{
  "id": "upanishads/chandogya.6.8.4",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.6.8.4/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "chandogya.6.8.4",
  "speaker": "Chāndogya Upaniṣad · Uddālaka Āruṇi to Śvetaketu",
  "sanskrit": {
    "text": "तस्य क्व मूलँ स्यादन्यत्रान्नादेवमेव खलु सोम्यान्नेन शुङ्गेनापो मूलमन्विच्छाद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजोमूलमन्विच्छ तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलमन्विच्छ सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः ॥ ६.८.४ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "tasya kva mūlam̐ syādanyatrānnādevameva khalu somyānnena śuṅgenāpo mūlamanvicchādbhiḥ somya śuṅgena tejomūlamanviccha tejasā somya śuṅgena sanmūlamanviccha sanmūlāḥ somyemāḥ sarvāḥ prajāḥ sadāyatanāḥ satpratiṣṭhāḥ || 6.8.4 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "tasya",
      "meaning": "of that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kva",
      "meaning": "where",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mūlam",
      "meaning": "root",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "syāt",
      "meaning": "would be",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anyatra",
      "meaning": "elsewhere than",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "annāt",
      "meaning": "from food",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "khalu",
      "meaning": "surely",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somya",
      "meaning": "dear, gentle one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "annena",
      "meaning": "by food",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śuṅgena",
      "meaning": "by the sprout",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "apaḥ",
      "meaning": "waters",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mūlam",
      "meaning": "root",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anvicchāt",
      "meaning": "should seek",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "adbhiḥ",
      "meaning": "by water",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somya",
      "meaning": "dear, gentle one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śuṅgena",
      "meaning": "by the sprout",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tejaḥ-mūlam",
      "meaning": "having fire as root",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anvicchа",
      "meaning": "seek",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tejasā",
      "meaning": "by fire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somya",
      "meaning": "dear, gentle one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śuṅgena",
      "meaning": "by the sprout",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sat-mūlam",
      "meaning": "having Being as root",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anvicchа",
      "meaning": "seek",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sat-mūlāḥ",
      "meaning": "having Being as root",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somya",
      "meaning": "dear, gentle one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "imāḥ",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvāḥ",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajāḥ",
      "meaning": "creatures",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sad-āyatanāḥ",
      "meaning": "having Being as abode",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sat-pratiṣṭhāḥ",
      "meaning": "having Being as foundation",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "उस (अंकुर) का मूल अन्न के सिवा और कहाँ होगा? इसी प्रकार, हे सोम्य, अन्न रूपी अंकुर से जल का मूल खोजो; जल रूपी अंकुर से, हे सोम्य, तेज का मूल खोजो; तेज रूपी अंकुर से, हे सोम्य, सत् का मूल खोजो। हे सोम्य, ये सभी प्रजाएँ सत् को मूल वाली, सत् को आश्रय वाली और सत् को प्रतिष्ठा वाली हैं।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அதற்கு வேர் உணவைத் தவிர வேறு எங்கே இருக்கும்? அதுபோலவே, சோம்யா, உணவாகிய முளையின் மூலம் நீரின் வேரைத் தேடு; நீராகிய முளையின் மூலம், சோம்யா, தேஜஸின் வேரைத் தேடு; தேஜஸாகிய முளையின் மூலம், சோம்யா, சத்தின் வேரைத் தேடு. சோம்யா, இந்த எல்லா உயிரினங்களும் சத்தை வேராகவும், சத்தை இருப்பிடமாகவும், சத்தை ஆதாரமாகவும் கொண்டவை.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "దాని వేరు అన్నం తప్ప ఇంకెక్కడ ఉంటుంది? అలాగే, ప్రియమైనవాడా, అన్నమనే మొలక ద్వారా నీటి మూలాన్ని వెతుకు; నీరనే మొలక ద్వారా, ప్రియమైనవాడా, తేజస్సు మూలాన్ని వెతుకు; తేజస్సనే మొలక ద్వారా, ప్రియమైనవాడా, సత్ మూలాన్ని వెతుకు. ప్రియమైనవాడా, ఈ ప్రజలన్నీ సత్తును మూలంగా, సత్తును ఆశ్రయంగా, సత్తును ఆధారంగా కలిగి ఉన్నారు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರು ಅನ್ನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿರಬಹುದು? ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಅನ್ನವೆಂಬ ಮೊಳಕೆಯಿಂದ ನೀರಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕು; ನೀರೆಂಬ ಮೊಳಕೆಯಿಂದ, ಪ್ರಿಯನೇ, ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕು; ತೇಜಸ್ಸೆಂಬ ಮೊಳಕೆಯಿಂದ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಸತ್ತಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕು. ಪ್ರಿಯನೇ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸತ್ತನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿ, ಆಶ್ರಯವಾಗಿ, ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "അതിന്റെ വേര് ഭക്ഷണത്തല്ലാതെ മറ്റെവിടെയാണുണ്ടാവുക? അതുപോലെ തന്നെ, പ്രിയനേ, അന്നമാകുന്ന മുളയിലൂടെ ജലത്തിന്റെ വേര് അന്വേഷിക്കുക; ജലമാകുന്ന മുളയിലൂടെ, പ്രിയനേ, തേജസ്സിന്റെ വേര് അന്വേഷിക്കുക; തേജസ്സാകുന്ന മുളയിലൂടെ, പ്രിയനേ, സത്തിന്റെ വേര് അന്വേഷിക്കുക. പ്രിയനേ, ഈ എല്ലാ പ്രജകളും സത്തിനെ വേരായും ആശ്രയമായും അടിസ്ഥാനമായും കൊണ്ടവയാണ്.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "তার মূল অন্ন ছাড়া আর কোথায় হবে? এভাবেই, হে সৌম্য, অন্নরূপ অঙ্কুরের দ্বারা জলের মূল অন্বেষণ করো; জলরূপ অঙ্কুরের দ্বারা, হে সৌম্য, তেজের মূল অন্বেষণ করো; তেজরূপ অঙ্কুরের দ্বারা, হে সৌম্য, সতের মূল অন্বেষণ করো। হে সৌম্য, এই সমস্ত প্রজা সৎকে মূল, সৎকে আশ্রয় ও সৎকে প্রতিষ্ঠা করে আছে।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "त्याचे मूळ अन्नाशिवाय दुसरीकडे कुठे असेल? त्याचप्रमाणे, हे सौम्या, अन्नरूप अंकुराद्वारे पाण्याचे मूळ शोध; पाणीरूप अंकुराद्वारे, हे सौम्या, तेजाचे मूळ शोध; तेजरूप अंकुराद्वारे, हे सौम्या, सत्याचे मूळ शोध. हे सौम्या, या सर्व प्रजा सत् हेच मूळ, सत् हेच आश्रय आणि सत् हीच प्रतिष्ठा असलेल्या आहेत.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "તેનું મૂળ અન્ન સિવાય બીજે ક્યાં હોય? એ જ રીતે, હે સૌમ્ય, અન્નરૂપ અંકુર વડે પાણીનું મૂળ શોધ; પાણીરૂપ અંકુર વડે, હે સૌમ્ય, તેજનું મૂળ શોધ; તેજરૂપ અંકુર વડે, હે સૌમ્ય, સત્નું મૂળ શોધ. હે સૌમ્ય, આ બધી પ્રજાઓ સત્ને મૂળ, સત્ને આશ્રય અને સત્ને પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਇਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅੰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਅੰਨ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ; ਪਾਣੀ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਤੇਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ; ਤੇਜ ਰੂਪੀ ਅੰਕੁਰ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਸਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਸਤ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ, ਸਤ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ତାହାର ମୂଳ ଅନ୍ନ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେଉଁଠି ହେବ? ସେହିପରି, ହେ ସୌମ୍ୟ, ଅନ୍ନରୂପ ଅଙ୍କୁର ଦ୍ୱାରା ଜଳର ମୂଳ ଖୋଜ; ଜଳରୂପ ଅଙ୍କୁର ଦ୍ୱାରା, ହେ ସୌମ୍ୟ, ତେଜର ମୂଳ ଖୋଜ; ତେଜରୂପ ଅଙ୍କୁର ଦ୍ୱାରା, ହେ ସୌମ୍ୟ, ସତ୍‌ର ମୂଳ ଖୋଜ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସତ୍‌କୁ ମୂଳ, ସତ୍‌କୁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସତ୍‌କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ରୂପେ ଧରିଥାନ୍ତି।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "اس کی جڑ کھانے کے سوا اور کہاں ہوگی؟ اسی طرح، اے سومیہ، کھانے کے کونپل کے ذریعے پانی کی جڑ تلاش کرو؛ پانی کے کونپل کے ذریعے، اے سومیہ، تیج کی جڑ تلاش کرو؛ تیج کے کونپل کے ذریعے، اے سومیہ، ست کی جڑ تلاش کرو۔ اے سومیہ، یہ تمام مخلوقات ست کو جڑ، ست کو مسکن اور ست کو بنیاد رکھنے والی ہیں۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Where would its root be, other than in food? So too, dear one, seek the root of the waters through food as the sprout; seek the root of fire through the waters as the sprout, dear one; seek the root of Being through fire as the sprout, dear one. Dear one, all these creatures have Being as their root, Being as their abode, Being as their foundation.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "¿Dónde estaría su raíz, sino en el alimento? Así también, querido, busca la raíz de las aguas a través del alimento como brote; busca la raíz del fuego a través de las aguas como brote, querido; busca la raíz del Ser a través del fuego como brote, querido. Querido, todas estas criaturas tienen el Ser como raíz, el Ser como morada, el Ser como fundamento.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Où serait sa racine, si ce n'est dans la nourriture ? De même, cher enfant, cherche la racine des eaux à travers la nourriture comme germe ; cherche la racine du feu à travers les eaux comme germe, cher enfant ; cherche la racine de l'Être à travers le feu comme germe, cher enfant. Cher enfant, toutes ces créatures ont l'Être pour racine, l'Être pour demeure, l'Être pour fondement.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Wo sollte seine Wurzel sein, wenn nicht in der Speise? So suche auch, Lieber, die Wurzel der Wasser durch die Speise als Keim; suche die Wurzel des Feuers durch die Wasser als Keim, Lieber; suche die Wurzel des Seins durch das Feuer als Keim, Lieber. Lieber, all diese Geschöpfe haben das Sein als Wurzel, das Sein als Wohnstätte, das Sein als Grund.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Onde estaria a sua raiz, senão no alimento? Assim também, querido, busca a raiz das águas através do alimento como broto; busca a raiz do fogo através das águas como broto, querido; busca a raiz do Ser através do fogo como broto, querido. Querido, todas estas criaturas têm o Ser como raiz, o Ser como morada, o Ser como fundamento.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Где же быть ее корню, если не в пище? Так же, дорогой, ищи корень вод через пищу как росток; ищи корень огня через воды как росток, дорогой; ищи корень Бытия через огонь как росток, дорогой. Дорогой, все эти существа имеют Бытие своим корнем, Бытие своим пристанищем, Бытие своей опорой.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "它的根若不在食物中，又会在哪里呢？同样，亲爱的，借食物这株嫩芽去寻找水的根；借水这株嫩芽，亲爱的，去寻找火（光）的根；借火这株嫩芽，亲爱的，去寻找有（真实存在）的根。亲爱的，这一切众生都以有为根，以有为居所，以有为依托。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "その根は食物のほかのどこにあろうか。同様に、愛しい者よ、食物という芽によって水の根を求めよ。水という芽によって、愛しい者よ、火（熱）の根を求めよ。火という芽によって、愛しい者よ、有（存在）の根を求めよ。愛しい者よ、これらすべての生き物は有を根とし、有を住処とし、有を拠り所としている。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "أين يكون جذره إلا في الطعام؟ وكذلك، يا عزيزي، ابحث عن جذر المياه من خلال الطعام بوصفه البرعم؛ وابحث عن جذر النار من خلال المياه بوصفها البرعم، يا عزيزي؛ وابحث عن جذر الوجود من خلال النار بوصفها البرعم، يا عزيزي. يا عزيزي، لكل هذه الكائنات الوجود جذرٌ، والوجود مأوى، والوجود أساس.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Di manakah akarnya, selain dalam makanan? Demikian pula, wahai yang terkasih, carilah akar air melalui makanan sebagai tunas; carilah akar api melalui air sebagai tunas, wahai yang terkasih; carilah akar Sat (Ada) melalui api sebagai tunas, wahai yang terkasih. Wahai yang terkasih, semua makhluk ini memiliki Sat sebagai akarnya, Sat sebagai tempat tinggalnya, Sat sebagai landasannya.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "รากของมันจะอยู่ที่ไหนได้ นอกจากในอาหาร ฉันใดก็ฉันนั้น ลูกรัก จงแสวงหารากของน้ำผ่านอาหารซึ่งเป็นดุจหน่อ ลูกรัก จงแสวงหารากของไฟผ่านน้ำซึ่งเป็นดุจหน่อ ลูกรัก จงแสวงหารากของความเป็นอยู่ผ่านไฟซึ่งเป็นดุจหน่อ ลูกรัก ประชาชนทั้งปวงนี้มีความเป็นอยู่เป็นราก มีความเป็นอยู่เป็นที่อาศัย มีความเป็นอยู่เป็นที่ตั้ง",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Chāndogya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “छान्दोग्योपनिषद्/अध्यायः ६” (revision 223618)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AC&oldid=223618"
  },
  "topics": [
    "root",
    "food",
    "being",
    "sprout"
  ],
  "citation": "Chāndogya Upaniṣad 6.8.4. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.6.8.4/"
}