{
  "id": "upanishads/kaushitaki.4.9",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/kaushitaki.4.9/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "kaushitaki.4.9",
  "speaker": "Kauṣītaki Upaniṣad · Ajātaśatru to Bālāki",
  "sanskrit": {
    "text": "स होवाच बालाकिर्य एवैषोऽप्सु पुरुषस्तमेवाहमुपास इति तं होवाचाजातशत्रुर्मा मैतस्मिन्समवादयिष्ठा नाम्न्यस्यात्मेति वा अहमेतमुपास इति स यो हैतमेवमुपास्ते नाम्न्यस्यात्मा भवतीत्यधिदैवतमथाध्यात्मम् ॥ ४.९ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "sa hovāca bālākirya evaiṣo'psu puruṣastamevāhamupāsa iti taṃ hovācājātaśatrurmā maitasminsamavādayiṣṭhā nāmnyasyātmeti vā ahametamupāsa iti sa yo haitamevamupāste nāmnyasyātmā bhavatītyadhidaivatamathādhyātmam || 4.9 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hovāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bālāki",
      "meaning": "Bālāki (proper name)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eṣaḥ",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "apsu",
      "meaning": "in water",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣaḥ",
      "meaning": "person, being",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tam",
      "meaning": "him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aham",
      "meaning": "I",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāse",
      "meaning": "meditate upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tam",
      "meaning": "to him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uvāca",
      "meaning": "said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ajātaśatruḥ",
      "meaning": "Ajātaśatru (proper name)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mā",
      "meaning": "do not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mā",
      "meaning": "do not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etasmin",
      "meaning": "in this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "samavādayiṣṭhāḥ",
      "meaning": "speak in agreement, discuss",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nāmnī",
      "meaning": "in name",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmā",
      "meaning": "self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vā",
      "meaning": "or",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aham",
      "meaning": "I",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāse",
      "meaning": "meditate upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etam",
      "meaning": "him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāste",
      "meaning": "meditates upon",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nāmnī",
      "meaning": "in name",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmā",
      "meaning": "self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhavati",
      "meaning": "becomes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "adhidaivatam",
      "meaning": "concerning the deities (the divine aspect)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "now",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "adhyātmam",
      "meaning": "concerning the self (the inner aspect)",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "वह बोले: बालाकि, जो यह जल में पुरुष है, उसी की मैं उपासना करता हूँ। तब अजातशत्रु ने उससे कहा: इसमें मत बोलो। 'नाम में इसका आत्मा है' — इस रूप में मैं इसकी उपासना करता हूँ। जो इस प्रकार इसकी उपासना करता है, उसका आत्मा नाम में होता है — यह अधिदैवत है; अब अध्यात्म।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அவர் கூறினார்: பாலாகி, நீரில் உள்ள இந்தப் புருஷனையே நான் உபாசிக்கிறேன். அப்போது அஜாதசத்ரு அவரிடம் சொன்னார்: இதில் வாதிக்காதே. 'பெயரில் இதன் ஆத்மா' என்ற வடிவிலேயே நான் இதை உபாசிக்கிறேன். இவ்வாறு இதை உபாசிப்பவனுக்கு ஆத்மா பெயரில் அமைகிறது — இது அதிதைவதம்; இனி அத்யாத்மம்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "అతడు ఇలా అన్నాడు: బాలాకి, నీటిలో ఉన్న ఈ పురుషుణ్ణే నేను ఉపాసిస్తాను. అప్పుడు అజాతశత్రువు అతనితో అన్నాడు: దీనిపై వాదించకు. 'నామంలో దీని ఆత్మ' అనే రూపంలో నేను దీన్ని ఉపాసిస్తాను. ఈ విధంగా దీన్ని ఉపాసించేవాడికి ఆత్మ నామంలో ఉంటుంది — ఇది అధిదైవతం; ఇక అధ్యాత్మం.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಾಕಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಅಜಾತಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಆತ್ಮ' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಇದನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನ ಆತ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ — ಇದು ಅಧಿದೈವತ; ಇನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ബാലാകി, വെള്ളത്തിലുള്ള ഈ പുരുഷനെയാണ് ഞാൻ ഉപാസിക്കുന്നത്. അപ്പോൾ അജാതശത്രു അദ്ദേഹത്തോടു പറഞ്ഞു: ഇതിനെക്കുറിച്ച് തർക്കിക്കരുത്. 'നാമത്തിൽ ഇതിന്റെ ആത്മാവ്' എന്ന രൂപത്തിലാണ് ഞാൻ ഇതിനെ ഉപാസിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ ഇതിനെ ഉപാസിക്കുന്നവന്റെ ആത്മാവ് നാമത്തിൽ ആകുന്നു — ഇത് അധിദൈവതം; ഇനി അധ്യാത്മം.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "তিনি বললেন: বালাকি, জলে এই যে পুরুষ আছেন, তাঁকেই আমি উপাসনা করি। তখন অজাতশত্রু তাঁকে বললেন: এ বিষয়ে বিবাদ কোরো না। 'নামে এর আত্মা' এই রূপে আমি তাঁর উপাসনা করি। যে এভাবে তাঁর উপাসনা করে, তার আত্মা নামে হয় — এটি অধিদৈবত; এখন অধ্যাত্ম।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "तो म्हणाला: बालाकी, पाण्यात असलेल्या या पुरुषाचीच मी उपासना करतो. तेव्हा अजातशत्रू त्याला म्हणाला: यावर वाद करू नकोस. 'नामात याचा आत्मा' या रूपात मी याची उपासना करतो. असा जो याची उपासना करतो त्याचा आत्मा नामात होतो — हे अधिदैवत; आता अध्यात्म.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "તેઓ બોલ્યા: બાલાકિ, જળમાં રહેલા આ પુરુષની જ હું ઉપાસના કરું છું. ત્યારે અજાતશત્રુએ તેમને કહ્યું: આ વિષયમાં વિવાદ ન કર. 'નામમાં એનો આત્મા' એ રૂપે હું તેની ઉપાસના કરું છું. જે આ રીતે તેની ઉપાસના કરે છે તેનો આત્મા નામમાં થાય છે — આ અધિદૈવત; હવે અધ્યાત્મ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਉਹ ਬੋਲੇ: ਬਾਲਾਕੀ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੀ ਮੈਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤਦ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰ। 'ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਤਮਾ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਇਹ ਅਧਿਦੈਵਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਅਧਿਆਤਮ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ସେ କହିଲେ: ବାଳାକି, ଜଳରେ ଥିବା ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହିଁ ମୁଁ ଉପାସନା କରେ। ସେତେବେଳେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ଏ ବିଷୟରେ ବିବାଦ କର ନାହିଁ। 'ନାମରେ ଏହାର ଆତ୍ମା' ରୂପେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଉପାସନା କରେ। ଯେ ଏହିପରି ଏହାକୁ ଉପାସନା କରେ, ତାର ଆତ୍ମା ନାମରେ ହୁଏ — ଏହା ଅଧିଦୈବତ; ଏବେ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "انہوں نے کہا: بالاکی، پانی میں جو یہ پرش ہے، میں اسی کی عبادت کرتا ہوں۔ تب اجاتشترو نے ان سے کہا: اس پر بحث مت کرو۔ 'نام میں اس کی آتما' کی صورت میں میں اس کی عبادت کرتا ہوں۔ جو اس طرح اس کی عبادت کرتا ہے اس کی آتما نام میں ہو جاتی ہے — یہ ادھیدیوت ہے؛ اب ادھیاتم۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "He said: Bālāki, I worship that person who is in water. Then Ajātaśatru said to him: Do not argue about this. I worship it as having its self (ātman) in the name. Whoever worships it in this way has his self in the name — this is the divine (adhidaivata) aspect; now the inner (adhyātma) aspect.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Él dijo: Bālāki, adoro a aquel puruṣa que está en el agua. Entonces Ajātaśatru le dijo: No discutas sobre esto. Lo adoro como teniendo su ātman en el nombre. Quien lo adora de este modo tiene su ātman en el nombre: este es el aspecto divino (adhidaivata); ahora el aspecto interior (adhyātma).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Il dit : Bālāki, j'adore ce puruṣa qui est dans l'eau. Alors Ajātaśatru lui dit : Ne dispute pas à ce sujet. Je l'adore comme ayant son ātman dans le nom. Celui qui l'adore ainsi a son ātman dans le nom : c'est l'aspect divin (adhidaivata) ; maintenant l'aspect intérieur (adhyātma).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Er sprach: Bālāki, ich verehre jenen puruṣa, der im Wasser ist. Da sagte Ajātaśatru zu ihm: Streite nicht darüber. Ich verehre ihn als den, dessen ātman im Namen ist. Wer ihn so verehrt, hat seinen ātman im Namen: das ist der göttliche Aspekt (adhidaivata); nun der innere Aspekt (adhyātma).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Ele disse: Bālāki, eu adoro aquele puruṣa que está na água. Então Ajātaśatru lhe disse: Não discutas sobre isto. Eu o adoro como tendo seu ātman no nome. Quem assim o adora tem seu ātman no nome: este é o aspecto divino (adhidaivata); agora o aspecto interior (adhyātma).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Он сказал: Бālāки, я почитаю того пуруша, что в воде. Тогда Аджаташатру сказал ему: Не спорь об этом. Я почитаю его как имеющего свой атман в имени. Кто так почитает его, имеет свой атман в имени: это божественный аспект (адхидайвата); теперь внутренний аспект (адхьятма).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "他说：Bālāki，我崇拜那在水中的补鲁沙。阿阇多设figure 对他说：不要与我争论。我把它当作其我（ātman）在名中来崇拜。如此崇拜它的人，其我在名中：这是神性的（adhidaivata）一面；现在说内在的（adhyātma）一面。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "彼は言った。バーラーキよ、私は水の中にいるあのプルシャを礼拝する。するとアジャータシャトルは彼に言った。これについて議論してはならない。私はそれを、その自我（ātman）が名前の中にあるものとして礼拝する。このように礼拝する者は、その自我が名前の中にある。これが神に関する（adhidaivata）側面である。次に内に関する（adhyātma）側面を説く。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "قال: يا بالاكي، إنني أعبد ذلك البوروشا الذي في الماء. فقال له أجاتاشاترو: لا تجادل في هذا. أعبده بوصفه ذا آتمان في الاسم. من يعبده على هذا النحو يكون آتمانه في الاسم: هذا الجانب الإلهي (أدهيدايفاتا)؛ والآن الجانب الباطني (أدهياتما).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Ia berkata: Bālāki, aku memuja puruṣa yang ada di air itu. Lalu Ajātaśatru berkata kepadanya: Jangan berdebat tentang ini. Aku memujanya sebagai yang atman-nya ada dalam nama. Siapa yang memujanya demikian, atman-nya ada dalam nama: ini aspek ilahi (adhidaivata); sekarang aspek batin (adhyātma).",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "ท่านพาลากิกล่าวว่า “ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในน้ำ” อชาตศัตรุตรัสตอบเขาว่า “อย่าโต้เถียงกับเราเรื่องนี้ เราบูชาพระองค์ในฐานะผู้มีอาตมันอยู่ในนาม ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมมีอาตมันอยู่ในนาม นี่คือแง่มุมแห่งเทวภาพ (อธิเทวตะ) ต่อไปคือแง่มุมภายใน (อัธยาตมะ)”",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Kauṣītaki Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “कौषीतकिब्राह्मणोपनिषत्” (revision 155878)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8C%E0%A4%B7%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A4%E0%A5%8D&oldid=155878"
  },
  "topics": [
    "brahman",
    "water",
    "self"
  ],
  "citation": "Kauṣītaki Upaniṣad 4.9. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/kaushitaki.4.9/"
}