{
  "id": "upanishads/chandogya.4.8.3",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.4.8.3/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "chandogya.4.8.3",
  "speaker": "Chāndogya Upaniṣad · Satyakāma's teacher to Satyakāma",
  "sanskrit": {
    "text": "ब्रह्मणः सोम्य ते पादं ब्रवाणीति ब्रवीतु मे भगवानिति तस्मै होवाच प्राणः कला चक्षुः कला श्रोत्रं कला मनः कलैष वै सोम्य चतुष्कलः पादो ब्रह्मण आयतनवान्नाम ॥ ४.८.३ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "brahmaṇaḥ somya te pādaṃ bravāṇīti bravītu me bhagavāniti tasmai hovāca prāṇaḥ kalā cakṣuḥ kalā śrotraṃ kalā manaḥ kalaiṣa vai somya catuṣkalaḥ pādo brahmaṇa āyatanavānnāma || 4.8.3 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "brahmaṇaḥ",
      "meaning": "of brahman",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somya",
      "meaning": "dear one, gentle",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "te",
      "meaning": "to you",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pādaṃ",
      "meaning": "quarter, foot",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bravāṇi",
      "meaning": "I will tell",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bravītu",
      "meaning": "let him tell",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "me",
      "meaning": "to me",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhagavān",
      "meaning": "venerable one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tasmai",
      "meaning": "to him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kalā",
      "meaning": "part, aspect",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuḥ",
      "meaning": "eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kalā",
      "meaning": "part, aspect",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śrotram",
      "meaning": "ear",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kalā",
      "meaning": "part, aspect",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manaḥ",
      "meaning": "mind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kalā",
      "meaning": "part, aspect",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eṣaḥ",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somya",
      "meaning": "dear one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "catuṣ-kalaḥ",
      "meaning": "four-partd",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pādaḥ",
      "meaning": "quarter",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "brahmaṇaḥ",
      "meaning": "of brahman",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyatana-vān",
      "meaning": "having a support",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nāma",
      "meaning": "by name",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "हे सोम्य, \"मैं ब्रह्म का एक पाद बताता हूँ\" — \"भगवन्, कृपया बताएँ\" — तब उसने कहा: प्राण एक कला है, नेत्र एक कला है, श्रोत्र एक कला है, मन एक कला है। हे सोम्य, यह चार कलाओं वाला ब्रह्म का पाद है, जिसका आश्रय है, और इसका नाम 'आयतनवान्' है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அன்பனே, \"பிரம்மத்தின் ஒரு பாதத்தை நான் சொல்கிறேன்\" — \"பகவானே, சொல்லுங்கள்\" — என்று அவர் சொன்னார்: பிராணன் ஒரு கலை, கண் ஒரு கலை, காது ஒரு கலை, மனம் ஒரு கலை. அன்பனே, இது நான்கு கலைகளையுடைய பிரம்மத்தின் பாதம்; இதற்கு ஆதாரம் உண்டு, அதன் பெயர் 'ஆயதனவான்'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ప్రియుడా, \"బ్రహ్మము యొక్క ఒక పాదాన్ని నేను చెబుతాను\" — \"భగవాన్, చెప్పండి\" — అని అతనితో అన్నాడు: ప్రాణం ఒక కల, చూపు ఒక కల, వినికిడి ఒక కల, మనస్సు ఒక కల. ప్రియుడా, ఇది నాలుగు కలలు కలిగిన బ్రహ్మ పాదం; దీనికి ఆయతనం ఉంది, దీని పేరు 'ఆయతనవాన్'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಪ್ರಿಯನೇ, \"ಬ್ರಹ್ಮದ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ\" — \"ಭಗವನ್, ಹೇಳಿ\" — ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಾಣ ಒಂದು ಕಲೆ, ಕಣ್ಣು ಒಂದು ಕಲೆ, ಕಿವಿ ಒಂದು ಕಲೆ, ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಕಲೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಇದು ನಾಲ್ಕು ಕಲೆಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಪಾದ; ಇದಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯವಿದೆ, ಇದರ ಹೆಸರು 'ಆಯತನವಾನ್'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "പ്രിയനേ, \"ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഒരു പാദം ഞാൻ പറയാം\" — \"ഭഗവാനേ, പറഞ്ഞാലും\" — അവനോട് അവൻ പറഞ്ഞു: പ്രാണൻ ഒരു കല, കണ്ണ് ഒരു കല, കാത് ഒരു കല, മനസ്സ് ഒരു കല. പ്രിയനേ, ഇത് നാല് കലകളുള്ള ബ്രഹ്മപാദം; ഇതിന് ആശ്രയമുണ്ട്, ഇതിന്റെ പേര് 'ആയതനവാൻ'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "হে সৌম্য, \"আমি ব্রহ্মের একটি পাদ বলব\" — \"ভগবান, বলুন\" — তখন তিনি তাঁকে বললেন: প্রাণ একটি কলা, চক্ষু একটি কলা, শ্রোত্র একটি কলা, মন একটি কলা। হে সৌম্য, এটি চার কলাযুক্ত ব্রহ্মের পাদ, যার আশ্রয় আছে, এর নাম 'আয়তনবান'।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "हे सोम्य, \"मी ब्रह्माचा एक पाद सांगतो\" — \"भगवन्, सांगा\" — तेव्हा त्याला तो म्हणाला: प्राण ही एक कला, डोळे ही एक कला, कान ही एक कला, मन ही एक कला. हे सोम्य, हा चार कलांचा ब्रह्माचा पाद आहे, ज्याला आधार आहे, त्याचे नाव 'आयतनवान'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "હે સૌમ્ય, \"હું બ્રહ્મનો એક પાદ કહું છું\" — \"ભગવન્, કહો\" — ત્યારે તેણે તેને કહ્યું: પ્રાણ એક કલા, ચક્ષુ એક કલા, શ્રોત્ર એક કલા, મન એક કલા. હે સૌમ્ય, આ ચાર કલાવાળો બ્રહ્મનો પાદ છે, જેનો આધાર છે, તેનું નામ 'આયતનવાન્' છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਹੇ ਸੌਮਯ, \"ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਦ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ\" — \"ਭਗਵਾਨ, ਦੱਸੋ\" — ਤਦ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਾਣ ਇੱਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਨੇਤਰ ਇੱਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੋਤ ਇੱਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਮਨ ਇੱਕ ਕਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਹ ਚਾਰ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਾਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਆਯਤਨਵਾਨ' ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ହେ ସୌମ୍ୟ, \"ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମର ଏକ ପାଦ କହିବି\" — \"ଭଗବନ୍, କୁହନ୍ତୁ\" — ତାହାକୁ ସେ କହିଲେ: ପ୍ରାଣ ଏକ କଳା, ଚକ୍ଷୁ ଏକ କଳା, ଶ୍ରୋତ୍ର ଏକ କଳା, ମନ ଏକ କଳା। ହେ ସୌମ୍ୟ, ଏହା ଚାରି କଳାବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମର ପାଦ, ଯାହାର ଆଶ୍ରୟ ଅଛି, ଏହାର ନାମ 'ଆୟତନବାନ୍'।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "اے سومیہ، \"میں برہمن کا ایک پاد بتاتا ہوں\" — \"بھگوان، فرمائیں\" — تب اس نے اس سے کہا: پران ایک کلا ہے، آنکھ ایک کلا ہے، کان ایک کلا ہے، من ایک کلا ہے۔ اے سومیہ، یہ چار کلاؤں والا برہمن کا پاد ہے، جس کا سہارا ہے، اس کا نام 'آیتنوان' ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Dear one, \"I will tell you a quarter of brahman\" — \"Venerable one, tell me\" — then he said: breath is a part, the eye is a part, the ear is a part, the mind is a part. Dear one, this is the four-part quarter of brahman that has a support; its name is 'āyatanavān'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Querido, \"Te diré un cuarto de brahman\" — \"Venerable, dímelo\" — entonces le dijo: el prāṇa es una parte, el ojo es una parte, el oído es una parte, la mente es una parte. Querido, este es el cuarto de brahman de cuatro partes que tiene un soporte; su nombre es 'āyatanavān'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Cher enfant, « Je vais t'enseigner un quart de brahman » — « Vénérable, dis-le-moi » — alors il lui dit : le prāṇa est une partie, l'œil est une partie, l'oreille est une partie, le mental est une partie. Cher enfant, c'est le quart de brahman à quatre parties qui a un appui ; son nom est « āyatanavān ».",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Lieber, »Ich werde dir ein Viertel von brahman sagen« — »Ehrwürdiger, sag es mir« — da sprach er zu ihm: der prāṇa ist ein Teil, das Auge ist ein Teil, das Ohr ist ein Teil, der Geist ist ein Teil. Lieber, dies ist das vierteilige Viertel von brahman, das eine Stütze hat; sein Name ist »āyatanavān«.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Querido, \"Vou te dizer um quarto de brahman\" — \"Venerável, diga-me\" — então ele disse: o prāṇa é uma parte, o olho é uma parte, o ouvido é uma parte, a mente é uma parte. Querido, este é o quarto de brahman de quatro partes que tem um apoio; seu nome é 'āyatanavān'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Дорогой, «Я скажу тебе о четверти брахмана» — «Почтенный, скажи» — тогда он сказал: прана — это часть, глаз — это часть, ухо — это часть, ум — это часть. Дорогой, это четырёхчастная четверть брахмана, имеющая опору; её имя — «āyatanavān».",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "亲爱的，“我将告诉你梵的一足”——“尊者，请讲”——于是他说：气息是一分，眼是一分，耳是一分，意是一分。亲爱的，这就是具有四分的梵之一足，它有依托，名为“āyatanavān”。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "愛しい者よ、「ブラフマンの一足を教えよう」——「尊き方よ、どうか教えてください」——そこで彼は言った。プラーナは一つの部分、目は一つの部分、耳は一つの部分、意は一つの部分である。愛しい者よ、これは四つの部分からなるブラフマンの一足で、依り所を持つ。その名は「āyatanavān」である。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "يا عزيزي، «سأخبرك بربع من البراهمن» — «أيها المبارك، أخبرني» — فقال له: البرانا جزء، والعين جزء، والأذن جزء، والعقل جزء. يا عزيزي، هذا ربع البراهمن ذو الأجزاء الأربعة الذي له مستند، واسمه «آيَتَنَوان».",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Wahai yang terkasih, \"Aku akan memberitahumu seperempat brahman\" — \"Yang mulia, katakanlah\" — lalu ia berkata: prāṇa adalah satu bagian, mata adalah satu bagian, telinga adalah satu bagian, pikiran adalah satu bagian. Wahai yang terkasih, inilah seperempat brahman yang berempat bagian dan memiliki sandaran; namanya adalah 'āyatanavān'.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "ดูก่อนลูกรัก ข้าจะบอกบาทหนึ่งของพรหมันแก่เจ้า ท่านผู้เจริญโปรดบอกข้าเถิด เขาจึงกล่าวว่า ลมหายใจเป็นส่วนหนึ่ง ดวงตาเป็นส่วนหนึ่ง หูเป็นส่วนหนึ่ง ใจเป็นส่วนหนึ่ง ดูก่อนลูกรัก บาทของพรหมันนี้มีสี่ส่วน และมีที่อาศัย ชื่อว่า อายตนวาน",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Chāndogya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “छान्दोग्योपनिषद्/अध्यायः ४” (revision 334286)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AA&oldid=334286"
  },
  "topics": [
    "brahman",
    "breath",
    "meditation"
  ],
  "citation": "Chāndogya Upaniṣad 4.8.3. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.4.8.3/"
}