତର ରସ ପୃଥିବୀ। ପୃଥିବୀର ରସ ଜଳ। ଜଳର ରସ ଔଷଧି। ଔଷଧିର ରସ ପୁଷ୍ପ। ପୁଷ୍ପର ରସ ଫଳ। ଫଳର ରସ ପୁରୁଷ। ପୁରୁଷର ରସ ରେତସ୍ (ବୀର୍ଯ୍ୟ)।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "ان تمام مخلوقات کا رس زمین ہے۔ زمین کا رس پانی ہے۔ پانی کا رس جڑی بوٹیاں ہیں۔ جڑی بوٹیوں کا رس پھول ہیں۔ پھولوں کا رس پھل ہیں۔ پھلوں کا رس پुरुष ہے۔ پुरुष کا رس رेतस (منی) ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "The essence of these beings is the earth. The essence of the earth is water. The essence of water is plants. The essence of plants is flowers. The essence of flowers is fruits. The essence of fruits is the person. The essence of the person is seed (retas).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "La esencia de estos seres es la tierra. La esencia de la tierra es el agua. La esencia del agua son las plantas. La esencia de las plantas son las flores. La esencia de las flores son los frutos. La esencia de los frutos es el puruṣa. La esencia del puruṣa es el semen (retas).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "L'essence de ces êtres est la terre. L'essence de la terre est l'eau. L'essence de l'eau sont les plantes. L'essence des plantes sont les fleurs. L'essence des fleurs sont les fruits. L'essence des fruits est le puruṣa. L'essence du puruṣa est la semence (retas).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Das Wesen dieser Wesen ist die Erde. Das Wesen der Erde ist das Wasser. Das Wesen des Wassers sind die Pflanzen. Das Wesen der Pflanzen sind die Blüten. Das Wesen der Blüten sind die Früchte. Das Wesen der Früchte ist der Puruṣa. Das Wesen des Puruṣa ist der Same (retas).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "A essência destes seres é a terra. A essência da terra é a água. A essência da água são as plantas. A essência das plantas são as flores. A essência das flores são os frutos. A essência dos frutos é o puruṣa. A essência do puruṣa é a semente (retas).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Сущностью этих существ является земля. Сущностью земли является вода. Сущностью воды являются растения. Сущностью растений являются цветы. Сущностью цветов являются плоды. Сущностью плодов является пуруша. Сущностью пуруши является семя (ретас).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "这些存在者的精华是地。地的精华是水。水的精华是草木。草木的精华是花。花的精华是果。果的精华是人（puruṣa）。人的精华是精液（retas）。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "これら存在物の精髄は大地である。大地の精髄は水である。水の精髄は植物である。植物の精髄は花である。花の精髄は果実である。果実の精髄はプルシャ（人）である。人の精髄は精液（レータス）である。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "جوهر هذه الكائنات هو الأرض. وجوهر الأرض هو الماء. وجوهر الماء هو النباتات. وجوهر النباتات هو الأزهار. وجوهر الأزهار هو الثمار. وجوهر الثمار هو البورُشا (الإنسان). وجوهر البورُشا هو المني (retas).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Sari dari makhluk-makhluk ini adalah bumi. Sari bumi adalah air. Sari air adalah tumbuhan. Sari tumbuhan adalah bunga. Sari bunga adalah buah. Sari buah adalah puruṣa (manusia). Sari puruṣa adalah benih (retas).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "สาระของสรรพสัตว์เหล่านี้คือแผ่นดิน สาระของแผ่นดินคือน้ำ สาระของน้ำคือพืชสมุนไพร สาระของพืชคือดอก สาระของดอกคือผล สาระของผลคือบุรุษ สาระของบุรุษคือเรตัส (น้ำอสุจิ)",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 6p” (revision 300812)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D_6p&oldid=300812"
  },
  "topics": [
    "food-chain",
    "creation",
    "breath",
    "seed"
  ],
  "citation": "Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 6.4.1. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.6.4.1/"
}