{
  "id": "upanishads/maitrayani.2.10",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/maitrayani.2.10/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "maitrayani.2.10",
  "speaker": "Maitrāyaṇī Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "स वा एष आत्मेत्यदो वशं नीत इव सितासितैः कर्मफलैरभिभूयमान इव प्रतिशरीरेषु चरत्यव्यक्तत्वात्सूक्ष्मत्वाददृश्यत्वादग्राह्यत्वान्निर्ममत्वा च्चानवस्थोऽकर्ता कर्तेवावस्थितः ॥ २.१० ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "sa vā eṣa ātmetyado vaśaṃ nīta iva sitāsitaiḥ karmaphalairabhibhūyamāna iva pratiśarīreṣu caratyavyaktatvātsūkṣmatvādadṛśyatvādagrāhyatvānnirmamatvā ccānavastho'kartā kartevāvasthitaḥ || 2.10 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "sa",
      "meaning": "he",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eṣaḥ",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmā",
      "meaning": "self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "adaḥ",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vaśam",
      "meaning": "under control",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nītaḥ",
      "meaning": "led",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iva",
      "meaning": "as if",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sita-asitaiḥ",
      "meaning": "by white and black",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "karma-phalaiḥ",
      "meaning": "fruits of actions",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhibhūyamānaḥ",
      "meaning": "overpowered",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iva",
      "meaning": "as if",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prati-śarīreṣu",
      "meaning": "in each body",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "carati",
      "meaning": "wanders",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "avyaktatvāt",
      "meaning": "because of being unmanifest",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sūkṣmatvāt",
      "meaning": "because of subtlety",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "adṛśyatvāt",
      "meaning": "because of invisibility",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "agrāhyatvāt",
      "meaning": "because of being ungraspable",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nirmamatvāt",
      "meaning": "because of having no sense of mine",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anavasthaḥ",
      "meaning": "unfixed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "akartā",
      "meaning": "non-agent",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kartā",
      "meaning": "agent",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iva",
      "meaning": "as if",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "avasthitaḥ",
      "meaning": "situated",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "वह यह आत्मा, मानो वश में लाया गया, सफ़ेद और काले कर्मफलों से अभिभूत-सा, हर शरीर में विचरता है। अव्यक्त, सूक्ष्म, अदृश्य और अग्राह्य होने से तथा ममता-रहित होने से वह अस्थिर होते हुए भी अकर्ता होकर भी मानो कर्ता के रूप में स्थित रहता है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "அந்த இந்த ஆத்மா, வெண்மை கறுமை கர்மப் பலன்களால் அடக்கப்பட்டவன்போல் ஒவ்வோர் உடலிலும் சஞ்சரிக்கிறது. அவ்யக்தமாகவும் சூக்ஷ்மமாகவும் காண முடியாததாகவும் பிடிக்க முடியாததாகவும், மமகாரம் இல்லாததால் நிலையற்றவனாகவும் அகர்த்தாவாகவும் இருந்தும், கர்த்தாவைப் போல் நிலைபெற்றிருக்கிறான்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఆ ఈ ఆత్మ, తెలుపు నలుపు కర్మఫలాలచే అధిగమించబడినట్లుగా, వశమై నడిపించబడినట్లుగా, ప్రతి శరీరంలో సంచరిస్తాడు. అవ్యక్తం, సూక్ష్మం, అదృశ్యం, గ్రహింపరానిది కావడంవల్ల, మమకారం లేనివాడై, అనవస్థితుడు, అకర్త అయినప్పటికీ కర్తవలె స్థితుడై ఉంటాడు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಆ ಈ ಆತ್ಮವು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕರ್ಮಫಲಗಳಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾದಂತೆ, ವಶನಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಪ್ರತಿ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವ್ಯಕ್ತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅದೃಶ್ಯ, ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಮವಾದುದರಿಂದ, ಅಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಕರ್ತನಾದರೂ ಕರ್ತನಂತೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ആ ഈ ആത്മാവ്, വെളുപ്പും കറുപ്പുമായ കർമഫലങ്ങളാൽ അഭിഭൂതനായതുപോലെ, വശീകരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ഓരോ ശരീരത്തിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവ്യക്തനും സൂക്ഷ്മനും അദൃശ്യനും ഗ്രഹിക്കാനാകാത്തവനും മമതയില്ലാത്തവനുമാകയാൽ, അസ്ഥിരനും അകർത്താവുമായിരുന്നാലും കർത്താവുപോലെ സ്ഥിതനായിരിക്കുന്നു.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "সেই এই আত্মা, সাদা ও কালো কর্মফলে যেন অভিভূত ও বশীভূত হয়ে, প্রতিটি শরীরে বিচরণ করে। অব্যক্ত, সূক্ষ্ম, অদৃশ্য ও অগ্রাহ্য বলে এবং মমতাহীন বলে, সে অস্থির ও অকর্তা হয়েও কর্তার মতো অবস্থান করে।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "तो हा आत्मा, पांढऱ्या आणि काळ्या कर्मफलांनी जणू अभिभूत होऊन, वश केल्यासारखा प्रत्येक शरीरात संचार करतो. अव्यक्त, सूक्ष्म, अदृश्य आणि अग्राह्य असल्यामुळे, ममत्वरहित असल्यामुळे, तो अस्थिर आणि अकर्ता असूनही कर्त्यासारखा स्थित असतो.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "તે આ આત્મા, સફેદ અને કાળા કર્મફળોથી જાણે અભિભૂત થઈને, વશ કરાયેલા જેવો દરેક શરીરમાં વિચરે છે. અવ્યક્ત, સૂક્ષ્મ, અદૃશ્ય અને અગ્રાહ્ય હોવાથી તથા મમતારહિત હોવાથી, તે અસ્થિર અને અકર્તા હોવા છતાં કર્તા જેવો સ્થિત રહે છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਉਹ ਇਹ ਆਤਮਾ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕਰਮ-ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਅਵਿਅਕਤ, ਸੂਖਮ, ਅਦਿੱਖ ਤੇ ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਮਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਅਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਰਤਾ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ସେ ଏହି ଆତ୍ମା, ଧଳା ଓ କଳା କର୍ମଫଳ ଦ୍ୱାରା ଯେମିତି ଅଭିଭୂତ ଓ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶରୀରରେ ବିଚରଣ କରେ। ଅବ୍ୟକ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ହେତୁ ଏବଂ ମମତାହୀନ ହେତୁ, ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅକର୍ତ୍ତା ହୋଇ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ପରି ସ୍ଥିତ ରହେ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "وہ یہ آتما، سفید اور سیاہ کرم پھلوں سے گویا مغلوب ہو کر، گویا قابو میں لایا گیا، ہر جسم میں گھومتا ہے۔ غیر ظاہر، لطیف، غیر مرئی اور ناقابلِ گرفت ہونے کے باعث، اور ممتا سے خالی ہونے کے باعث، وہ غیر مستقر اور غیر فاعل ہوتے ہوئے بھی فاعل کی طرح قائم رہتا ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "That very self, as if brought under control and overpowered by the fruits of white and black deeds, wanders through each body. Because it is unmanifest, subtle, unseen, and ungraspable, and because it has no sense of 'mine', it is unfixed and a non-agent, yet it stands as if it were the agent.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Ese mismo ātman, como si fuera sometido y dominado por los frutos de las acciones blancas y negras, vaga por cada cuerpo. Por ser no manifiesto, sutil, invisible e inaprehensible, y por carecer de sentido de 'mío', es inestable y no agente, y sin embargo permanece como si fuera el agente.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Cet ātman même, comme s'il était soumis et dominé par les fruits des actes blancs et noirs, erre dans chaque corps. Parce qu'il est non manifesté, subtil, invisible et insaisissable, et parce qu'il est sans sentiment de « mien », il est instable et non-agent, et pourtant il demeure comme s'il était l'agent.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Dieser ātman selbst wandert, als wäre er unterworfen und überwältigt von den Früchten weißer und schwarzer Taten, durch jeden Körper. Weil er unmanifest, fein, unsichtbar und unfassbar ist und kein Gefühl des 'Mein' hat, ist er unbeständig und nicht Handelnder, und doch steht er da, als wäre er der Handelnde.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Esse mesmo ātman, como se fosse submetido e dominado pelos frutos das ações brancas e negras, vagueia por cada corpo. Por ser não manifesto, sutil, invisível e inapreensível, e por não ter sentido de 'meu', é instável e não agente, e ainda assim permanece como se fosse o agente.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Этот самый ātman, будто подвластный и побеждённый плодами белых и чёрных деяний, блуждает по каждому телу. Будучи непроявленным, тонким, невидимым и неуловимым и не имея чувства «моего», он неустойчив и не деятелен, и всё же пребывает так, будто он деятель.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "此自我（ātman）仿佛被白与黑的业果所制服、所支配，在每一个身体中流转。因其不可显现、微细、不可见、不可把握，且无“我所”之念，它虽无定处、非作者，却仿佛作者般安住。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "その自己（ātman）は、白と黒の業の果報に征服され支配されたかのように、それぞれの身体の中をさまよう。顕れず、微細で、見えず、捉えられず、「私のもの」という思いもないゆえに、定まらず、行為者ではないのに、行為者であるかのように留まる。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "ذلك الآتمان بعينه، كأنه مقهور ومغلوب بثمرات الأفعال البيضاء والسوداء، يتجوّل في كل جسد. ولأنه غير ظاهر، دقيق، غير مرئي، لا يُدرك، وخالٍ من فكرة «لي»، فهو غير ثابت وغير فاعل، ومع ذلك يقيم كأنه الفاعل.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Ātman itu sendiri, seolah-olah dikuasai dan dikalahkan oleh buah perbuatan putih dan hitam, mengembara di setiap tubuh. Karena tidak tampak, halus, tidak terlihat, dan tidak dapat dipegang, serta tanpa rasa 'milikku', ia tidak tetap dan bukan pelaku, namun tetap berdiam seolah-olah ia pelakunya.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "พระองค์นั้นแลคืออาตมัน ดุจถูกนำไปอยู่ใต้อำนาจ ดุจถูกผลกรรมขาวและดำครอบงำ ย่อมท่องไปในทุกร่าง เพราะไม่ปรากฏ ละเอียด มองไม่เห็น จับต้องไม่ได้ และปราศจากความรู้สึกว่าเป็นของตน จึงไม่มั่นคง ไม่ใช่ผู้กระทำ แต่ดำรงอยู่ดุจเป็นผู้กระทำ",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Maitrāyaṇī Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “मैत्रायण्युपनिषत्” (revision 398073)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A4%E0%A5%8D&oldid=398073"
  },
  "topics": [
    "atman",
    "karma",
    "embodiment"
  ],
  "citation": "Maitrāyaṇī Upaniṣad 2.10. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/maitrayani.2.10/"
}