{
  "id": "upanishads/chandogya.2.12.1",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.2.12.1/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "chandogya.2.12.1",
  "speaker": "Chāndogya Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "अभिमन्थति स हिङ्कारो धूमो जायते स प्रस्तावो ज्वलति स उद्गीथोऽङ्गारा भवन्ति स प्रतिहार उपशाम्यति तन्निधनꣳसꣳशाम्यति तन्निधनमेतमग्नौ प्रोतम् ॥ २.१२.१ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "abhimanthati sa hiṅkāro dhūmo jāyate sa prastāvo jvalati sa udgītho'ṅgārā bhavanti sa pratihāra upaśāmyati tannidhanaṃsaṃśāmyati tannidhanametamagnau protam || 2.12.1 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "abhimanthati",
      "meaning": "churns (the fire-stick)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "he (the sacrificer's chant)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hiṅkāraḥ",
      "meaning": "the hiṅkāra, the opening humming",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dhūmaḥ",
      "meaning": "smoke",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jāyate",
      "meaning": "arises",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prastāvaḥ",
      "meaning": "the prastāva, the introductory part",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jvalati",
      "meaning": "blazes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "udgītha",
      "meaning": "the udgītha, the main chant",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aṅgārāḥ",
      "meaning": "embers",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhavanti",
      "meaning": "become",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pratihāraḥ",
      "meaning": "the pratihāra, the returning part",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upaśāmyati",
      "meaning": "subsides",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nidhanam",
      "meaning": "the nidhana, the closing part",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saṃśāmyati",
      "meaning": "is quieted",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nidhanam",
      "meaning": "the nidhana, the closing part",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "agnau",
      "meaning": "in the fire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "protam",
      "meaning": "strung, woven",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "वह हिंकार है, उससे धुआँ उठता है; वह प्रस्ताव है, वह जलता है; वह उद्गीथ है, वे अंगारे बनते हैं; वह प्रतिहार है, वह शांत होता है; वह निधन है, वह पूरी तरह शांत होता है। यह निधन अग्नि में पिरोया हुआ है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அவன் ஹிங்காரம்; அதிலிருந்து புகை எழுகிறது. அவன் பிரஸ்தாவம்; அது எரிகிறது. அவன் உத்கீதம்; அவை கங்குகளாகின்றன. அவன் பிரதிஹாரம்; அது அடங்குகிறது. அது நிதனம்; அது முழுவதும் அடங்குகிறது. இந்த நிதனம் அக்கினியில் கோக்கப்பட்டுள்ளது.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "అతడు హింకారం; దాని నుండి పొగ పుడుతుంది. అతడు ప్రస్తావం; అది మండుతుంది. అతడు ఉద్గీథం; అవి నిప్పుకణికలవుతాయి. అతడు ప్రతిహారం; అది చల్లారుతుంది. అది నిధనం; అది పూర్తిగా చల్లారుతుంది. ఈ నిధనం అగ్నిలో గుచ్చబడి ఉంది.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಅವನು ಹಿಂಕಾರ; ಅದರಿಂದ ಹೊಗೆ ಏಳುತ್ತದೆ. ಅವನು ಪ್ರಸ್ತಾವ; ಅದು ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ಅವನು ಉದ್ಗೀಥ; ಅವು ಕೆಂಡಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ಪ್ರತಿಹಾರ; ಅದು ಶಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ನಿಧನ; ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಧನ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "അവൻ ഹിങ്കാരം; അതിൽനിന്ന് പുക ഉയരുന്നു. അവൻ പ്രസ്താവം; അത് ജ്വലിക്കുന്നു. അവൻ ഉദ്ഗീഥം; അവ കനലുകളാകുന്നു. അവൻ പ്രതിഹാരം; അത് ശമിക്കുന്നു. അത് നിധനം; അത് പൂർണമായി ശമിക്കുന്നു. ഈ നിധനം അഗ്നിയിൽ കോർക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "তিনিই হিঙ্কার; তা থেকে ধোঁয়া ওঠে। তিনিই প্রস্তাব; তা জ্বলে। তিনিই উদ্গীথ; সেগুলি অঙ্গার হয়। তিনিই প্রতিহার; তা প্রশমিত হয়। সেই নিধন; তা সম্পূর্ণ প্রশমিত হয়। এই নিধন অগ্নিতে গাঁথা আছে।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "तो हिंकार आहे; त्यातून धूर उठतो. तो प्रस्ताव आहे; तो पेटतो. तो उद्गीथ आहे; ते निखारे होतात. तो प्रतिहार आहे; तो शमतो. ते निधन आहे; ते पूर्णपणे शमते. हे निधन अग्नीत गुंफलेले आहे.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "તે હિંકાર છે; તેમાંથી ધુમાડો ઊઠે છે. તે પ્રસ્તાવ છે; તે સળગે છે. તે ઉદ્ગીથ છે; તે અંગારા બને છે. તે પ્રતિહાર છે; તે શાંત થાય છે. તે નિધન છે; તે પૂરેપૂરું શાંત થાય છે. આ નિધન અગ્નિમાં પરોવાયેલું છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਉਹ ਹਿੰਕਾਰ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ; ਉਹ ਬਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਗਾਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਧਨ ਹੈ; ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਧਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ସେ ହିଙ୍କାର; ତାହାରୁ ଧୂଆଁ ଉଠେ। ସେ ପ୍ରସ୍ତାବ; ତାହା ଜଳେ। ସେ ଉଦ୍‌ଗୀଥ; ସେସବୁ ଅଙ୍ଗାର ହୁଏ। ସେ ପ୍ରତିହାର; ତାହା ଶମେ। ସେ ନିଧନ; ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶମେ। ଏହି ନିଧନ ଅଗ୍ନିରେ ଗୁନ୍ଥା ହୋଇଛି।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "وہ ہنکار ہے؛ اس سے دھواں اٹھتا ہے۔ وہ پرستاو ہے؛ وہ بھڑکتا ہے۔ وہ اُدگیتھ ہے؛ وہ انگارے بن جاتے ہیں۔ وہ پرتیہار ہے؛ وہ ٹھنڈا ہوتا ہے۔ وہ نِدھن ہے؛ وہ مکمل طور پر ٹھنڈا ہوتا ہے۔ یہ نِدھن آگ میں پرویا ہوا ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "He is the hiṅkāra; from him smoke arises. He is the prastāva; he blazes. He is the udgītha; the embers come to be. He is the pratihāra; he subsides. He is the nidhana; it fully subsides. This nidhana is strung in the fire.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Él es el hiṅkāra; de él surge el humo. Él es el prastāva; arde. Él es el udgītha; se vuelven brasas. Él es el pratihāra; se apaga. Él es el nidhana; se extingue por completo. Este nidhana está ensartado en el fuego.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Il est le hiṅkāra ; de lui naît la fumée. Il est le prastāva ; il s'enflamme. Il est l'udgītha ; ce sont les braises qui se forment. Il est le pratihāra ; il s'apaise. Il est le nidhana ; il s'apaise entièrement. Ce nidhana est enfilé dans le feu.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Er ist das hiṅkāra; aus ihm steigt Rauch auf. Er ist das prastāva; er brennt. Er ist das udgītha; es werden Glutstücke. Er ist das pratihāra; er verlöscht. Er ist das nidhana; es erlischt ganz. Dieses nidhana ist im Feuer eingefädelt.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Ele é o hiṅkāra; dele surge a fumaça. Ele é o prastāva; ele arde. Ele é o udgītha; tornam-se brasas. Ele é o pratihāra; ele se apaga. Ele é o nidhana; ele se extingue por completo. Este nidhana está enfiado no fogo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Он — хиṅкāра; из него поднимается дым. Он — прастāва; он горит. Он — удгītха; становятся угли. Он — пратихāра; он затихает. Он — нидхана; он полностью угасает. Эта нидхана нанизана на огонь.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "彼是嗡哼（hiṅkāra）；由此升起烟。彼是引唱（prastāva）；它燃烧。彼是高唱（udgītha）；便成为余烬。彼是回应（pratihāra）；它平息。彼是终唱（nidhana）；它完全平息。此终唱穿在火中。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "それはヒンカーラであり、そこから煙が立ち上る。それはプラスターヴァであり、燃え上がる。それはウドギータであり、燃え残りの炭となる。それはプラティハーラであり、静まる。それはニダナであり、完全に静まる。このニダナは火に貫かれている。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "هو الهِنكارا؛ منه يصعد الدخان. هو البرستافا؛ يشتعل. هو الأُدغيثا؛ تصير جمرًا. هو البراتيهارا؛ يخمد. هو النِّدهانا؛ يخمد تمامًا. هذا النِّدهانا منظوم في النار.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Ia adalah hiṅkāra; darinya muncul asap. Ia adalah prastāva; ia menyala. Ia adalah udgītha; menjadi bara. Ia adalah pratihāra; ia mereda. Ia adalah nidhana; ia padam sepenuhnya. Nidhana ini terangkai di dalam api.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "ตัวมันคือหิงการ์ ควันย่อมเกิดจากมัน ตัวมันคือประสตาวะ มันลุกโพลง ตัวมันคืออุทคีถะ ถ่านไฟย่อมเกิดขึ้น ตัวมันคือประติหาระ มันสงบลง ตัวมันคือนิธนะ มันดับลงโดยสิ้นเชิง นิธนะนี้ถูกร้อยอยู่ในไฟ",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Chāndogya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “छान्दोग्योपनिषद्/अध्यायः २” (revision 311182)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A8&oldid=311182"
  },
  "topics": [
    "sama",
    "sacrifice",
    "fire",
    "om"
  ],
  "citation": "Chāndogya Upaniṣad 2.12.1. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.2.12.1/"
}