{
  "id": "upanishads/chandogya.8.12.4",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.8.12.4/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "chandogya.8.12.4",
  "speaker": "Chāndogya Upaniṣad · Prajāpati to Indra and Virocana",
  "sanskrit": {
    "text": "अथ यत्रैतदाकाशमनुविषण्णं चक्षुः स चाक्षुषः पुरुषो दर्शनाय चक्षुरथ यो वेदेदं जिघ्राणीति स आत्मा गन्धाय घ्राणमथ यो वेदेदमभिव्याहराणीति स आत्माभिव्याहाराय वागथ यो वेदेदꣳ शृणवानीति स आत्मा श्रवणाय श्रोत्रम् ॥ ८.१२.४ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "atha yatraitadākāśamanuviṣaṇṇaṃ cakṣuḥ sa cākṣuṣaḥ puruṣo darśanāya cakṣuratha yo vededaṃ jighrāṇīti sa ātmā gandhāya ghrāṇamatha yo vededamabhivyāharāṇīti sa ātmābhivyāhārāya vāgatha yo vededaṃ śṛṇavānīti sa ātmā śravaṇāya śrotram || 8.12.4 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "now",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yatra",
      "meaning": "where",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ākāśam",
      "meaning": "space",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuviṣaṇṇam",
      "meaning": "settled into, resting in",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuḥ",
      "meaning": "eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cākṣuṣaḥ",
      "meaning": "belonging to the eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣaḥ",
      "meaning": "person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "darśanāya",
      "meaning": "for seeing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuḥ",
      "meaning": "eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "and then",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "veda",
      "meaning": "knows",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "idam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jighrāṇi",
      "meaning": "I smell",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmā",
      "meaning": "self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "gandhāya",
      "meaning": "for smelling",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ghrāṇam",
      "meaning": "nose",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "then",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "veda",
      "meaning": "knows",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "idam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhivyāharāṇi",
      "meaning": "I speak",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmā",
      "meaning": "self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhivyāhārāya",
      "meaning": "for speaking",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vāk",
      "meaning": "speech",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "then",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "veda",
      "meaning": "knows",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "idam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śṛṇavāni",
      "meaning": "I hear",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmā",
      "meaning": "self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śravaṇāya",
      "meaning": "for hearing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śrotram",
      "meaning": "ear",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "अब जहाँ यह आकाश में टिकी हुई आँख है, वह आँख से संबंधित पुरुष देखने के लिए आँख है। फिर जो जानता है कि “मैं यह सूँघता हूँ”, वह आत्मा गंध के लिए नाक है। फिर जो जानता है कि “मैं यह बोलता हूँ”, वह आत्मा बोलने के लिए वाणी है। फिर जो जानता है कि “मैं यह सुनता हूँ”, वह आत्मा सुनने के लिए कान है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இப்போது ஆகாயத்தில் பதிந்திருக்கும் இந்தக் கண் எங்கே உள்ளதோ, அந்தக் கண்ணுக்குரிய புருஷன் பார்ப்பதற்கான கண். பின்னர், “நான் இதை முகரகிறேன்” என்று அறிபவன் ஆன்மா; முகர்வதற்கான மூக்கு. பின்னர், “நான் இதைப் பேசுகிறேன்” என்று அறிபவன் ஆன்மா; பேசுவதற்கான வாக். பின்னர், “நான் இதைக் கேட்கிறேன்” என்று அறிபவன் ஆன்மா; கேட்பதற்கான காது.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఇప్పుడు ఈ ఆకాశంలో నిలిచిన కన్ను ఎక్కడ ఉందో, ఆ కంటికి సంబంధించిన పురుషుడు చూడటానికి కన్ను. తర్వాత “నేను దీనిని వాసన చూస్తున్నాను” అని తెలిసినవాడు ఆత్మ; వాసన చూడటానికి ముక్కు. తర్వాత “నేను దీనిని పలుకుతున్నాను” అని తెలిసినవాడు ఆత్మ; పలకడానికి వాక్కు. తర్వాత “నేను దీనిని వింటున్నాను” అని తెలిసినవాడు ఆత్మ; వినడానికి చెవి.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಈಗ ಈ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕಣ್ಣು ಎಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರುಷನು ನೋಡಲು ಕಣ್ಣು. ಮತ್ತೆ “ನಾನು ಇದನ್ನು ವಾಸನೆ ನೋಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಅರಿಯುವವನು ಆತ್ಮ; ವಾಸನೆಗಾಗಿ ಮೂಗು. ಮತ್ತೆ “ನಾನು ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಅರಿಯುವವನು ಆತ್ಮ; ಮಾತನಾಡಲು ವಾಕ್. ಮತ್ತೆ “ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಅರಿಯುವವನು ಆತ್ಮ; ಕೇಳಲು ಕಿವಿ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഇനി ഈ ആകാശത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്ന കണ്ണ് എവിടെയാണോ, ആ കണ്ണുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുരുഷൻ കാണാനുള്ള കണ്ണ്. പിന്നെ “ഞാൻ ഇതിനെ മണക്കുന്നു” എന്നറിയുന്നവൻ ആത്മാവ്; മണക്കാനുള്ള മൂക്ക്. പിന്നെ “ഞാൻ ഇതിനെ സംസാരിക്കുന്നു” എന്നറിയുന്നവൻ ആത്മാവ്; സംസാരിക്കാനുള്ള വാക്ക്. പിന്നെ “ഞാൻ ഇതു കേൾക്കുന്നു” എന്നറിയുന്നവൻ ആത്മാവ്; കേൾക്കാനുള്ള ചെവി.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "এখন আকাশে স্থিত এই চক্ষু যেখানে রয়েছে, সেই চক্ষুর সঙ্গে সম্পর্কিত পুরুষই দেখার জন্য চক্ষু। তারপর যিনি জানেন “আমি এটি ঘ্রাণ নিচ্ছি”, তিনিই আত্মা; ঘ্রাণের জন্য নাসিকা। তারপর যিনি জানেন “আমি এটি বলছি”, তিনিই আত্মা; বলার জন্য বাক্। তারপর যিনি জানেন “আমি এটি শুনছি”, তিনিই আত্মা; শোনার জন্য শ্রোত্র।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "आता आकाशात स्थिर असलेला हा डोळा जिथे आहे, त्या डोळ्याशी संबंधित पुरुष पाहण्यासाठी डोळा आहे. मग “मी हे हुंगतो” असे जाणणारा आत्मा हाच; हुंगण्यासाठी नाक. मग “मी हे बोलतो” असे जाणणारा आत्मा हाच; बोलण्यासाठी वाणी. मग “मी हे ऐकतो” असे जाणणारा आत्मा हाच; ऐकण्यासाठी कान.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "હવે આકાશમાં સ્થિર રહેલી આ આંખ જ્યાં છે, તે આંખ સાથે સંબંધિત પુરુષ જોવા માટેની આંખ છે. પછી “હું આને સૂંઘું છું” એમ જાણનાર આત્મા છે; સૂંઘવા માટે નાક. પછી “હું આને બોલું છું” એમ જાણનાર આત્મા છે; બોલવા માટે વાણી. પછી “હું આને સાંભળું છું” એમ જાણનાર આત્મા છે; સાંભળવા માટે કાન.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਅੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਰਖ ਵੇਖਣ ਲਈ ਅੱਖ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਂ ਇਹ ਸੁੰਘਦਾ ਹਾਂ”, ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਸੁੰਘਣ ਲਈ ਨੱਕ। ਫਿਰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਂ ਇਹ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ”, ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਬੋਲਣ ਲਈ ਵਾਣੀ। ਫਿਰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ”, ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਸੁਣਨ ਲਈ ਕੰਨ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଏବେ ଏହି ଆକାଶରେ ସ୍ଥିର ରହିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସେହି ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପୁରୁଷ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଚକ୍ଷୁ। ତା'ପରେ “ମୁଁ ଏହାକୁ ଘ୍ରାଣ କରୁଛି” ବୋଲି ଜାଣୁଥିବା ଆତ୍ମା ହିଁ; ଘ୍ରାଣ ପାଇଁ ନାସିକା। ତା'ପରେ “ମୁଁ ଏହାକୁ କହୁଛି” ବୋଲି ଜାଣୁଥିବା ଆତ୍ମା ହିଁ; କହିବା ପାଇଁ ବାଣୀ। ତା'ପରେ “ମୁଁ ଏହାକୁ ଶୁଣୁଛି” ବୋଲି ଜାଣୁଥିବା ଆତ୍ମା ହିଁ; ଶୁଣିବା ପାଇଁ କର୍ଣ୍ଣ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "اب جہاں یہ آسمان میں ٹکی ہوئی آنکھ ہے، وہ آنکھ سے متعلق پرش دیکھنے کے لیے آنکھ ہے۔ پھر جو جانتا ہے کہ “میں اسے سونگھتا ہوں”، وہ آتما ہے؛ سونگھنے کے لیے ناک۔ پھر جو جانتا ہے کہ “میں یہ بولتا ہوں”، وہ آتما ہے؛ بولنے کے لیے زبان۔ پھر جو جانتا ہے کہ “میں یہ سنتا ہوں”، وہ آتما ہے؛ سننے کے لیے کان۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Now, where this eye rests fixed upon the sky, the person belonging to that eye is the eye for seeing. Then, the self who knows, 'I smell this,' is the nose for smelling. Then, the self who knows, 'I speak this,' is speech for speaking. Then, the self who knows, 'I hear this,' is the ear for hearing.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Ahora, donde este ojo permanece fijo en el cielo, el puruṣa perteneciente a ese ojo es el ojo para ver. Luego, el ātman que sabe «huelo esto» es la nariz para oler. Luego, el ātman que sabe «hablo esto» es la palabra para hablar. Luego, el ātman que sabe «oigo esto» es el oído para oír.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Maintenant, là où cet œil reste fixé sur l'espace, le puruṣa qui appartient à cet œil est l'œil pour voir. Puis, l'ātman qui sait « je sens ceci » est le nez pour sentir. Puis, l'ātman qui sait « je parle ceci » est la parole pour parler. Puis, l'ātman qui sait « j'entends ceci » est l'oreille pour entendre.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Wo dieses Auge fest im Raum ruht, da ist der zum Auge gehörige Puruṣa das Auge zum Sehen. Dann ist der ātman, der weiß: »Ich rieche dies«, die Nase zum Riechen. Dann ist der ātman, der weiß: »Ich spreche dies«, die Rede zum Sprechen. Dann ist der ātman, der weiß: »Ich höre dies«, das Ohr zum Hören.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Agora, onde este olho repousa fixo no espaço, o puruṣa pertencente a esse olho é o olho para ver. Depois, o ātman que sabe «eu cheiro isto» é o nariz para cheirar. Depois, o ātman que sabe «eu falo isto» é a fala para falar. Depois, o ātman que sabe «eu ouço isto» é o ouvido para ouvir.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Там, где этот глаз, устремлённый в пространство, — тот пуруша, что принадлежит этому глазу, и есть глаз для видения. Затем ātman, который знает: «Я обоняю это», — есть нос для обоняния. Затем ātman, который знает: «Я говорю это», — есть речь для говорения. Затем ātman, который знает: «Я слышу это», — есть ухо для слышания.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "此处，这只注视虚空的眼睛所在之处，属于此眼的那人便是用以看见的眼睛。又，知道“我闻此”的那个我，便是用以嗅闻的鼻。又，知道“我说此”的那个我，便是用以言说的语言。又，知道“我听此”的那个我，便是用以听闻的耳。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "さて、この眼が空に据えられて休んでいるところ、その眼に属する人が、見るための眼である。次に、「私はこれを嗅ぐ」と知る自己が、嗅ぐための鼻である。次に、「私はこれを話す」と知る自己が、話すための言葉である。次に、「私はこれを聞く」と知る自己が、聞くための耳である。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "ثم حيث تستقر هذه العين مثبتة في الفضاء، فالإنسان المنتمي إلى تلك العين هو العين التي تبصر. ثم الذات التي تعلم «أنا أشم هذا» هي الأنف الذي يشم. ثم الذات التي تعلم «أنا أتكلم بهذا» هي الكلام الذي يتكلم. ثم الذات التي تعلم «أنا أسمع هذا» هي الأذن التي تسمع.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Sekarang, di mana mata ini tertuju tetap ke angkasa, puruṣa yang termasuk mata itu adalah mata untuk melihat. Kemudian, ātman yang mengetahui, «Aku mencium ini», adalah hidung untuk mencium. Kemudian, ātman yang mengetahui, «Aku berbicara ini», adalah ucapan untuk berbicara. Kemudian, ātman yang mengetahui, «Aku mendengar ini», adalah telinga untuk mendengar.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "ตรงที่ดวงตานี้จ้องอยู่กับท้องฟ้า บุรุษผู้อยู่ในดวงตานั้นคือดวงตาสำหรับการเห็น ต่อจากนั้น อาตมันผู้รู้ว่า ‘ข้าได้กลิ่นสิ่งนี้’ คือจมูกสำหรับการได้กลิ่น ต่อจากนั้น อาตมันผู้รู้ว่า ‘ข้ากล่าวสิ่งนี้’ คือวาจาสำหรับการกล่าว ต่อจากนั้น อาตมันผู้รู้ว่า ‘ข้าได้ยินสิ่งนี้’ คือหูสำหรับการได้ยิน",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Chāndogya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “छान्दोग्योपनिषद्/अध्यायः ८” (revision 403509)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AE&oldid=403509"
  },
  "topics": [
    "atman",
    "senses",
    "perception",
    "self"
  ],
  "citation": "Chāndogya Upaniṣad 8.12.4. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/chandogya.8.12.4/"
}