{
  "id": "upanishads/chandogya.5.13.2",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.5.13.2/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "chandogya.5.13.2",
  "speaker": "Chāndogya Upaniṣad · Aśvapati Kaikeya to Satyayajña Pauluṣi and others",
  "sanskrit": {
    "text": "प्रवृत्तोऽश्वतरीरथो दासीनिष्कोऽत्स्यन्नं पश्यसि प्रियमत्त्यन्नं पश्यति प्रियं भवत्यस्य ब्रह्मवर्चसं कुले य एतमेवमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते चक्षुषेतदात्मन इति होवाचान्धोऽभविष्यो यन्मां नागमिष्य इति ॥ ५.१३.२ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "pravṛtto'śvatarīratho dāsīniṣko'tsyannaṃ paśyasi priyamattyannaṃ paśyati priyaṃ bhavatyasya brahmavarcasaṃ kule ya etamevamātmānaṃ vaiśvānaramupāste cakṣuṣetadātmana iti hovācāndho'bhaviṣyo yanmāṃ nāgamiṣya iti || 5.13.2 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "pravṛttaḥ",
      "meaning": "drawn forth, going",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aśvatarī-rathaḥ",
      "meaning": "chariot drawn by mules",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dāsī-niṣkaḥ",
      "meaning": "with gold ornament given by a female servant",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atsyan",
      "meaning": "eating",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "annam",
      "meaning": "food",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyasi",
      "meaning": "you see",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "priyam",
      "meaning": "pleasant",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atti",
      "meaning": "he eats",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "annam",
      "meaning": "food",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyati",
      "meaning": "he sees",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "priyam",
      "meaning": "pleasant",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhavati",
      "meaning": "becomes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "brahma-varcasam",
      "meaning": "radiance of sacred knowledge",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kule",
      "meaning": "in the family",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmānam",
      "meaning": "self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vaiśvānaram",
      "meaning": "Vaiśvānara",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāste",
      "meaning": "meditates upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuṣā",
      "meaning": "by the eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmanaḥ",
      "meaning": "of the self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha uvāca",
      "meaning": "he said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "andhaḥ",
      "meaning": "blind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhaviṣyaḥ",
      "meaning": "you would have become",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yat",
      "meaning": "if",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mām",
      "meaning": "me",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āgamiṣyaḥ",
      "meaning": "you had come",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "जिसके रथ में खच्चरियाँ जुती हों और दासी से प्राप्त स्वर्णाभूषण हो, जब तुम खाते हो, प्रिय अन्न देखते हो और प्रिय अन्न खाते हो; जो इस प्रकार इस वैश्वानर आत्मा की उपासना करता है, उसके कुल में ब्रह्मतेज होता है। उन्होंने कहा: यह नेत्र ही इस आत्मा का है। यदि तुम मेरे पास न आए होते, तो तुम अंधे हो जाते।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "கழுதைகள் பூட்டிய தேரும், அடிமைப் பெண்ணிடமிருந்து பெற்ற தங்க அணியும் உடையவராய், நீர் உணவை உண்ணும்போது பிரியமானதைக் காண்கிறீர், பிரியமானதை உண்கிறீர்; இவ்வாறு இந்த வைஸ்வானர ஆத்மாவை உபாசிப்பவரின் குலத்தில் பிரம்மதேஜஸ் உண்டாகும். அவர் கூறினார்: கண்ணே இந்த ஆத்மாவின் கண். நீர் என்னிடம் வராவிட்டால் குருடராகி இருப்பீர்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "కంచర గాడిదలు కట్టిన రథం కలవాడా, దాసి ఇచ్చిన బంగారు ఆభరణం కలవాడా, నీవు అన్నం తింటూ ప్రియమైనదాన్ని చూస్తావు, ప్రియమైనదాన్ని తింటావు; ఇలా ఈ వైశ్వానర ఆత్మను ఉపాసించేవాని కులంలో బ్రహ్మతేజస్సు కలుగుతుంది. ఆయన అన్నారు: కన్నే ఈ ఆత్మకు కన్ను. నీవు నా దగ్గరకు రాకపోయి ఉంటే నీవు గుడ్డివాడివయ్యేవాడివి.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಕತ್ತೆಕಿರುಬೆ ಕಟ್ಟಿದ ರಥ ಮತ್ತು ದಾಸಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣವುಳ್ಳವನೇ, ನೀನು ಅನ್ನ ತಿನ್ನುವಾಗ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೀ, ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತೀ; ಹೀಗೆ ಈ ವೈಶ್ವಾನರ ಆತ್ಮನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ಕಣ್ಣೇ ಈ ಆತ್ಮನ ಕಣ್ಣು. ನೀನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ನೀನು ಕುರುಡನಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "കോവർകഴുതകൾ പൂട്ടിയ രഥവും ദാസിയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച സ്വർണ്ണാഭരണവുമുള്ളവനേ, നീ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ പ്രിയമായത് കാണുന്നു, പ്രിയമായത് ഭക്ഷിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ഈ വൈശ്വാനര ആത്മാവിനെ ഉപാസിക്കുന്നവന്റെ കുലത്തിൽ ബ്രഹ്മതേജസ്സുണ്ടാകുന്നു. അവൻ പറഞ്ഞു: കണ്ണ് തന്നെ ഈ ആത്മാവിന്റെ കണ്ണ്. നീ എന്റെ അടുത്ത് വന്നില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ നീ അന്ധനാകുമായിരുന്നു.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "খচ্চরে টানা রথ ও দাসীপ্রদত্ত সোনার অলংকারযুক্ত তুমি, খাদ্য খাওয়ার সময় প্রিয় দেখ, প্রিয় খাও; যে এইভাবে এই বৈশ্বানর আত্মাকে উপাসনা করে, তার বংশে ব্রহ্মতেজ হয়। তিনি বললেন: চক্ষুই এই আত্মার চক্ষু। তুমি যদি আমার কাছে না আসতে, তুমি অন্ধ হয়ে যেতে।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "खेचरांनी ओढलेला रथ आणि दासीने दिलेला सुवर्णालंकार असलेल्या तू, तू अन्न खाताना प्रिय अन्न पाहतोस, प्रिय अन्न खातोस; जो असा या वैश्वानर आत्म्याची उपासना करतो, त्याच्या कुळात ब्रह्मतेज असते. ते म्हणाले: डोळाच या आत्म्याचा डोळा आहे. तू माझ्याकडे आला नसतास तर आंधळा झाला असतास.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "ખચ્ચરોથી જોડાયેલ રથવાળો અને દાસી પાસેથી મળેલ સોનાનું આભૂષણ ધરાવતો તું, અન્ન ખાતાં પ્રિય અન્ન જુએ છે, પ્રિય ખાય છે; જે આ રીતે આ વૈશ્વાનર આત્માની ઉપાસના કરે છે તેના કુળમાં બ્રહ્મતેજ થાય છે. તેમણે કહ્યું: આંખ જ આ આત્માની આંખ છે. જો તું મારી પાસે ન આવ્યો હોત તો તું આંધળો થઈ ગયો હોત.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਖੱਚਰਾਂ ਜੁੜੇ ਰਥ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਾਸੀ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵਾਲਾ ਤੂੰ, ਅੰਨ ਖਾਂਦਿਆਂ ਪਿਆਰਾ ਅੰਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਪਿਆਰਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ: ਅੱਖ ਹੀ ਇਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਇਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଖଚ୍ଚରରେ ଯୁକ୍ତ ରଥ ଓ ଦାସୀ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ସୁନା ଅଳଙ୍କାରଧାରୀ ତୁମେ, ଅନ୍ନ ଖାଉଥିବା ବେଳେ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ନ ଦେଖ, ପ୍ରିୟ ଖାଅ; ଯିଏ ଏହିପରି ଏହି ବୈଶ୍ବାନର ଆତ୍ମାର ଉପାସନା କରେ, ତା କୁଳରେ ବ୍ରହ୍ମତେଜ ଥାଏ। ସେ କହିଲେ: ଚକ୍ଷୁ ହିଁ ଏହି ଆତ୍ମାର ଚକ୍ଷୁ। ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ନ ଆସିଥିଲେ ତୁମେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଅନ୍ତ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "خچروں سے جڑا رتھ اور لونڈی سے ملا سونے کا زیور رکھنے والے، جب تم کھانا کھاتے ہو تو پسندیدہ غذا دیکھتے ہو اور پسندیدہ چیز کھاتے ہو؛ جو اس طرح اس ویشوانر آتما کی عبادت کرتا ہے، اس کے خاندان میں برہم تیج ہوتا ہے۔ انہوں نے کہا: آنکھ ہی اس آتما کی آنکھ ہے۔ اگر تم میرے پاس نہ آتے تو تم اندھے ہو جاتے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Drawn by mules, with a gold ornament given by a female servant, when you eat you see pleasant food and eat pleasant food; for one who thus meditates on this Vaiśvānara ātman, there is brilliance of sacred knowledge in the family. He said: the eye is indeed the eye of this ātman. Had you not come to me, you would have become blind.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Tú, con carro tirado por mulas y ornamento de oro dado por una sirvienta, cuando comes ves alimento agradable y comes lo agradable; para quien así medita en este ātman Vaiśvānara, hay esplendor de brahman en la familia. Dijo: el ojo es en verdad el ojo de este ātman. Si no hubieras venido a mí, te habrías quedado ciego.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Toi qui as un char tiré par des mules et une parure d'or donnée par une servante, quand tu manges tu vois une nourriture agréable et tu manges ce qui est agréable ; pour celui qui médite ainsi cet ātman Vaiśvānara, il y a éclat de brahman dans la famille. Il dit : l'œil est bien l'œil de cet ātman. Si tu n'étais pas venu vers moi, tu serais devenu aveugle.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Du, mit einem von Maultieren gezogenen Wagen und einem Goldschmuck von einer Magd, wenn du isst, siehst du angenehme Speise und isst Angenehmes; wer dieses ātman Vaiśvānara so verehrt, dem wohnt Glanz des brahman in der Familie inne. Er sprach: Das Auge ist wahrlich das Auge dieses ātman. Wärst du nicht zu mir gekommen, du wärst blind geworden.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Tu, com carro puxado por mulas e um ornamento de ouro dado por uma serva, quando comes vês alimento agradável e comes o que é agradável; para quem assim medita este ātman Vaiśvānara, há esplendor de brahman na família. Disse: o olho é, de fato, o olho deste ātman. Se não tivesses vindo a mim, terias ficado cego.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Ты, с колесницей, запряжённой мулами, и золотым украшением, полученным от служанки, когда ешь, видишь приятную пищу и вкушаешь приятное; для того, кто так почитает этот атман Вайшванара, в роду есть сияние брахман. Он сказал: глаз и есть глаз этого атмана. Если бы ты не пришёл ко мне, ты ослеп бы.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "你乘骡车，佩戴婢女所赠的金饰，进食时见到的是美食，吃的是美味；凡如此修习此吠舍婆那罗我者，其家族中便有梵的光辉。他说：眼确是此我的眼。你若不来到我这里，你就会失明了。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "騾馬に引かせた車を持ち、女奴隷から贈られた金の飾りをもつあなたは、食べるとき好ましい食物を見て好ましいものを食べる。このようにこのヴァイシュヴァーナラの我を念想する者には、家系に梵の輝きが生じる。彼は言った。眼こそこの我の眼である。もしあなたが私のもとに来なかったなら、あなたは盲目になっていただろう。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "أنت الذي تركب عربة تجرها البغال وتحمل حليّ ذهب أهدتها جارية، حين تأكل ترى طعامًا مستحبًا وتأكل المستحب؛ ومن يتعبد هكذا لهذا الآتمان فايشفانارا يكون في نسله بهاء البراهمان. قال: العين حقًا هي عين هذا الآتمان. لو لم تأتِ إليّ لصرت أعمى.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Engkau yang memiliki kereta ditarik bagal dan perhiasan emas pemberian budak perempuan, ketika makan engkau melihat makanan yang menyenangkan dan memakan yang menyenangkan; bagi yang memuja Vaiśvānara ātman ini dengan demikian, ada kecemerlangan brahman dalam keluarganya. Ia berkata: mata itulah sungguh mata ātman ini. Jika engkau tidak datang kepadaku, engkau pasti sudah menjadi buta.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "ท่านขับรถที่ลากด้วยลาป่า มีเครื่องประดับทองที่หญิงรับใช้มอบให้ เมื่อกินอาหารท่านเห็นอาหารอันน่าชื่นชม และได้กินอาหารอันน่าชื่นชม ผู้ที่บูชาไวศวานระอาตมันเช่นนี้ย่อมมีพรหมวรรจัสในวงศ์ตระกูล ท่านกล่าวว่า ดวงตาคือดวงตาของอาตมันนี้โดยแท้ หากท่านไม่มาหาข้า ท่านคงจะตาบอดแน่",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Chāndogya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “छान्दोग्योपनिषद्/अध्यायः ५” (revision 223617)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AB&oldid=223617"
  },
  "topics": [
    "vaishvanara",
    "atman",
    "eye",
    "blindness"
  ],
  "citation": "Chāndogya Upaniṣad 5.13.2. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.5.13.2/"
}