{
  "id": "upanishads/kaushitaki.3.2",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/kaushitaki.3.2/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "kaushitaki.3.2",
  "speaker": "Kauṣītaki Upaniṣad · Indra to Pratardana",
  "sanskrit": {
    "text": "स होवाच प्राणोऽस्मि प्रज्ञात्मा तं मामायुरमृतमित्युपास्व । आयुः प्राणः प्राणो वा आयुः प्राण एवाचामृतम् । यावद्ध्यस्मिञ्छरीरे प्राणो वसति तावदायुः । प्राणेन ह्येवामुष्मिंल्लोकेऽमृतत्वमाप्नोति । प्रज्ञया सत्यसङ्कल्पं स यो ममायुरमृतमित्युपास्ते सर्वमायुरस्मिंल्लोक एति । आप्नोत्यमृतत्वमक्षितिं स्वर्गे लोके । तद्धैक आहुरेकभूयं वै प्राणा गच्छन्तीति । न हि कश्चन शक्नुयात्सकृद्वाचा नाम प्रज्ञापयितुं चक्षुषा रूपं श्रोत्रेण शब्दं मनसा ध्यानमित्येकभूयं वै प्राणाः । एकैकमेतानि सर्वाण्येव प्रज्ञापयन्ति । वाचं वदन्ती सर्वे प्राणा अनुवदन्ति । चक्षुः पश्यत्सर्वे प्राणा अनुपश्यन्ति श्रोत्रं शृण्वत्सर्वे प्राणा अनुशृण्वन्ति मनो ध्यायत्सर्वे प्राणा अनुध्यायन्ति प्राणं प्राणन्तं सर्वे प्राणा अनुप्राणन्तीति । एवमुहैवैतदिति हेन्द्र उवाच । अस्तीत्येव प्राणानां निःश्रेयसादानमिति ॥ ३.२ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "sa hovāca prāṇo'smi prajñātmā taṃ māmāyuramṛtamityupāsva | āyuḥ prāṇaḥ prāṇo vā āyuḥ prāṇa evācāmṛtam | yāvaddhyasmiñcharīre prāṇo vasati tāvadāyuḥ | prāṇena hyevāmuṣmiṃlloke'mṛtatvamāpnoti | prajñayā satyasaṅkalpaṃ sa yo mamāyuramṛtamityupāste sarvamāyurasmiṃlloka eti | āpnotyamṛtatvamakṣitiṃ svarge loke | taddhaika āhurekabhūyaṃ vai prāṇā gacchantīti | na hi kaścana śaknuyātsakṛdvācā nāma prajñāpayituṃ cakṣuṣā rūpaṃ śrotreṇa śabdaṃ manasā dhyānamityekabhūyaṃ vai prāṇāḥ | ekaikametāni sarvāṇyeva prajñāpayanti | vācaṃ vadantī sarve prāṇā anuvadanti | cakṣuḥ paśyatsarve prāṇā anupaśyanti śrotraṃ śṛṇvatsarve prāṇā anuśṛṇvanti mano dhyāyatsarve prāṇā anudhyāyanti prāṇaṃ prāṇantaṃ sarve prāṇā anuprāṇantīti | evamuhaivaitaditi hendra uvāca | astītyeva prāṇānāṃ niḥśreyasādānamiti || 3.2 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath, life-breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asmi",
      "meaning": "I am",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajñā-ātmā",
      "meaning": "whose self is consciousness",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tam",
      "meaning": "him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mām",
      "meaning": "me",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyuḥ",
      "meaning": "life, long life",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amṛtam",
      "meaning": "immortal",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāsva",
      "meaning": "meditate upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyuḥ",
      "meaning": "life",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyuḥ",
      "meaning": "life",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ā-ca",
      "meaning": "and also",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amṛtam",
      "meaning": "immortality",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yāvat",
      "meaning": "as long as",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hi",
      "meaning": "for",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asmin",
      "meaning": "in this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śarīre",
      "meaning": "body",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vasati",
      "meaning": "dwells",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tāvat",
      "meaning": "so long",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyuḥ",
      "meaning": "life",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇena",
      "meaning": "by breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hi",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amuṣmin",
      "meaning": "in that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "loke",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amṛtatvam",
      "meaning": "immortality",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āpnoti",
      "meaning": "attains",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajñayā",
      "meaning": "by consciousness",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "satya-saṅkalpam",
      "meaning": "whose resolve is true",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mama",
      "meaning": "my",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyuḥ",
      "meaning": "life",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amṛtam",
      "meaning": "immortal",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāste",
      "meaning": "meditates",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvam",
      "meaning": "full",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyuḥ",
      "meaning": "life",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asmin",
      "meaning": "in this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "loke",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eti",
      "meaning": "reaches",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āpnoti",
      "meaning": "attains",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amṛtatvam",
      "meaning": "immortality",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "akṣitim",
      "meaning": "imperishable",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "svarge",
      "meaning": "heavenly",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "loke",
      "meaning": "world",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eke",
      "meaning": "some",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āhuḥ",
      "meaning": "say",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eka-bhūyam",
      "meaning": "becoming one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇāḥ",
      "meaning": "breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "gacchanti",
      "meaning": "go",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hi",
      "meaning": "for",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kaścana",
      "meaning": "anyone",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śaknuyāt",
      "meaning": "could",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sakṛt",
      "meaning": "at once",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vācā",
      "meaning": "by speech",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nāma",
      "meaning": "name",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajñāpayitum",
      "meaning": "to make known",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuṣā",
      "meaning": "by eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "rūpam",
      "meaning": "form",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śrotreṇa",
      "meaning": "by ear",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śabdam",
      "meaning": "sound",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manasā",
      "meaning": "by mind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dhyānam",
      "meaning": "thought",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eka-bhūyam",
      "meaning": "becoming one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇāḥ",
      "meaning": "breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eka-ekam",
      "meaning": "each one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etāni",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvāṇi",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajñāpayanti",
      "meaning": "make known",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vācam",
      "meaning": "speech",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vadantīm",
      "meaning": "speaking",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarve",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇāḥ",
      "meaning": "breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuvadanti",
      "meaning": "repeat after",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuḥ",
      "meaning": "eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyat",
      "meaning": "seeing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarve",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇāḥ",
      "meaning": "breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anupaśyanti",
      "meaning": "see after",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śrotram",
      "meaning": "ear",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śṛṇvat",
      "meaning": "hearing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarve",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇāḥ",
      "meaning": "breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuśṛṇvanti",
      "meaning": "hear after",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manaḥ",
      "meaning": "mind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dhyāyat",
      "meaning": "thinking",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarve",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇāḥ",
      "meaning": "breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anudhyāyanti",
      "meaning": "think after",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇam",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇantam",
      "meaning": "breathing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarve",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇāḥ",
      "meaning": "breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuprāṇanti",
      "meaning": "breathe after",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "so",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "u",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "indraḥ",
      "meaning": "Indra",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asti",
      "meaning": "it is",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇānām",
      "meaning": "of the breaths",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "niḥśreyasa-ādānam",
      "meaning": "taking up of the highest good",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "उन्होंने कहा: \"मैं प्राण हूँ, प्रज्ञात्मा। मुझे आयु और अमृत मानकर उपासना करो। आयु ही प्राण है, और प्राण ही आयु है; प्राण ही अमृत भी है। जब तक इस शरीर में प्राण रहता है, तब तक आयु है। प्राण से ही मनुष्य परलोक में अमृतत्व प्राप्त करता है। प्रज्ञा और सत्य-संकल्प से जो मुझे 'मेरी आयु और अमृत' मानकर उपासना करता है, वह इस लोक में पूर्ण आयु पाता है और स्वर्गलोक में अक्षय अमृतत्व को प्राप्त करता है।\" कुछ लोग कहते हैं कि प्राण एक होकर जाते हैं। पर कोई भी एक ही बार वाणी से नाम बताने, आँख से रूप, कान से शब्द, या मन से विचार बताने में समर्थ नहीं है; इसलिए प्राण एकीभूत हैं। ये सब एक-एक को प्रकट करते हैं। बोलती हुई वाणी का सभी प्राण अनुसरण करते हैं; देखती हुई आँख का सभी प्राण अनुसरण करते हैं; सुनते हुए कान का सभी प्राण अनुसरण करते हैं; सोचते हुए मन का सभी प्राण अनुसरण करते हैं; और श्वास लेते हुए प्राण का सभी प्राण अनुसरण करते हैं। इस प्रकार यही है। इन्द्र ने कहा: \"यह ठीक है। प्राणों में परम कल्याण का ग्रहण यही है।\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அவர் சொன்னார்: \"நான் பிராணன், பிரக்ஞையே ஆத்மா. என்னை ஆயுளாகவும் அமிருதமாகவும் உபாசி. ஆயுள் பிராணனே; பிராணனே ஆயுள்; பிராணனே அமிருதமும். இந்த உடலில் பிராணன் வசிக்கும் வரை ஆயுள். பிராணனாலேயே மறுலோகத்தில் அமிருதத்துவத்தை அடைகிறான். பிரக்ஞையாலும் சத்தியசங்கல்பத்தாலும், 'என் ஆயுள், அமிருதம்' என்று என்னை உபாசிப்பவன் இவ்வுலகில் முழு ஆயுளைப் பெறுகிறான்; சொர்க்க லோகத்தில் அழியாத அமிருதத்துவத்தை அடைகிறான்.\" சிலர் கூறுவர்: \"பிராணன்கள் ஒன்றாகிச் செல்கின்றன.\" ஆனால் ஒருவராலும் ஒரே முறையில் வாக்கால் பெயரை, கண்ணால் உருவை, காதால் ஒலியை, மனதால் தியானத்தை அறிவிக்க இயலாது; ஆகவே பிராணன்கள் ஒன்றாகவே உள்ளன. இவை ஒவ்வொன்றையும் எல்லாமே அறிவிக்கின்றன. பேசும் வாக்கைப் பிராணங்கள் அனைத்தும் பின்பற்றுகின்றன; பார்க்கும் கண்ணை அனைத்தும் பின்பற்றுகின்றன; கேட்கும் காதை அனைத்தும் பின்பற்றுகின்றன; சிந்திக்கும் மனதை அனைத்தும் பின்பற்றுகின்றன; மூச்சு விடும் பிராணனை அனைத்தும் பின்பற்றுகின்றன. இதுவே இவ்வாறு. இந்திரன் கூறினான்: \"இது சரி. பிராணன்களில் உயர்ந்த நன்மையை ஏற்றுக்கொள்வது இதுவே.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "అతడు చెప్పాడు: \"నేను ప్రాణుడను, ప్రజ్ఞయే ఆత్మ. నన్ను ఆయుస్సుగా, అమృతంగా ఉపాసించు. ఆయుస్సే ప్రాణం, ప్రాణమే ఆయుస్సు; ప్రాణమే అమృతం కూడా. ఈ శరీరంలో ప్రాణం నివసించినంతకాలం ఆయుస్సు ఉంటుంది. ప్రాణం ద్వారానే పరలోకంలో అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. ప్రజ్ఞతో, సత్యసంకల్పంతో 'నా ఆయుస్సు, అమృతం' అని నన్ను ఉపాసించేవాడు ఈ లోకంలో పూర్ణ ఆయుస్సును పొందుతాడు; స్వర్గలోకంలో అక్షయమైన అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.\" కొందరు అంటారు: \"ప్రాణాలు ఏకీభవించి వెళ్తాయి.\" కానీ ఎవ్వరూ ఒకేసారి వాక్కుతో పేరును, కన్నుతో రూపాన్ని, చెవితో శబ్దాన్ని, మనస్సుతో ధ్యానాన్ని తెలియజేయలేరు; కాబట్టి ప్రాణాలు ఏకీభూతాలే. ఇవన్నీ ఒక్కొక్కదాన్ని ప్రకటిస్తాయి. మాట్లాడే వాక్కును అన్ని ప్రాణాలు అనుసరిస్తాయి; చూసే కన్నును అన్ని ప్రాణాలు అనుసరిస్తాయి; వినే చెవిని అన్ని ప్రాణాలు అనుసరిస్తాయి; ధ్యానించే మనస్సును అన్ని ప్రాణాలు అనుసరిస్తాయి; శ్వాసించే ప్రాణాన్ని అన్ని ప్రాణాలు అనుసరిస్తాయి. ఇది ఇలాగే. ఇంద్రుడు అన్నాడు: \"ఇది సరియే. ప్రాణాలలో పరమ శ్రేయస్సును గ్రహించడం ఇదే.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಅವರು ಹೇಳಿದರು: \"ನಾನು ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಆತ್ಮ. ನನ್ನನ್ನು ಆಯುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಮೃತ ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸು. ಆಯುಸ್ಸೇ ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಾಣವೇ ಆಯುಸ್ಸು; ಪ್ರಾಣವೇ ಅಮೃತವೂ ಹೌದು. ಈ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ನೆಲೆಸಿರುವವರೆಗೆ ಆಯುಸ್ಸು. ಪ್ರಾಣದಿಂದಲೇ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ 'ನನ್ನ ಆಯುಸ್ಸು, ಅಮೃತ' ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.\" ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: \"ಪ್ರಾಣಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.\" ಆದರೆ ಯಾರೂ ಒಮ್ಮೆಗೇ ವಾಚೆಯಿಂದ ಹೆಸರನ್ನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ರೂಪವನ್ನು, ಕಿವಿಯಿಂದ ಶಬ್ದವನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾರರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಗಳು ಏಕೀಭೂತವಾಗಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾತನಾಡುವ ವಾಚೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ನೋಡುವ ಕಣ್ಣನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಕೇಳುವ ಕಿವಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಯೋಚಿಸುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಉಸಿರಾಡುವ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ. ಇಂದ್ರ ಹೇಳಿದನು: \"ಇದು ಸರಿ. ಪ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಇದೇ.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: \"ഞാൻ പ്രാണനാണ്, പ്രജ്ഞയാണ് ആത്മാവ്. എന്നെ ആയുസ്സും അമൃതവുമായി ഉപാസിക്കുക. ആയുസ്സ് തന്നെയാണ് പ്രാണൻ, പ്രാണൻ തന്നെയാണ് ആയുസ്സ്; പ്രാണൻ തന്നെയാണ് അമൃതവും. ഈ ശരീരത്തിൽ പ്രാണൻ വസിക്കുന്നിടത്തോളം ആയുസ്സുണ്ട്. പ്രാണനാൽ തന്നെ പരലോകത്ത് അമൃതത്വം നേടുന്നു. പ്രജ്ഞയും സത്യസങ്കല്പവുംകൊണ്ട് 'എന്റെ ആയുസ്സ്, അമൃതം' എന്ന് എന്നെ ഉപാസിക്കുന്നവൻ ഈ ലോകത്ത് പൂർണ്ണായുസ്സ് നേടുന്നു; സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ക്ഷയിക്കാത്ത അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.\" ചിലർ പറയുന്നു: \"പ്രാണങ്ങൾ ഒന്നായി ചേർന്നു പോകുന്നു.\" എന്നാൽ ആരും ഒരേസമയം വാക്കിനാൽ പേരും, കണ്ണിനാൽ രൂപവും, കാതിനാൽ ശബ്ദവും, മനസ്സിനാൽ ധ്യാനവും അറിയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ പ്രാണങ്ങൾ ഏകീഭൂതമാണ്. ഇവയെല്ലാം ഓരോന്നിനെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. സംസാരിക്കുന്ന വാക്കിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; കാണുന്ന കണ്ണിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; കേൾക്കുന്ന കാതിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; ചിന്തിക്കുന്ന മനസ്സിനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; ശ്വസിക്കുന്ന പ്രാണനെ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു. ഇങ്ങനെതന്നെയാണ്. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: \"ഇത് ശരി. പ്രാണങ്ങളിൽ പരമശ്രേയസ്സിന്റെ ഗ്രഹണം ഇതുതന്നെയാണ്.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "তিনি বললেন: \"আমি প্রাণ, প্রজ্ঞাই আত্মা। আমাকে আয়ু ও অমৃত রূপে উপাসনা করো। আয়ুই প্রাণ, প্রাণই আয়ু; প্রাণই অমৃতও। এই শরীরে প্রাণ যতক্ষণ বাস করে ততক্ষণই আয়ু। প্রাণের দ্বারাই পরলোকে অমৃতত্ব লাভ হয়। প্রজ্ঞা ও সত্যসংকল্পে যে 'আমার আয়ু, অমৃত' বলে আমাকে উপাসনা করে, সে এই লোকে পূর্ণ আয়ু পায় এবং স্বর্গলোকে অক্ষয় অমৃতত্ব লাভ করে।\" কেউ কেউ বলেন: \"প্রাণেরা একত্রে চলে যায়।\" কিন্তু কেউ একবারে বাক্যে নাম, চক্ষুতে রূপ, কর্ণে শব্দ, মনে ধ্যান প্রকাশ করতে পারে না; তাই প্রাণেরা একীভূত। এগুলির প্রত্যেকটিই সবকিছু প্রকাশ করে। বলা বাক্যকে সব প্রাণ অনুসরণ করে; দর্শনকারী চক্ষুকে সব প্রাণ অনুসরণ করে; শ্রবণকারী কর্ণকে সব প্রাণ অনুসরণ করে; চিন্তাকারী মনকে সব প্রাণ অনুসরণ করে; শ্বাসগ্রহণকারী প্রাণকে সব প্রাণ অনুসরণ করে। এমনই। ইন্দ্র বললেন: \"এটাই ঠিক। প্রাণসমূহের মধ্যে পরম কল্যাণ গ্রহণ এটাই।\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "तो म्हणाला: \"मी प्राण आहे, प्रज्ञाच आत्मा आहे. मला आयुष्य आणि अमृत म्हणून उपासना कर. आयुष्यच प्राण, प्राणच आयुष्य; प्राणच अमृतही आहे. या शरीरात प्राण वसतो तोपर्यंत आयुष्य आहे. प्राणाच्या योगानेच परलोकात अमृतत्व प्राप्त होते. प्रज्ञा आणि सत्यसंकल्पाने जो 'माझे आयुष्य, अमृत' असे मला मानून उपासना करतो, तो या लोकात पूर्ण आयुष्य मिळवतो आणि स्वर्गलोकात अक्षय अमृतत्व प्राप्त करतो.\" काही म्हणतात: \"प्राण एकत्र होऊन जातात.\" पण कोणीही एकाच वेळी वाणीने नाव, डोळ्याने रूप, कानाने शब्द, मनाने ध्यान सांगू शकत नाही; म्हणून प्राण एकीभूत आहेत. हे सर्व एकेक गोष्ट प्रकट करतात. बोलणाऱ्या वाणीचे सर्व प्राण अनुसरण करतात; पाहणाऱ्या डोळ्याचे सर्व प्राण अनुसरण करतात; ऐकणाऱ्या कानाचे सर्व प्राण अनुसरण करतात; विचार करणाऱ्या मनाचे सर्व प्राण अनुसरण करतात; श्वास घेणाऱ्या प्राणाचे सर्व प्राण अनुसरण करतात. हेच असे आहे. इंद्र म्हणाला: \"हे खरे आहे. प्राणांमध्ये परम कल्याण स्वीकारणे हेच आहे.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "તેમણે કહ્યું: \"હું પ્રાણ છું, પ્રજ્ઞા જ આત્મા છે. મને આયુષ્ય અને અમૃત તરીકે ઉપાસ. આયુષ્ય જ પ્રાણ છે, પ્રાણ જ આયુષ્ય છે; પ્રાણ જ અમૃત પણ છે. આ શરીરમાં પ્રાણ વસે ત્યાં સુધી આયુષ્ય છે. પ્રાણ વડે જ પરલોકમાં અમૃતત્વ મળે છે. પ્રજ્ઞા અને સત્યસંકલ્પથી જે 'મારું આયુષ્ય, અમૃત' એમ મને ઉપાસે છે, તે આ લોકમાં પૂર્ણ આયુષ્ય પામે છે અને સ્વર્ગલોકમાં અક્ષય અમૃતત્વ પામે છે.\" કેટલાક કહે છે: \"પ્રાણો એકરૂપ થઈને જાય છે.\" પણ કોઈ એક જ વારમાં વાણીથી નામ, આંખથી રૂપ, કાનથી શબ્દ, મનથી ધ્યાન જણાવી શકતું નથી; તેથી પ્રાણો એકીભૂત છે. આ બધા એક-એકને પ્રગટ કરે છે. બોલતી વાણીને બધા પ્રાણ અનુસરે છે; જોતી આંખને બધા પ્રાણ અનુસરે છે; સાંભળતા કાનને બધા પ્રાણ અનુસરે છે; વિચારતા મનને બધા પ્રાણ અનુસરે છે; શ્વાસ લેતા પ્રાણને બધા પ્રાણ અનુસરે છે. આ રીતે જ છે. ઇન્દ્રે કહ્યું: \"આ બરાબર છે. પ્રાણોમાં પરમ કલ્યાણનું ગ્રહણ આ જ છે.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: \"ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਯੂ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਆਯੂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਆਯੂ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਆਯੂ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਜੋ 'ਮੇਰੀ ਆਯੂ, ਅਮ੍ਰਿਤ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਪਾਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਆਯੂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਖੁੱਟ ਅਮ੍ਰਿਤਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।\" ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ: \"ਪ੍ਰਾਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।\" ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਬੋਲ ਕੇ ਨਾਮ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਰੂਪ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ, ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਇਕੱਠੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੋਲਦੀ ਵਾਣੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਵੇਖਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਸੁਣਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਸੋਚਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: \"ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਇਹੀ ਹੈ।\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ସେ କହିଲେ: \"ମୁଁ ପ୍ରାଣ, ପ୍ରଜ୍ଞା ହିଁ ଆତ୍ମା। ମୋତେ ଆୟୁ ଓ ଅମୃତ ରୂପେ ଉପାସନା କର। ଆୟୁ ହିଁ ପ୍ରାଣ, ପ୍ରାଣ ହିଁ ଆୟୁ; ପ୍ରାଣ ହିଁ ଅମୃତ। ଏହି ଶରୀରରେ ପ୍ରାଣ ବାସ କରେ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟୁ ଅଛି। ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପରଲୋକରେ ଅମୃତତ୍ୱ ମିଳେ। ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ ଯିଏ 'ମୋର ଆୟୁ, ଅମୃତ' ବୋଲି ମୋତେ ଉପାସନା କରେ, ସେ ଏ ଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ପାଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରେ।\" କେହି କେହି କହନ୍ତି: \"ପ୍ରାଣମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି।\" କିନ୍ତୁ କେହି ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ବାଣୀରେ ନାମ, ଚକ୍ଷୁରେ ରୂପ, କର୍ଣ୍ଣରେ ଶବ୍ଦ, ମନରେ ଧ୍ୟାନ ଜଣାଇ ପାରିବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ପ୍ରାଣମାନେ ଏକୀଭୂତ। ଏସବୁ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ସବୁକିଛି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। କହୁଥିବା ବାଣୀକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଦେଖୁଥିବା ଚକ୍ଷୁକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଶୁଣୁଥିବା କର୍ଣ୍ଣକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ମନକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ନିଃଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପ୍ରାଣକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: \"ଏହା ଠିକ୍। ପ୍ରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ କଲ୍ୟାଣ ଗ୍ରହଣ ଏହିଥିରେ।\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "انہوں نے کہا: \"میں پران ہوں، پرگیا ہی آتما ہے۔ مجھے عمر اور امرت جان کر میری عبادت کرو۔ عمر ہی پران ہے، پران ہی عمر ہے؛ پران ہی امرت بھی ہے۔ جب تک اس جسم میں پران بستا ہے تب تک عمر ہے۔ پران ہی سے آخرت میں امرتیت حاصل ہوتی ہے۔ پرگیا اور سچے ارادے کے ساتھ جو 'میری عمر، امرت' کہہ کر مجھے پوجتا ہے، وہ اس دنیا میں پوری عمر پاتا ہے اور جنت میں لازوال امرتیت حاصل کرتا ہے۔\" کچھ لوگ کہتے ہیں: \"پران ایک ہو کر جاتے ہیں۔\" لیکن کوئی بھی ایک ہی بار زبان سے نام، آنکھ سے صورت، کان سے آواز، اور من سے دھیان ظاہر نہیں کر سکتا؛ اس لیے پران ایک ہیں۔ یہ سب ایک ایک کو ظاہر کرتے ہیں۔ بولتی ہوئی زبان کے پیچھے تمام پران چلتے ہیں؛ دیکھتی ہوئی آنکھ کے پیچھے تمام پران چلتے ہیں؛ سنتے ہوئے کان کے پیچھے تمام پران چلتے ہیں؛ سوچتے ہوئے من کے پیچھے تمام پران چلتے ہیں؛ سانس لیتے ہوئے پران کے پیچھے تمام پران چلتے ہیں۔ یوں ہی ہے۔ اندر نے کہا: \"یہ ٹھیک ہے۔ پرانوں میں اعلیٰ ترین بھلائی کو پانا یہی ہے۔\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "He said: \"I am breath, whose self is consciousness. Meditate on me as life and as immortality. Life is breath, and breath is life; breath is indeed immortality. As long as breath dwells in this body, so long is there life. Through breath alone one attains immortality in the other world. One who meditates on me, with consciousness and a true resolve, as 'my life, my immortality', attains full life in this world and imperishable immortality in the heavenly world.\" Some say: \"The breaths go together into one.\" But no one can at once make known a name by speech, a form by the eye, a sound by the ear, or a thought by the mind; therefore the breaths are one. Each of these makes known one thing, and all the breaths follow each one. All the breaths follow speech as it speaks; all the breaths follow the eye as it sees; all the breaths follow the ear as it hears; all the breaths follow the mind as it thinks; all the breaths follow breath as it breathes. So indeed it is. Indra said: \"Yes, this is so. Taking up the highest good among the breaths is exactly this.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Él dijo: \"Yo soy el prāṇa, cuyo ātman es la conciencia. Medítame como vida y como inmortalidad. La vida es el prāṇa, y el prāṇa es la vida; el prāṇa es en verdad la inmortalidad. Mientras el prāṇa habita en este cuerpo, hay vida. Solo mediante el prāṇa se alcanza la inmortalidad en el otro mundo. Quien me medita, con conciencia y firme resolución, como 'mi vida, mi inmortalidad', alcanza la vida plena en este mundo y la inmortalidad imperecedera en el mundo celestial.\" Algunos dicen: \"Los prāṇas se van juntos, hechos uno.\" Pero nadie puede dar a conocer a la vez un nombre con la palabra, una forma con el ojo, un sonido con el oído o un pensamiento con la mente; por eso los prāṇas son uno. Cada uno de ellos da a conocer una cosa, y todos los prāṇas siguen a cada uno. Todos los prāṇas siguen a la palabra cuando habla; todos los prāṇas siguen al ojo cuando ve; todos los prāṇas siguen al oído cuando oye; todos los prāṇas siguen a la mente cuando piensa; todos los prāṇas siguen al prāṇa cuando respira. Así es, en verdad. Indra dijo: \"Sí, así es. Tomar el supremo bien entre los prāṇas es precisamente esto.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Il dit : « Je suis le prāṇa, dont l'ātman est la conscience. Médite sur moi comme vie et comme immortalité. La vie est le prāṇa, et le prāṇa est la vie ; le prāṇa est vraiment l'immortalité. Tant que le prāṇa demeure dans ce corps, il y a vie. C'est par le prāṇa seul que l'on atteint l'immortalité dans l'autre monde. Celui qui me médite, avec conscience et une résolution vraie, comme « ma vie, mon immortalité », obtient la vie pleine dans ce monde et l'immortalité impérissable dans le monde céleste. » Certains disent : « Les prāṇas s'en vont ensemble, devenus un. » Mais nul ne peut à la fois faire connaître un nom par la parole, une forme par l'œil, un son par l'oreille ou une pensée par l'esprit ; c'est pourquoi les prāṇas sont un. Chacun de ceux-ci fait connaître une chose, et tous les prāṇas suivent chacun. Tous les prāṇas suivent la parole qui parle ; tous les prāṇas suivent l'œil qui voit ; tous les prāṇas suivent l'oreille qui entend ; tous les prāṇas suivent l'esprit qui pense ; tous les prāṇas suivent le prāṇa qui respire. Il en est bien ainsi. Indra dit : « Oui, il en est ainsi. Recevoir le souverain bien parmi les prāṇas, c'est précisément cela. »",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Er sprach: \"Ich bin der prāṇa, dessen ātman das Bewusstsein ist. Verehre mich als Leben und als Unsterblichkeit. Leben ist prāṇa, und prāṇa ist Leben; prāṇa ist wahrlich auch Unsterblichkeit. Solange der prāṇa in diesem Körper wohnt, solange gibt es Leben. Allein durch den prāṇa erlangt man im Jenseits Unsterblichkeit. Wer mich mit Bewusstsein und wahrem Entschluss verehrt als 'mein Leben, meine Unsterblichkeit', erlangt volles Leben in dieser Welt und unvergängliche Unsterblichkeit in der Himmelswelt.\" Manche sagen: \"Die prāṇas gehen zusammen eins werdend fort.\" Doch niemand kann zugleich einen Namen durch die Rede, eine Gestalt durch das Auge, einen Laut durch das Ohr oder einen Gedanken durch den Geist kundtun; darum sind die prāṇas eins. Jedes dieser Organe macht eines kund, und alle prāṇas folgen jedem einzelnen. Alle prāṇas folgen der Rede, wenn sie spricht; alle prāṇas folgen dem Auge, wenn es sieht; alle prāṇas folgen dem Ohr, wenn es hört; alle prāṇas folgen dem Geist, wenn er denkt; alle prāṇas folgen dem prāṇa, wenn er atmet. So ist es wahrlich. Indra sprach: \"Ja, so ist es. Das höchste Gut unter den prāṇas zu ergreifen, ist eben dies.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Ele disse: \"Eu sou o prāṇa, cujo ātman é a consciência. Medita em mim como vida e como imortalidade. A vida é o prāṇa, e o prāṇa é a vida; o prāṇa é, de fato, a imortalidade. Enquanto o prāṇa habita neste corpo, há vida. Somente pelo prāṇa alcança-se a imortalidade no outro mundo. Quem me medita, com consciência e resolução verdadeira, como 'minha vida, minha imortalidade', alcança a vida plena neste mundo e a imortalidade imperecível no mundo celeste.\" Alguns dizem: \"Os prāṇas partem juntos, tornando-se um.\" Mas ninguém consegue, de uma só vez, dar a conhecer um nome pela fala, uma forma pelo olho, um som pelo ouvido ou um pensamento pela mente; por isso os prāṇas são um. Cada um deles dá a conhecer uma coisa, e todos os prāṇas seguem cada um. Todos os prāṇas seguem a fala quando fala; todos os prāṇas seguem o olho quando vê; todos os prāṇas seguem o ouvido quando ouve; todos os prāṇas seguem a mente quando pensa; todos os prāṇas seguem o prāṇa quando respira. Assim é, de fato. Indra disse: \"Sim, assim é. Tomar o bem supremo entre os prāṇas é precisamente isto.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Он сказал: «Я — прана, чей ātman есть сознание. Почитай меня как жизнь и как бессмертие. Жизнь есть прана, и прана есть жизнь; прана воистину есть и бессмертие. Пока прана обитает в этом теле, есть жизнь. Только через прану обретают бессмертие в ином мире. Кто почитает меня с сознанием и истинной решимостью как «моя жизнь, моё бессмертие», тот обретает полную жизнь в этом мире и нетленное бессмертие в небесном мире». Некоторые говорят: «Праны уходят вместе, став единым». Но никто не может одновременно возвестить имя речью, форму глазом, звук ухом или мысль умом; поэтому праны едины. Каждая из них возвещает одно, и все праны следуют за каждой. Все праны следуют за речью, когда она говорит; все праны следуют за глазом, когда он видит; все праны следуют за ухом, когда оно слышит; все праны следуют за умом, когда он мыслит; все праны следуют за прана, когда тот дышит. Так и есть. Индра сказал: «Да, так и есть. Принять высшее благо среди пран — это и есть именно это».",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "他说：“我是prāṇa，以意识为ātman。应当将我当作生命与不死来观想。生命即是prāṇa，prāṇa即是生命；prāṇa实为不死。只要prāṇa住在此身中，便有生命。唯凭prāṇa，才能在彼世获得不死。若有人以智慧与真实的决心观想我为‘我的生命、我的不死’，他便在此世获得完整的寿命，并在天界获得不坏的不死。”有人说：“诸prāṇa合为一体而去。”然而没有人能同时以言语说出名字，以眼见出形色，以耳听出声音，以心念出思想；所以诸prāṇa是一体的。这些各自显示一事，而所有prāṇa都随从每一个。言语在说话时，所有prāṇa都随之；眼睛在看时，所有prāṇa都随之；耳朵在听时，所有prāṇa都随之；心在思考时，所有prāṇa都随之；prāṇa在呼吸时，所有prāṇa都随之。确实如此。因陀罗说：“是的，确实如此。在诸prāṇa中领受至善，正是这样。”",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "彼は言った。「私はプラーナであり、意識をアートマンとするものである。私を生命、不死として瞑想せよ。生命はプラーナであり、プラーナは生命である。プラーナこそ実に不死である。プラーナがこの身体に宿る限り、生命がある。プラーナによってのみ、彼の世で不死を得る。意識と真実の決意をもって、『私の生命、私の不死』として私を瞑想する者は、この世で完全な寿命を得、天界で尽きることのない不死を得る。」ある者は言う、「プラーナたちは一つになって去ってゆく」と。しかし、言葉によって名を、眼によって形を、耳によって音を、意によって思念を、一度に知らしめることは誰にもできない。ゆえにプラーナたちは一つである。これらはそれぞれ一つのことを知らしめ、すべてのプラーナはそれぞれに従う。語る言葉に、すべてのプラーナが従う。見る眼に、すべてのプラーナが従う。聞く耳に、すべてのプラーナが従う。思う意に、すべてのプラーナが従う。息をするプラーナに、すべてのプラーナが従う。まことにこのとおりである。インドラは言った。「そうだ、まさにこのとおりである。プラーナたちの中で至高の善を取ることは、まさにこれである。」",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "قال: «أنا البرانا، الذي آتمانه الوعي. فتأمّلني حياةً وخلودًا. الحياة هي البرانا، والبرانا هي الحياة؛ والبرانا بحق هي الخلود. ما دامت البرانا تسكن هذا الجسد، فثمّة حياة. وبالبرانا وحدها يُنال الخلود في العالم الآخر. ومن يتأملني بالوعي وعزمٍ صادق، قائلًا: (حياتي، خلودي)، ينال الحياة التامة في هذا العالم، والخلود الذي لا يفنى في عالم السماء». ويقول بعضهم: «تذهب البرانات متّحدةً في واحد». لكن لا أحد يستطيع أن يُعرّف دفعةً واحدة الاسم بالكلام، والصورة بالعين، والصوت بالأذن، والفكرة بالعقل؛ ولذلك فالبرانات واحدة. وكلٌّ منها يُظهر شيئًا، وتتبع كلَّ واحدة جميعُ البرانات. فجميع البرانات تتبع الكلام حين يتكلم، وتتبع العين حين تبصر، وتتبع الأذن حين تسمع، وتتبع العقل حين يفكر، وتتبع البرانا حين تتنفس. هكذا هو حقًا. قال إندرا: «نعم، هكذا هو. وأخذ الخير الأسمى بين البرانات هو عين هذا».",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Ia berkata: \"Aku adalah prāṇa, yang ātman-nya adalah kesadaran. Renungkanlah aku sebagai kehidupan dan sebagai keabadian. Kehidupan adalah prāṇa, dan prāṇa adalah kehidupan; prāṇa sesungguhnya adalah keabadian. Selama prāṇa berdiam di tubuh ini, selama itu ada kehidupan. Hanya melalui prāṇa seseorang mencapai keabadian di dunia lain. Orang yang merenungkan aku, dengan kesadaran dan tekad yang benar, sebagai 'kehidupanku, keabadianku', memperoleh kehidupan yang penuh di dunia ini dan keabadian yang tak binasa di dunia surgawi.\" Sebagian berkata: \"Para prāṇa pergi bersama dan menjadi satu.\" Tetapi tidak seorang pun dapat sekaligus menyatakan nama melalui ucapan, bentuk melalui mata, bunyi melalui telinga, atau pikiran melalui batin; karena itu para prāṇa adalah satu. Masing-masing dari ini menyatakan satu hal, dan seluruh prāṇa mengikuti masing-masing. Seluruh prāṇa mengikuti ucapan ketika ia berbicara; seluruh prāṇa mengikuti mata ketika ia melihat; seluruh prāṇa mengikuti telinga ketika ia mendengar; seluruh prāṇa mengikuti batin ketika ia berpikir; seluruh prāṇa mengikuti prāṇa ketika ia bernapas. Memang demikianlah adanya. Indra berkata: \"Ya, demikianlah. Mengambil kebaikan tertinggi di antara para prāṇa adalah persis ini.\"",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "พระองค์ตรัสว่า เราคือลมปราณ มีจิตสำนึกเป็นอาตมัน จงภาวนาถึงเราในฐานะชีวิตและความเป็นอมตะ ชีวิตคือลมปราณ และลมปราณคือชีวิต ลมปราณคือความเป็นอมตะอย่างแท้จริง ตราบใดที่ลมปราณยังสถิตอยู่ในร่างนี้ ตราบนั้นก็ยังมีชีวิต ด้วยลมปราณเท่านั้นที่บุคคลจะบรรลุความเป็นอมตะในโลกนั้น ผู้ใดภาวนาถึงเราด้วยปัญญาและความปรารถนาอันแท้จริง โดยระลึกว่า นี่คือชีวิตของข้าพเจ้า นี่คือความเป็นอมตะของข้าพเจ้า ผู้นั้นย่อมได้ชีวิตเต็มบริบูรณ์ในโลกนี้ และบรรลุความเป็นอมตะอันไม่เสื่อมสลายในสวรรค์โลก บางท่านกล่าวว่า ลมปราณทั้งหลายรวมเป็นหนึ่งเดียวกัน แต่ไม่มีผู้ใดสามารถทำให้รู้จักชื่อด้วยวาจาได้ในคราวเดียว หรือรู้จักรูปด้วยตา เสียงด้วยหู หรือความคิดด้วยใจได้พร้อมกันทั้งหมด เพราะเหตุนี้ลมปราณทั้งหลายจึงเป็นหนึ่งเดียว แต่แต่ละอย่างนี้ย่อมทำให้รู้จักสิ่งหนึ่งสิ่งใดทีละอย่าง และลมปราณทั้งปวงย่อมตามไปเมื่อสิ่งหนึ่งๆ ทำงาน เมื่อวาจาพูด ลมปราณทั้งปวงย่อมพูดตาม เมื่อตามองเห็น ลมปราณทั้งปวงย่อมเห็นตาม เมื่อหูได้ยิน ลมปราณทั้งปวงย่อมได้ยินตาม เมื่อใจคิด ลมปราณทั้งปวงย่อมคิดตาม เมื่อลมปราณหายใจ ลมปราณทั้งปวงย่อมหายใจตาม เป็นดังนั้นจริงแล้ว พระอินทร์ตรัสว่า ใช่ เป็นดังนี้จริง การยึดถือความดีสูงสุดในหมู่ลมปราณก็คือสิ่งนี้เอง",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Kauṣītaki Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “कौषीतकिब्राह्मणोपनिषत्” (revision 155878)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B7%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A4%E0%A5%8D&oldid=155878"
  },
  "topics": [
    "prana",
    "breath",
    "immortality",
    "life"
  ],
  "citation": "Kauṣītaki Upaniṣad 3.2. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/kaushitaki.3.2/"
}