{
  "id": "upanishads/chandogya.8.1.6",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.8.1.6/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "chandogya.8.1.6",
  "speaker": "Chāndogya Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "तद्यथेह कर्मजितो लोकः क्षीयत एवमेवामुत्र पुण्यजितो लोकः क्षीयते तद्य इहात्मानमनुविद्य व्रजन्त्येताꣳश्च सत्यान्कामाꣳस्तेषाꣳ सर्वेषु लोकेष्वकामचारो भवत्यथ य इहात्मानमनुविद्य व्रजन्त्येताꣳश्च सत्यान्कामाꣳस्तेषाꣳ सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥ ८.१.६ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "tadyatheha karmajito lokaḥ kṣīyata evamevāmutra puṇyajito lokaḥ kṣīyate tadya ihātmānamanuvidya vrajantyetāṃśca satyānkāmāṃsteṣāṃ sarveṣu lokeṣvakāmacāro bhavatyatha ya ihātmānamanuvidya vrajantyetāṃśca satyānkāmāṃsteṣāṃ sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavati || 8.1.6 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "therefore",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yathā",
      "meaning": "as",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iha",
      "meaning": "here",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "karma-jitaḥ",
      "meaning": "won by action",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lokaḥ",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kṣīyate",
      "meaning": "is exhausted",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam-eva",
      "meaning": "just so",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amutra",
      "meaning": "there, in the other world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puṇya-jitaḥ",
      "meaning": "won by merit",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lokaḥ",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kṣīyate",
      "meaning": "is exhausted",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "therefore",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ye",
      "meaning": "those who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iha",
      "meaning": "here",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmānam",
      "meaning": "the self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuvidya",
      "meaning": "having understood",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vrajanti",
      "meaning": "go forth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etān",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "satyān",
      "meaning": "true",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kāmān",
      "meaning": "desires",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "teṣām",
      "meaning": "of them",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarveṣu",
      "meaning": "in all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lokeṣu",
      "meaning": "worlds",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "akāma-cāraḥ",
      "meaning": "free movement at will",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhavati",
      "meaning": "becomes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "but",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ye",
      "meaning": "those who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iha",
      "meaning": "here",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmānam",
      "meaning": "the self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuvidya",
      "meaning": "having understood",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vrajanti",
      "meaning": "go forth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etān",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "satyān",
      "meaning": "true",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kāmān",
      "meaning": "desires",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "teṣām",
      "meaning": "of them",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarveṣu",
      "meaning": "in all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lokeṣu",
      "meaning": "worlds",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kāma-cāraḥ",
      "meaning": "movement at will",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhavati",
      "meaning": "becomes",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "जैसे यहाँ कर्म से जीता गया लोक क्षीण हो जाता है, वैसे ही परलोक में पुण्य से जीता गया लोक क्षीण हो जाता है। जो यहाँ आत्मा को जानकर इन सत्य कामनाओं को पाकर प्रस्थान करते हैं, उनकी सभी लोकों में अकामचार (इच्छानुसार गति से परे) होता है। और जो यहाँ आत्मा को जानकर इन सत्य कामनाओं के साथ प्रस्थान करते हैं, उनकी सभी लोकों में कामचार (इच्छानुसार गति) होती है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இங்கு கர்மத்தால் வெல்லப்பட்ட உலகம் எப்படி அழிகிறதோ, அதுபோலவே மறுலோகத்தில் புண்ணியத்தால் வெல்லப்பட்ட உலகம் அழிகிறது. இங்கு ஆத்மாவை அறிந்து இந்த உண்மையான ஆசைகளைப் பெற்று புறப்படுபவர்களுக்கு எல்லா உலகங்களிலும் ஆசையற்ற இயக்கம் உண்டாகிறது. இங்கு ஆத்மாவை அறிந்து இந்த உண்மையான ஆசைகளுடன் புறப்படுபவர்களுக்கு எல்லா உலகங்களிலும் விருப்பப்படி இயங்கும் நிலை உண்டாகிறது.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఇక్కడ కర్మతో గెలుచుకున్న లోకం ఎలా క్షీణిస్తుందో, అలాగే పరలోకంలో పుణ్యంతో గెలుచుకున్న లోకం క్షీణిస్తుంది. ఇక్కడ ఆత్మను తెలుసుకుని ఈ సత్యకామనలను పొంది ప్రయాణించేవారికి అన్ని లోకాలలో అకామచారం కలుగుతుంది. ఇక్కడ ఆత్మను తెలుసుకుని ఈ సత్యకామనలతో ప్రయాణించేవారికి అన్ని లోకాలలో కామచారం కలుగుతుంది.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದ ಗೆದ್ದ ಲೋಕ ಹೇಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಗೆದ್ದ ಲೋಕ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದು ಈ ಸತ್ಯಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಾಮಚಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದು ಈ ಸತ್ಯಕಾಮನೆಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಚಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഇവിടെ കർമ്മത്താൽ നേടപ്പെട്ട ലോകം എങ്ങനെ ക്ഷയിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ പരലോകത്ത് പുണ്യത്താൽ നേടപ്പെട്ട ലോകം ക്ഷയിക്കുന്നു. ഇവിടെ ആത്മാവിനെ അറിഞ്ഞ് ഈ സത്യകാമങ്ങൾ നേടി പുറപ്പെടുന്നവർക്ക് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും അകാമചാരം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവിടെ ആത്മാവിനെ അറിഞ്ഞ് ഈ സത്യകാമങ്ങളോടെ പുറപ്പെടുന്നവർക്ക് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും കാമചാരം ഉണ്ടാകുന്നു.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "এখানে কর্মের দ্বারা জিত লোক যেমন ক্ষয় হয়, তেমনই পরলোকে পুণ্যের দ্বারা জিত লোক ক্ষয় হয়। যারা এখানে আত্মাকে জেনে এই সত্য কামনাগুলি লাভ করে প্রস্থান করে, তাদের সকল লোকে অকামচার হয়। আর যারা এখানে আত্মাকে জেনে এই সত্য কামনাসহ প্রস্থান করে, তাদের সকল লোকে কামচার হয়।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "येथे कर्माने जिंकलेला लोक जसा क्षीण होतो, तसाच परलोकातील पुण्याने जिंकलेला लोकही क्षीण होतो. जे येथे आत्म्याला जाणून या सत्य कामना प्राप्त करून प्रयाण करतात, त्यांना सर्व लोकांत अकामचार प्राप्त होतो. आणि जे येथे आत्म्याला जाणून या सत्य कामनांसह प्रयाण करतात, त्यांना सर्व लोकांत कामचार प्राप्त होतो.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "અહીં કર્મથી જીતાયેલો લોક જેમ ક્ષીણ થાય છે, તેમ જ પરલોકમાં પુણ્યથી જીતાયેલો લોક ક્ષીણ થાય છે. જેઓ અહીં આત્માને જાણીને આ સત્ય કામનાઓ પામીને પ્રયાણ કરે છે, તેમને સર્વ લોકોમાં અકામચાર થાય છે. અને જેઓ અહીં આત્માને જાણીને આ સત્ય કામનાઓ સાથે પ્રયાણ કરે છે, તેમને સર્વ લોકોમાં કામચાર થાય છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਲੋਕ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਲੋਕ ਖੀਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇਹ ਸੱਚੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਾ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਮਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଏଠାରେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଥିବା ଲୋକ ଯେପରି କ୍ଷୀଣ ହୁଏ, ସେହିପରି ପରଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଥିବା ଲୋକ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି ଏହି ସତ୍ୟ କାମନା ପାଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅକାମଚାର ହୁଏ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି ଏହି ସତ୍ୟ କାମନା ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲୋକରେ କାମଚାର ହୁଏ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "جیسے یہاں عمل سے جیتا گیا عالم فنا ہو جاتا ہے، ویسے ہی آخرت میں نیکی سے جیتا گیا عالم فنا ہو جاتا ہے۔ جو یہاں آتما کو جان کر ان سچی خواہشات کو پا کر روانہ ہوتے ہیں، ان کے لیے تمام عالموں میں بے خواہش گردش ہوتی ہے۔ اور جو یہاں آتما کو جان کر ان سچی خواہشات کے ساتھ روانہ ہوتے ہیں، ان کے لیے تمام عالموں میں خواہش کے مطابق گردش ہوتی ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Just as the world won by action is exhausted here, so too the world won by merit is exhausted there in the other world. Those who here, having known the ātman, depart having attained these true desires, have free movement (akāmacāra) in all worlds. But those who here, having known the ātman, depart with these true desires, have movement according to desire (kāmacāra) in all worlds.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Así como el mundo ganado por la acción se agota aquí, así también el mundo ganado por el mérito se agota allá, en el otro mundo. Quienes aquí, habiendo conocido el ātman, parten habiendo alcanzado estos deseos verdaderos, tienen libre movimiento (akāmacāra) en todos los mundos. Pero quienes aquí, habiendo conocido el ātman, parten con estos deseos verdaderos, tienen movimiento según el deseo (kāmacāra) en todos los mundos.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "De même que le monde conquis par l'action s'épuise ici, de même le monde conquis par le mérite s'épuise là-bas, dans l'autre monde. Ceux qui, ici, ayant connu l'ātman, partent après avoir obtenu ces désirs véritables, ont une libre errance (akāmacāra) dans tous les mondes. Mais ceux qui, ici, ayant connu l'ātman, partent avec ces désirs véritables, ont une errance selon le désir (kāmacāra) dans tous les mondes.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "So wie die durch Handlung gewonnene Welt hier vergeht, so vergeht auch die durch Verdienst gewonnene Welt dort, in der anderen Welt. Wer hier den ātman erkannt hat und mit diesen wahren Wünschen fortgeht, hat freie Bewegung (akāmacāra) in allen Welten. Wer aber hier den ātman erkannt hat und mit diesen wahren Wünschen fortgeht, hat Bewegung nach Wunsch (kāmacāra) in allen Welten.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Assim como o mundo conquistado pela ação se esgota aqui, assim também o mundo conquistado pelo mérito se esgota lá, no outro mundo. Os que aqui, tendo conhecido o ātman, partem tendo alcançado estes desejos verdadeiros, têm livre movimento (akāmacāra) em todos os mundos. Mas os que aqui, tendo conhecido o ātman, partem com estes desejos verdadeiros, têm movimento segundo o desejo (kāmacāra) em todos os mundos.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Как мир, завоёванный деянием, здесь истощается, так и мир, завоёванный заслугой, там, в ином мире, истощается. Те, кто здесь, познав ātman, уходят, достигнув этих истинных желаний, обладают свободным движением (akāmacāra) во всех мирах. Но те, кто здесь, познав ātman, уходят с этими истинными желаниями, обладают движением по желанию (kāmacāra) во всех мирах.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "正如此世通过行为所赢得的世界会耗尽，彼世通过功德所赢得的世界也会耗尽。凡在此识知了我（ātman），获得这些真实欲望而离去的人，在一切世界中都有无欲而行（akāmacāra）。而凡在此识知了我，带着这些真实欲望而离去的人，在一切世界中都有随欲而行（kāmacāra）。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "ここで行為によって得られた世界が尽きるように、あの世でも功徳によって得られた世界は尽きる。ここでアートマンを知り、これらの真実の欲望を得て去る者は、すべての世界において欲望を離れて行くこと（akāmacāra）がある。しかし、ここでアートマンを知り、これらの真実の欲望を携えて去る者は、すべての世界において欲望のままに行くこと（kāmacāra）がある。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "كما أن العالم المكتسب بالعمل يفنى هنا، كذلك العالم المكتسب بالفضيلة يفنى هناك في العالم الآخر. أما الذين يرحلون هنا بعد أن عرفوا الذات (ātman) ونالوا هذه الرغبات الحقة، فلهم حركة حرّة لا تبتغي شيئاً (akāmacāra) في جميع العوالم. وأما الذين يرحلون هنا بعد أن عرفوا الذات وبهذه الرغبات الحقة، فلهم حركة بحسب الرغبة (kāmacāra) في جميع العوالم.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Sebagaimana dunia yang dimenangkan dengan perbuatan habis di sini, demikian pula dunia yang dimenangkan dengan jasa habis di sana, di dunia lain. Mereka yang di sini, setelah mengetahui ātman, pergi dengan telah memperoleh keinginan-keinginan sejati ini, memiliki gerak bebas tanpa keinginan (akāmacāra) di semua dunia. Tetapi mereka yang di sini, setelah mengetahui ātman, pergi dengan keinginan-keinginan sejati ini, memiliki gerak sesuai keinginan (kāmacāra) di semua dunia.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "เหมือนโลกที่ได้มาด้วยกรรมย่อมสิ้นไปในโลกนี้ฉันใด โลกที่ได้มาด้วยบุญก็สิ้นไปในโลกหน้าฉันนั้น ผู้ใดในโลกนี้รู้จักอาตมันแล้วจากไปพร้อมความปรารถนาที่แท้จริงเหล่านี้ ผู้นั้นย่อมมีการเคลื่อนไปโดยปราศจากความปรารถนา (อกามจาระ) ในทุกโลก ส่วนผู้ใดในโลกนี้รู้จักอาตมันแล้วจากไปพร้อมความปรารถนาที่แท้จริงเหล่านี้ ผู้นั้นย่อมมีการเคลื่อนไปตามความปรารถนา (กามจาระ) ในทุกโลก",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Chāndogya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “छान्दोग्योपनिषद्/अध्यायः ८” (revision 403509)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AE&oldid=403509"
  },
  "topics": [
    "karma",
    "liberation",
    "atman",
    "desire"
  ],
  "citation": "Chāndogya Upaniṣad 8.1.6. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.8.1.6/"
}