{
  "id": "upanishads/maitrayani.7.11",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/maitrayani.7.11/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "maitrayani.7.11",
  "speaker": "Maitrāyaṇī Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यत्परं तेजस्तत्त्रेधाभिहितमग्ना आदित्ये प्राण एतद्वा व तत्स्वरूपं नभसः खेऽन्तर्भूतस्य यदोमित्येतदक्षरमनेनैव तदुद्बुध्यति उदयति उच्छ्वसति अजस्रं ब्रह्मधीयालम्बं वात्रैवैतत्समीरणे नभसि प्रशाखयैवोत्क्रम्य स्कन्धात्स्कन्धमनुसरति। अप्सु प्रक्षेपको लवणस्येव घृतस्य चौष्ण्यमिवाभिध्यातुर्विस्तृतिरिवैतदित्यात्रोदाहरन्ति। अथ कस्मादुच्यते वैद्युतो यस्मादुच्चारितमात्र एव सर्वं शरीरं विद्योतयति तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीतापरिमितं तेजः ।\n१ पुरुषश्चक्षुषो योऽयं दक्षिणोऽक्षिण्यवस्थितः ।\nइन्द्रोऽयमस्य जायेयं सव्ये चाक्षिण्यवस्थिता ॥\n२ समागमस्तयोरेव हृदयान्तर्गते सुषौ ।\nतेजस्तल्लोहितस्यात्र पिण्ड एवोभयोस्तयोः ॥\n३ हृदयादायाति तावच्चक्षुष्यस्मिन्प्रतिष्ठिता ।\nसारणी सा तयोर्नाडी द्वयोरेका द्विधा सती ॥\n४ मनः कायाग्निमाहन्ति स प्रेरयति मारुतम् ।\nमारुतस्तूरसि चरन्मन्द्रं जनयति स्वरम् ॥\n५ खजाग्नियोगाद् हृदि सम्प्रयुक्तमणोर्ह्यणुर्द्विरणुः कण्ठदेशे ।\nजिह्वाग्रदेशे त्र्यणुकं च विद्धि विनिर्गतं मातृकमेवमाहुः ॥\n६ न पश्यन्मृत्युमं पश्यति न रोगं नोत दुःखताम् ।\nसर्वं हि पश्यन्पश्यति सर्वमाप्नोति सर्वशः ॥\n७ चाक्षुषः स्वप्नचारी च सुप्तः सुप्तात्परश्च यः ।\nभेदाश्चैतेऽस्य चत्वारस्तेभ्यस्तुर्यं महत्तरम् ॥\n८ त्रिष्वेकपाच्चरेद्ब्रह्म त्रिपाच्चरति चोत्तरे ।\nसत्यानृतोपभोगार्थाः द्वैतीभावो महात्मन इति\nद्वैतीभावो महात्मन इति ॥ ॥ ७.११ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "etadvā va tatsvarūpaṃ nabhasaḥ khe'ntarbhūtasya yatparaṃ tejastattredhābhihitamagnā āditye prāṇa etadvā va tatsvarūpaṃ nabhasaḥ khe'ntarbhūtasya yadomityetadakṣaramanenaiva tadudbudhyati udayati ucchvasati ajasraṃ brahmadhīyālambaṃ vātraivaitatsamīraṇe nabhasi praśākhayaivotkramya skandhātskandhamanusarati| apsu prakṣepako lavaṇasyeva ghṛtasya cauṣṇyamivābhidhyāturvistṛtirivaitadityātrodāharanti| atha kasmāducyate vaidyuto yasmāduccāritamātra eva sarvaṃ śarīraṃ vidyotayati tasmādomityanenaitadupāsītāparimitaṃ tejaḥ |\n1 puruṣaścakṣuṣo yo'yaṃ dakṣiṇo'kṣiṇyavasthitaḥ |\nindro'yamasya jāyeyaṃ savye cākṣiṇyavasthitā ||\n2 samāgamastayoreva hṛdayāntargate suṣau |\ntejastallohitasyātra piṇḍa evobhayostayoḥ ||\n3 hṛdayādāyāti tāvaccakṣuṣyasminpratiṣṭhitā |\nsāraṇī sā tayornāḍī dvayorekā dvidhā satī ||\n4 manaḥ kāyāgnimāhanti sa prerayati mārutam |\nmārutastūrasi caranmandraṃ janayati svaram ||\n5 khajāgniyogād hṛdi samprayuktamaṇorhyaṇurdviraṇuḥ kaṇṭhadeśe |\njihvāgradeśe tryaṇukaṃ ca viddhi vinirgataṃ mātṛkamevamāhuḥ ||\n6 na paśyanmṛtyumaṃ paśyati na rogaṃ nota duḥkhatām |\nsarvaṃ hi paśyanpaśyati sarvamāpnoti sarvaśaḥ ||\n7 cākṣuṣaḥ svapnacārī ca suptaḥ suptātparaśca yaḥ |\nbhedāścaite'sya catvārastebhyasturyaṃ mahattaram ||\n8 triṣvekapāccaredbrahma tripāccarati cottare |\nsatyānṛtopabhogārthāḥ dvaitībhāvo mahātmana iti\ndvaitībhāvo mahātmana iti || || 7.11 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "etad",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "svarūpam",
      "meaning": "true form",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nabhasaḥ",
      "meaning": "of space",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "khe",
      "meaning": "in the sky",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "antarbhūtasya",
      "meaning": "of that which is inwardly present",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yat",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "param",
      "meaning": "supreme",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tejaḥ",
      "meaning": "radiance",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tredhā",
      "meaning": "threefold",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhihitam",
      "meaning": "is declared",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "agnau",
      "meaning": "in fire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ādityē",
      "meaning": "in the sun",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇē",
      "meaning": "in breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etad",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "svarūpam",
      "meaning": "true form",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nabhasaḥ",
      "meaning": "of space",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "khe",
      "meaning": "in the sky",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "antarbhūtasya",
      "meaning": "of that which is inwardly present",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yat",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "om-iti",
      "meaning": "is the syllable om",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "akṣaram",
      "meaning": "syllable",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anena",
      "meaning": "by this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "udbudhyati",
      "meaning": "awakens",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "udayati",
      "meaning": "rises",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ucchvasati",
      "meaning": "breathes up",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ajasram",
      "meaning": "unceasingly",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "brahma-dhīyā",
      "meaning": "by the brahman-thought",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ālambam",
      "meaning": "support",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vā",
      "meaning": "or",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atra",
      "meaning": "here",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "samīraṇe",
      "meaning": "in the wind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nabhasi",
      "meaning": "in space",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "praśākhayā",
      "meaning": "through the branch",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "utkramya",
      "meaning": "having ascended",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "skandhāt",
      "meaning": "from branch",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "skandham",
      "meaning": "to branch",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anusarati",
      "meaning": "moves along",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "apsu",
      "meaning": "in water",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prakṣepakaḥ",
      "meaning": "a dropping in",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lavaṇasya",
      "meaning": "of salt",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iva",
      "meaning": "like",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ghṛtasya",
      "meaning": "of ghee",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "auṣṇyam",
      "meaning": "heat",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iva",
      "meaning": "like",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhidhyātuḥ",
      "meaning": "of the meditator",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vistṛtiḥ",
      "meaning": "expansion",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iva",
      "meaning": "like",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātra",
      "meaning": "here",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "udāharanti",
      "meaning": "they illustrate",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "now",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kasmāt",
      "meaning": "why",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ucyate",
      "meaning": "is it said",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vaidyutaḥ",
      "meaning": "lightning-like",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yasmāt",
      "meaning": "because",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uccāritamātra",
      "meaning": "merely when uttered",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvam",
      "meaning": "whole",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śarīram",
      "meaning": "body",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vidyotayati",
      "meaning": "illumines",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tasmāt",
      "meaning": "therefore",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "om-iti",
      "meaning": "om",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anena",
      "meaning": "by this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "etat",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upāsīta",
      "meaning": "one should meditate",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aparimitam",
      "meaning": "immeasurable",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tejaḥ",
      "meaning": "radiance",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣaḥ",
      "meaning": "person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuṣaḥ",
      "meaning": "of the eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ayam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dakṣiṇaḥ",
      "meaning": "right",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "akṣiṇi",
      "meaning": "in the eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "avasthitaḥ",
      "meaning": "situated",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "indraḥ",
      "meaning": "Indra",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ayam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jāyā",
      "meaning": "wife",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iyam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "savye",
      "meaning": "in the left",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "akṣiṇi",
      "meaning": "in the eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "avasthitā",
      "meaning": "situated",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "samāgamaḥ",
      "meaning": "meeting",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tayoḥ",
      "meaning": "of those two",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hṛdaya-antargate",
      "meaning": "within the heart",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "suṣau",
      "meaning": "in the cavity",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tejaḥ",
      "meaning": "radiance",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tat",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "lohitasya",
      "meaning": "of the red",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "atra",
      "meaning": "here",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "piṇḍaḥ",
      "meaning": "mass",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eva",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ubhayoḥ",
      "meaning": "of both",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tayoḥ",
      "meaning": "of those",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hṛdayāt",
      "meaning": "from the heart",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyāti",
      "meaning": "comes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tāvat",
      "meaning": "so far",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cakṣuṣi",
      "meaning": "in the eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asmin",
      "meaning": "in this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pratiṣṭhitā",
      "meaning": "established",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sāraṇī",
      "meaning": "channel",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sā",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tayoḥ",
      "meaning": "of those",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nāḍī",
      "meaning": "nerve",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dvayoḥ",
      "meaning": "of two",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ekā",
      "meaning": "one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dvidhā",
      "meaning": "twofold",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "satī",
      "meaning": "being",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manaḥ",
      "meaning": "mind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kāya-agnim",
      "meaning": "the bodily fire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āhanti",
      "meaning": "strikes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "it",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prerayati",
      "meaning": "sets in motion",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mārutam",
      "meaning": "wind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mārutaḥ",
      "meaning": "wind",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tu",
      "meaning": "but",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "urasi",
      "meaning": "in the chest",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "caran",
      "meaning": "moving",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mandram",
      "meaning": "deep",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "janayati",
      "meaning": "produces",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "svaram",
      "meaning": "sound",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "khaja-agni-yogāt",
      "meaning": "by union with the fire of the ether",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hṛdi",
      "meaning": "in the heart",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "samprayuktam",
      "meaning": "joined",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aṇoḥ",
      "meaning": "of the atom",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hi",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aṇuḥ",
      "meaning": "atom",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dviḥ-aṇuḥ",
      "meaning": "two-atom",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kaṇṭha-deśe",
      "meaning": "in the throat region",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jihvā-agra-deśe",
      "meaning": "at the tip of the tongue",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tryaṇukam",
      "meaning": "three-atom",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "viddhi",
      "meaning": "know",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vinirgatam",
      "meaning": "issued forth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mātṛkam",
      "meaning": "matrix sound",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "evam",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āhuḥ",
      "meaning": "they say",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyan",
      "meaning": "seeing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mṛtyum",
      "meaning": "death",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "amam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyati",
      "meaning": "sees",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "rogam",
      "meaning": "disease",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uta",
      "meaning": "nor",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "duḥkhatām",
      "meaning": "suffering",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvam",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hi",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyan",
      "meaning": "seeing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paśyati",
      "meaning": "sees",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvam",
      "meaning": "all",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āpnoti",
      "meaning": "attains",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarvaśaḥ",
      "meaning": "in every way",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cākṣuṣaḥ",
      "meaning": "waking",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "svapna-cārī",
      "meaning": "dream-wanderer",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "suptaḥ",
      "meaning": "deep sleeper",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "suptāt",
      "meaning": "than deep sleep",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "paraḥ",
      "meaning": "beyond",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaḥ",
      "meaning": "who",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhedāḥ",
      "meaning": "states",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ete",
      "meaning": "these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "catvāraḥ",
      "meaning": "four",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tebhyaḥ",
      "meaning": "beyond these",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "turyam",
      "meaning": "the fourth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mahattaram",
      "meaning": "greatest",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "triṣu",
      "meaning": "in the three",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eka-pāt",
      "meaning": "one-footed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "caret",
      "meaning": "moves",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "brahma",
      "meaning": "brahman",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tri-pāt",
      "meaning": "three-footed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "carati",
      "meaning": "moves",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uttare",
      "meaning": "in the higher",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "satya-anṛta-upabhoga-arthāḥ",
      "meaning": "for the enjoyment of truth and falsehood",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dvaitībhāvaḥ",
      "meaning": "state of duality",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mahātmanaḥ",
      "meaning": "of the great self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "dvaitībhāvaḥ",
      "meaning": "state of duality",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mahātmanaḥ",
      "meaning": "of the great self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "यह वास्तव में नभ के भीतर स्थित उस परम तेज का स्वरूप है, जो तीन प्रकार से कहा गया है: अग्नि में, आदित्य में और प्राण में। यह वास्तव में आकाश के भीतर स्थित उस ओंकार अक्षर का स्वरूप है। इसी से वह जागता है, उदित होता है, श्वास लेता है, ब्रह्म-चिंतन का सतत आधार बनता है। नमक का जल में घुलना, घी की ऊष्मा, या ध्यान करने वाले के विस्तार के समान, ऐसा कहकर वे उदाहरण देते हैं। अब यह क्यों कहा जाता है कि वह विद्युत-सदृश है? क्योंकि उच्चारण मात्र से ही वह समूचे शरीर को प्रकाशित कर देता है। इसलिए ओम् द्वारा इसकी उपासना करे, जो अपरिमित तेज है। चक्षु का जो पुरुष दाहिनी आँख में स्थित है, यह इन्द्र है, और इसकी पत्नी बाईं आँख में स्थित है। हृदय के भीतर सुषुम्ना में उन दोनों का समागम होता है; वहाँ लोहित तेज उन दोनों का पिंड ही है। हृदय से जो आती है, वह इस आँख में प्रतिष्ठित है; वह उन दोनों की सारणी नाड़ी है, दो होते हुए भी एक, दो प्रकार की होकर स्थित। मन शरीर की अग्नि पर प्रहार करता है, वह वायु को प्रेरित करता है; वायु छाती में विचरण करते हुए गंभीर स्वर उत्पन्न करती है। आकाश की अग्नि के योग से हृदय में संयुक्त अणु, कंठ-प्रदेश में द्वि-अणु, और जिह्वाग्र में त्र्यणुक जानो, जो मातृका के रूप में निकलता है, ऐसा वे कहते हैं। जो मृत्यु को नहीं देखता, न रोग को, न दुःख को, वह सब कुछ देखता हुआ सर्वत्र सब कुछ पा लेता है। जाग्रत, स्वप्नचारी, सुप्त, और सुप्त से परे जो है — ये इसके चार भेद हैं; इनसे परे महत्तर तुरीय है। तीनों में एक-पाद ब्रह्म विचरता है, और उत्तर में त्रिपाद विचरता है; सत्य-असत्य के उपभोग के लिए महात्मा की द्वैत-भावना होती है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இது உண்மையில் விண்வெளியின் உள்ளே இருக்கும் அந்த உயர்ந்த ஒளியின் தன்மை; அது மூன்று வகைகளில் கூறப்பட்டது: அக்கினியிலும், ஆதித்யனிலும், பிராணனிலும். இது உண்மையில் ஆகாயத்தின் உள்ளே இருக்கும் ஓம் என்ற அக்ஷரத்தின் தன்மை. இதனால்தான் அவன் விழித்தெழுகிறான், உதிக்கிறான், மூச்சு விடுகிறான்; பிரம்ம தியானத்தின் இடைவிடாத ஆதாரமாகிறான். உப்பு நீரில் கரைவதைப் போலவும், நெய்யின் வெப்பத்தைப் போலவும், தியானிப்பவனின் விரிவைப் போலவும் என்று உதாரணம் கூறுகின்றனர். இது ஏன் மின்னல் போன்றது என்று சொல்லப்படுகிறது? ஏனெனில் உச்சரித்த மாத்திரத்திலேயே அது முழு உடலையும் ஒளிரச் செய்கிறது. ஆகவே ஓம் என்பதால் இதை அளவற்ற ஒளியாக உபாசிக்க வேண்டும். வலது கண்ணில் நிற்கும் புருஷன் இந்திரன்; அவனுடைய மனைவி இடது கண்ணில் நிற்கிறாள். இருவரின் சங்கமம் இதயத்தின் உள்ளே சுழுமுனையில் நிகழ்கிறது; அங்கு சிவப்பு ஒளியே அவர்கள் இருவரின் பிண்டம். இதயத்திலிருந்து வருவது இக்கண்ணில் நிலைபெற்றுள்ளது; அது அவர்கள் இருவரின் வழிநடத்தும் நாடி, இரண்டாயினும் ஒன்று, இரண்டாகி நிற்கிறது. மனம் உடலின் அக்கினியைத் தாக்குகிறது; அது மாருதத்தைச் செலுத்துகிறது; மார்பில் சஞ்சரிக்கும் மாருதம் ஆழ்ந்த ஓசையை உண்டாக்குகிறது. ஆகாயத்தின் அக்கினியுடன் இணைந்து இதயத்தில் சேரும் அணு, தொண்டையில் இரு அணு, நாவின் நுனியில் மூன்று அணு என்று அறிக; இது மாத்ருகையாக வெளிப்படுகிறது என்று அவர்கள் கூறுகின்றனர். மரணத்தைக் காணாதவன், நோயையும் துன்பத்தையும் காணாதவன், எல்லாவற்றையும் காண்பவனாய் எங்கும் எல்லாவற்றையும் அடைகிறான். விழித்திருக்கும் நிலை, கனவு நிலை, ஆழ்ந்த உறக்கம், உறக்கத்திற்கு அப்பால் இருப்பது — இவை அதன் நான்கு பிரிவுகள்; இவற்றுக்கு அப்பால் உள்ள துரீயம் மிகப் பெரியது. மூன்றில் ஏகபாத் பிரம்மம் சஞ்சரிக்கிறது; மேலே திரிபாத் சஞ்சரிக்கிறது; உண்மை பொய் இரண்டையும் அனுபவிக்கும் பொருட்டு மகாத்மாவின் இரட்டை நிலை உள்ளது.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఇది నిజానికి నభస్సు లోపల ఉన్న ఆ పరమ తేజస్సు స్వరూపం; అది మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది: అగ్నిలో, ఆదిత్యలో, ప్రాణంలో. ఇది నిజంగా ఆకాశం లోపల ఉన్న ఓంకార అక్షరం యొక్క స్వరూపం. దీనితోనే అతడు మేల్కొంటాడు, ఉదయిస్తాడు, శ్వాస తీసుకుంటాడు; బ్రహ్మ ధ్యానానికి ఎడతెగని ఆధారమౌతాడు. ఉప్పు నీటిలో కరగడం, నెయ్యి వేడి, ధ్యానించే వాని విస్తరణ వంటివని వారు ఉదాహరణలు ఇస్తారు. ఇది మెరుపు వంటిదని ఎందుకు అంటారు? ఉచ్చరించిన మాత్రాన్నే అది శరీరమంతా ప్రకాశింపజేస్తుంది కాబట్టి. కాబట్టి ఓంతో ఈ అపరిమిత తేజస్సును ఉపాసించాలి. కుడి కంటిలో ఉన్న పురుషుడు ఇంద్రుడు; అతని భార్య ఎడమ కంటిలో ఉంది. హృదయం లోపల సుషుమ్నలో వారిద్దరి సంగమం జరుగుతుంది; అక్కడ ఎరుపు తేజస్సే వారిద్దరి పిండం. హృదయం నుండి వచ్చేది ఈ కంటిలో నిలిచి ఉంది; అది వారిద్దరిని నడిపే నాడి, రెండైనా ఒకటిగా, రెండు విధాలుగా ఉంటుంది. మనస్సు శరీరాగ్నిని కొడుతుంది; అది వాయువును ప్రేరేపిస్తుంది; ఛాతీలో సంచరించే వాయువు గంభీరమైన స్వరాన్ని పుట్టిస్తుంది. ఆకాశాగ్ని కలయికతో హృదయంలో కలిసిన అణువు, కంఠ ప్రదేశంలో ద్వ్యణువు, నాలుక కొనలో త్ర్యణుకం అని తెలుసుకో; ఇది మాతృకగా వెలువడుతుందని వారంటారు. మృత్యువును చూడనివాడు, రోగాన్ని, దుఃఖాన్ని చూడనివాడు, అన్నీ చూస్తూ సర్వత్రా అన్నింటినీ పొందుతాడు. జాగ్రత్, స్వప్నచారి, సుషుప్తి, సుషుప్తికి అవతలి స్థితి — ఇవి దాని నాలుగు భేదాలు; వీటికి అవతల తురీయం మహత్తరమైనది. మూడింటిలో ఏకపాత్ బ్రహ్మం సంచరిస్తుంది; పైన త్రిపాత్ సంచరిస్తుంది; సత్యాసత్యాల ఉపభోగం కోసం మహాత్ముని ద్వైతభావం ఉంది.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ನಭಸ್ಸಿನ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಆ ಪರಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪ; ಅದು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಆಕಾಶದ ಒಳಗಿರುವ ಓಂಕಾರ ಅಕ್ಷರದ ಸ್ವರೂಪ. ಇದರಿಂದಲೇ ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಆಧಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದು, ತುಪ್ಪದ ಉಷ್ಣತೆ, ಧ್ಯಾನಿಸುವವನ ವಿಸ್ತಾರ ಎಂಬಂತೆ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಎಂದು ಏಕೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ? ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರಿಂದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓಂ ಮೂಲಕ ಈ ಅಪರಿಮಿತ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು. ಬಲಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುರುಷ ಇಂದ್ರ; ಅವನ ಪತ್ನಿ ಎಡಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಸುಷುಮ್ನಾದಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಗಮ; ಅಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ತೇಜಸ್ಸೇ ಅವರಿಬ್ಬರ ಪಿಂಡ. ಹೃದಯದಿಂದ ಬರುವುದು ಈ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ಅದು ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನಾಡಿ, ಎರಡಾದರೂ ಒಂದು, ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ಮನಸ್ಸು ದೇಹಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಮಾರುತವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತದೆ; ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರುತ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶಾಗ್ನಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಅಣು, ಕಂಠದೇಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಅಣು, ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಣುಕ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಇದು ಮಾತೃಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಕಾಣದವನು, ರೋಗವನ್ನು, ದುಃಖವನ್ನು ಕಾಣದವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನಚಾರಿ, ಸುಷುಪ್ತ, ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಆಚೆಗಿರುವುದು — ಇವು ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಭೇದಗಳು; ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಚೆ ತುರೀಯ ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಮೂರರಲ್ಲಿ ಏಕಪಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಮೇಲೆ ತ್ರಿಪಾತ್ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದ ಉಪಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮನ ದ್ವೈತಭಾವ ಇದೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ നഭസ്സിനുള്ളിൽ ഉള്ള ആ പരമ തേജസ്സിന്റെ സ്വരൂപമാണ്; അത് മൂന്ന് വിധത്തിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: അഗ്നിയിലും ആദിത്യനിലും പ്രാണനിലും. ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ആകാശത്തിനുള്ളിൽ ഉള്ള ഓംകാര അക്ഷരത്തിന്റെ സ്വരൂപമാണ്. ഇതിനാൽത്തന്നെ അവൻ ഉണരുന്നു, ഉദിക്കുന്നു, ശ്വസിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മധ്യാനത്തിന്റെ നിരന്തര ആധാരമാകുന്നു. ഉപ്പ് വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെയും നെയ്യിന്റെ ചൂടുപോലെയും ധ്യാനിക്കുന്നവന്റെ വികാസംപോലെയും എന്ന് അവർ ഉദാഹരിക്കുന്നു. എന്തുകൊണ്ട് ഇത് മിന്നൽ പോലെയെന്ന് പറയുന്നു? ഉച്ചരിച്ച മാത്രയിൽത്തന്നെ അത് മുഴുവൻ ശരീരത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ട്. അതിനാൽ ഓം എന്ന് ഇതിനെ ഉപാസിക്കണം, അളവറ്റ തേജസ്സായി. വലതു കണ്ണിൽ നിൽക്കുന്ന പുരുഷൻ ഇന്ദ്രനാണ്; അവന്റെ ഭാര്യ ഇടതു കണ്ണിൽ നിൽക്കുന്നു. ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ സുഷുമ്നയിൽ ഇവരുടെ സംഗമം നടക്കുന്നു; അവിടെ ചുവന്ന തേജസ്സാണ് ഇരുവരുടെയും പിണ്ഡം. ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നത് ഈ കണ്ണിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്; അത് ഇരുവരെയും നയിക്കുന്ന നാഡി, രണ്ടായിരുന്നിട്ടും ഒന്ന്, രണ്ടു വിധത്തിൽ നിൽക്കുന്നത്. മനസ്സ് ശരീരാഗ്നിയെ പ്രഹരിക്കുന്നു; അത് മാരുതനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; മാറിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മാരുതൻ ഗംഭീരമായ സ്വരം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ആകാശാഗ്നിയുടെ യോഗത്താൽ ഹൃദയത്തിൽ ചേർന്ന അണു, കണ്ഠപ്രദേശത്തെ ദ്വ്യണു, നാവിന്റെ അറ്റത്തെ ത്ര്യണുകം എന്നറിയുക; ഇത് മാതൃകയായി പുറപ്പെടുന്നുവെന്ന് അവർ പറയുന്നു. മൃത്യുവിനെ കാണാത്തവൻ, രോഗത്തെയും ദുഃഖത്തെയും കാണാത്തവൻ, എല്ലാം കാണുന്നവനായി എല്ലായിടത്തും എല്ലാം നേടുന്നു. ജാഗ്രത്, സ്വപ്നചാരി, സുഷുപ്തി, സുഷുപ്തിക്കപ്പുറമുള്ളത് — ഇവയാണ് അതിന്റെ നാല് ഭേദങ്ങൾ; ഇവയ്ക്കപ്പുറം തുരീയം മഹത്തരമാണ്. മൂന്നിലും ഏകപാത് ബ്രഹ്മം സഞ്ചരിക്കുന്നു; മുകളിൽ ത്രിപാത് സഞ്ചരിക്കുന്നു; സത്യവും അസത്യവും അനുഭവിക്കുന്നതിനായി മഹാത്മാവിന്റെ ദ്വൈതഭാവമുണ്ട്.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "এটি প্রকৃতপক্ষে নভের মধ্যে অবস্থিত সেই পরম তেজের স্বরূপ; তা তিন প্রকারে বলা হয়েছে: অগ্নিতে, আদিত্যে ও প্রাণে। এটি প্রকৃতপক্ষে আকাশের অভ্যন্তরে অবস্থিত ওঁকার অক্ষরের স্বরূপ। এর দ্বারাই সে জাগে, উদিত হয়, শ্বাস নেয়; ব্রহ্মধ্যানের অবিরাম আধার হয়। লবণের জলে বিলীন হওয়া, ঘৃতের উষ্ণতা, ধ্যানকারীর বিস্তার — এভাবেই তাঁরা উদাহরণ দেন। কেন একে বিদ্যুতের মতো বলা হয়? কারণ উচ্চারণমাত্রেই এটি সমগ্র শরীরকে আলোকিত করে। সেজন্য ওঁ দ্বারা একে অপরিমিত তেজরূপে উপাসনা করবে। ডান চোখে অবস্থিত পুরুষ ইন্দ্র; তাঁর পত্নী বাম চোখে অবস্থিত। হৃদয়ের অভ্যন্তরে সুষুম্নায় তাঁদের মিলন ঘটে; সেখানে রক্তিম তেজই তাঁদের উভয়ের পিণ্ড। হৃদয় থেকে যা আসে তা এই চোখে প্রতিষ্ঠিত; তা তাঁদের দুজনের চালক নাড়ী, দুই হয়েও এক, দ্বিধা হয়ে অবস্থিত। মন দেহাগ্নিতে আঘাত করে; সে মারুতকে প্রেরণ করে; বক্ষে বিচরণকারী মারুত গম্ভীর স্বর উৎপন্ন করে। আকাশাগ্নির যোগে হৃদয়ে সংযুক্ত অণু, কণ্ঠদেশে দ্বাণু, জিহ্বার অগ্রভাগে ত্র্যণুক — এরূপ জানো; একে মাতৃকারূপে নির্গত বলা হয়। যে মৃত্যু দেখে না, রোগ ও দুঃখ দেখে না, সে সর্বত্র সব দেখে ও সব লাভ করে। জাগ্রত, স্বপ্নচারী, সুষুপ্ত, আর সুষুপ্তির পরে যা — এই তার চার ভেদ; এদের পরে মহত্তর তুরীয়। তিনটিতে একপাদ ব্রহ্ম বিচরণ করে, উপরে ত্রিপাদ বিচরণ করে; সত্য-মিথ্যার উপভোগের জন্য মহাত্মার দ্বৈতভাব।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "हे खरोखर नभाच्या आत असलेल्या त्या परम तेजाचे स्वरूप आहे; ते तीन प्रकारे सांगितले आहे: अग्नीत, आदित्यात आणि प्राणात. हेच खरोखर आकाशाच्या आत असलेल्या ओंकार अक्षराचे स्वरूप आहे. यानेच तो जागा होतो, उदयाला येतो, श्वास घेतो; ब्रह्मचिंतनाचा अखंड आधार बनतो. मिठाचे पाण्यात विरघळणे, तुपाची उष्णता, ध्यान करणाऱ्याचा विस्तार यांसारखे उदाहरण ते देतात. हे विजेसारखे का म्हटले जाते? कारण उच्चारमात्रानेच ते संपूर्ण शरीर प्रकाशित करते. म्हणून ओम् या नावाने याची उपासना करावी, अपरिमित तेज म्हणून. उजव्या डोळ्यात स्थित पुरुष इंद्र आहे; त्याची पत्नी डाव्या डोळ्यात स्थित आहे. हृदयाच्या आत सुषुम्नेत त्या दोघांचा संगम होतो; तिथे लाल तेजच त्या दोघांचा पिंड आहे. हृदयातून येणारे हे या डोळ्यात प्रतिष्ठित आहे; ती दोघांची मार्गदर्शक नाडी आहे, दोन असूनही एक, दोन प्रकारे राहिलेली. मन शरीरातील अग्नीवर प्रहार करते; ते मारुताला प्रेरित करते; छातीत संचार करणारा मारुत गंभीर स्वर निर्माण करतो. आकाशाग्नीच्या योगाने हृदयात संयुक्त झालेला अणू, कंठप्रदेशातील द्व्यणू, जिभेच्या टोकाचा त्र्यणुक असे जाण; हे मातृकारूपाने निघते असे ते सांगतात. मृत्यू न पाहणारा, रोग आणि दुःख न पाहणारा, सर्व पाहत सर्वत्र सर्व मिळवतो. जागृत, स्वप्नचारी, सुषुप्त, आणि सुषुप्तीच्या पलीकडचे — हे त्याचे चार भेद; त्यांच्या पलीकडे तुरीय महत्तर आहे. तिघांत एकपाद ब्रह्म संचार करते; वर त्रिपाद संचार करते; सत्य-असत्याच्या उपभोगासाठी महात्म्याचा द्वैतभाव असतो.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "આ ખરેખર નભસની અંદર રહેલા તે પરમ તેજનું સ્વરૂપ છે; તે ત્રણ રીતે કહેવાયું છે: અગ્નિમાં, આદિત્યમાં અને પ્રાણમાં. આ ખરેખર આકાશની અંદર રહેલા ઓંકાર અક્ષરનું સ્વરૂપ છે. આના વડે જ તે જાગે છે, ઉદય પામે છે, શ્વાસ લે છે; બ્રહ્મધ્યાનનો અવિરત આધાર બને છે. મીઠું પાણીમાં ઓગળવું, ઘીની ઉષ્મા, ધ્યાન કરનારનો વિસ્તાર — એમ ઉદાહરણ આપે છે. આને વીજળી જેવું કેમ કહેવાય છે? કારણ કે ઉચ્ચારમાત્રથી જ તે આખા શરીરને પ્રકાશિત કરે છે. તેથી ઓમ્ દ્વારા આની ઉપાસના કરવી, અપરિમિત તેજ તરીકે. જમણી આંખમાં રહેલો પુરુષ ઇન્દ્ર છે; તેની પત્ની ડાબી આંખમાં રહેલી છે. હૃદયની અંદર સુષુમ્નામાં તે બંનેનો સંગમ થાય છે; ત્યાં લાલ તેજ જ બંનેનો પિંડ છે. હૃદયમાંથી આવનાર આ આંખમાં સ્થિર છે; તે બંનેની માર્ગદર્શક નાડી છે, બે હોવા છતાં એક, બે પ્રકારે રહેલી. મન શરીરની અગ્નિ પર પ્રહાર કરે છે; તે મારુતને પ્રેરે છે; છાતીમાં વિચરતો મારુત ગંભીર સ્વર ઉત્પન્ન કરે છે. આકાશાગ્નિના યોગથી હૃદયમાં જોડાયેલ અણુ, કંઠપ્રદેશમાં દ્વ્યણુ, જીભના અગ્રભાગે ત્ર્યણુક જાણ; આ માતૃકા રૂપે નીકળે છે એમ તેઓ કહે છે. મૃત્યુને ન જોનાર, રોગ અને દુઃખને ન જોનાર, સર્વ જોતો સર્વત્ર સર્વ પ્રાપ્ત કરે છે. જાગ્રત, સ્વપ્નચારી, સુષુપ્ત, અને સુષુપ્તિથી પર — આ તેના ચાર ભેદ છે; આમનાથી પર તુરીય મહત્તર છે. ત્રણમાં એકપાદ બ્રહ્મ વિચરે છે; ઉપર ત્રિપાદ વિચરે છે; સત્ય અને અસત્યના ઉપભોગ માટે મહાત્માનો દ્વૈતભાવ છે.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਉਸ ਪਰਮ ਤੇਜ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤਯ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਓਂਕਾਰ ਅੱਖਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਧਿਆਨ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਲੂਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਾ, ਘਿਓ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ — ਐਸੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਚਾਰਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਓਮ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਅਪਰਿਮਿਤ ਤੇਜ ਵਜੋਂ। ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁਰਖ ਇੰਦਰ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਲਾਲ ਤੇਜ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਸ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਾੜੀ ਹੈ, ਦੋ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇੱਕ, ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ। ਮਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਗਨੀ ਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਾਰੁਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ; ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਮਾਰੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼-ਅਗਨੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਅਣੂ, ਕੰਠ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਿ-ਅਣੂ, ਜੀਭ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਤ੍ਰਿ-ਅਣੂਕ — ਇਹ ਜਾਣੋ; ਇਹ ਮਾਤ੍ਰਕਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੌਤ ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਗ੍ਰਤ, ਸੁਪਨਚਾਰੀ, ਸੁਸ਼ੁਪਤ, ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ — ਇਹ ਇਸਦੇ ਚਾਰ ਭੇਦ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੁਰੀਆ ਮਹਾਨਤਰ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਪਾਦ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਉੱਪਰ ਤ੍ਰਿਪਾਦ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਉਪਭੋਗ ਲਈ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਦਵੈਤ-ਭਾਵ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ନଭସ୍ ଭିତରେ ଥିବା ସେହି ପରମ ତେଜର ସ୍ୱରୂପ; ତାହା ତିନି ପ୍ରକାରରେ କୁହାଯାଇଛି: ଅଗ୍ନିରେ, ଆଦିତ୍ୟରେ ଓ ପ୍ରାଣରେ। ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ଆକାଶ ଭିତରେ ଥିବା ଓଁକାର ଅକ୍ଷରର ସ୍ୱରୂପ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଜାଗେ, ଉଦୟ ହୁଏ, ନିଃଶ୍ୱାସ ନିଏ; ବ୍ରହ୍ମଧ୍ୟାନର ଅବିରାମ ଆଧାର ହୁଏ। ଲୁଣ ଜଳରେ ମିଶିବା, ଘିଅର ଉଷ୍ଣତା, ଧ୍ୟାନକାରୀର ବିସ୍ତାର — ଏପରି ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି। ଏହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? କାରଣ ଉଚ୍ଚାରଣ ମାତ୍ରରେ ଏହା ସମଗ୍ର ଶରୀରକୁ ଆଲୋକିତ କରେ। ତେଣୁ ଓଁ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଅପରିମିତ ତେଜ ଭାବେ ଉପାସନା କରିବ। ଡାହାଣ ଆଖିରେ ଥିବା ପୁରୁଷ ଇନ୍ଦ୍ର; ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବାମ ଆଖିରେ ଅଛନ୍ତି। ହୃଦୟ ଭିତରେ ସୁଷୁମ୍ନାରେ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କର ସଙ୍ଗମ ହୁଏ; ସେଠାରେ ରକ୍ତିମ ତେଜ ହିଁ ଦୁହିଁଙ୍କର ପିଣ୍ଡ। ହୃଦୟରୁ ଆସୁଥିବା ଏହା ଏହି ଆଖିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ତାହା ଦୁହିଁଙ୍କୁ ନେଉଥିବା ନାଡ଼ି, ଦୁଇ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ, ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ରହିଥିବା। ମନ ଶରୀରାଗ୍ନିକୁ ଆଘାତ କରେ; ତାହା ମାରୁତକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ; ଛାତିରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ମାରୁତ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଆକାଶାଗ୍ନିର ଯୋଗରେ ହୃଦୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଣୁ, କଣ୍ଠଦେଶରେ ଦ୍ୱ୍ୟଣୁ, ଜିଭର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ତ୍ର୍ୟଣୁକ — ଏପରି ଜାଣ; ଏହା ମାତୃକା ରୂପେ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ବୋଲି ସେମାନେ କହନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁକୁ ନ ଦେଖୁଥିବା, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ନ ଦେଖୁଥିବା, ସବୁ ଦେଖି ସର୍ବତ୍ର ସବୁ ପାଏ। ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନଚାରୀ, ସୁଷୁପ୍ତ, ଏବଂ ସୁଷୁପ୍ତିର ପରେ ଯାହା — ଏହା ଏହାର ଚାରି ଭେଦ; ଏଗୁଡ଼ିକର ପରେ ତୁରୀୟ ମହତ୍ତର। ତିନିରେ ଏକପାଦ ବ୍ରହ୍ମ ବିଚରଣ କରେ; ଉପରେ ତ୍ରିପାଦ ବିଚରଣ କରେ; ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟର ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ମହାତ୍ମାର ଦ୍ୱୈତଭାବ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "یہ درحقیقت نبھس کے اندر موجود اس اعلیٰ نور کی صورت ہے، جو تین طرح بیان ہوئی ہے: آگ میں، آفتاب میں اور پران میں۔ یہ درحقیقت آسمان کے اندر موجود اوم کے حرف کی صورت ہے۔ اسی سے وہ جاگتا ہے، طلوع ہوتا ہے، سانس لیتا ہے؛ برہم کے دھیان کا لگاتار سہارا بنتا ہے۔ نمک کا پانی میں گھلنا، گھی کی حرارت، دھیان کرنے والے کا پھیلاؤ — اس طرح وہ مثالیں دیتے ہیں۔ اسے بجلی جیسا کیوں کہا جاتا ہے؟ کیونکہ محض ادا کرنے سے ہی یہ پورے جسم کو روشن کر دیتا ہے۔ اس لیے اوم کے ذریعے اس کی عبادت کرے، لامحدود نور کے طور پر۔ دائیں آنکھ میں موجود پرش اندر ہے؛ اس کی بیوی بائیں آنکھ میں ہے۔ دل کے اندر سشمنا میں ان دونوں کا ملاپ ہوتا ہے؛ وہاں سرخ نور ہی ان دونوں کا پنڈ ہے۔ دل سے جو آتا ہے وہ اس آنکھ میں قائم ہے؛ وہ ان دونوں کی رہنما نس ہے، دو ہوتے ہوئے بھی ایک، دو طرح سے ٹھہری ہوئی۔ من جسمانی آگ پر وار کرتا ہے؛ وہ مارت کو حرکت دیتا ہے؛ سینے میں گردش کرتی ہوا گہری آواز پیدا کرتی ہے۔ آکاش کی آگ کے ملاپ سے دل میں جڑا ہوا ایٹم، گلے کے مقام پر دو ایٹم، زبان کی نوک پر تین ایٹم جانو؛ یہ ماترکا کی صورت میں نکلتا ہے، ایسا وہ کہتے ہیں۔ جو موت کو نہیں دیکھتا، بیماری اور دکھ کو نہیں دیکھتا، سب کچھ دیکھتا ہوا ہر طرف سب کچھ پا لیتا ہے۔ جاگرت، خوابچاری، سُشپت، اور سشپتی سے پرے جو ہے — یہ اس کے چار بھید ہیں؛ ان سے پرے تُریہ عظیم تر ہے۔ تینوں میں ایک پاد برہم گردش کرتا ہے؛ اوپر تری پاد گردش کرتا ہے؛ سچ اور جھوٹ کے لطف کے لیے مہاتما کی دوئی کی حالت ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "This is indeed the true form of that supreme radiance which dwells within the sky, declared threefold: in fire, in the sun, and in breath. This indeed is the true form of the syllable Om, which dwells within the sky. By it one awakens, rises, and breathes; it becomes the unceasing support of contemplation on brahman. They give the examples: as salt dissolves in water, as the heat of ghee, as the expansion of the one who meditates. Why is it called lightning-like? Because merely at its utterance it illumines the whole body; therefore one should meditate upon this by Om, as immeasurable radiance. The person who stands in the right eye is Indra, and his wife stands in the left eye. Their meeting takes place within the heart, in the suṣumnā; there the red radiance is the mass of both of them. That which comes from the heart is established in this eye; it is the channel-nāḍī of both of them, one though two, being twofold. The mind strikes the bodily fire; it impels the wind; the wind moving in the chest produces a deep sound. The atom joined in the heart by union with the fire of space, the dual-atom in the throat region, and the triple-atom at the tip of the tongue, know these; issuing forth as the matrix sound, thus they say. He who does not see death does not see this, nor disease, nor sorrow; seeing all, he sees all and attains all in every way. The waking state, the dream-wanderer, the deep sleeper, and that which is beyond deep sleep — these are its four divisions; beyond these is the fourth, far greater. Within the three, the one-footed brahman moves; above, the three-footed moves; the duality of the great self is for the enjoyment of truth and falsehood.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Esta es en verdad la forma propia de aquel resplandor supremo que habita dentro del cielo, declarado triple: en el fuego, en el sol y en el aliento. Esta es en verdad la forma de la sílaba Om, que habita dentro del cielo. Por ella uno despierta, se eleva y respira; se convierte en el apoyo incesante de la contemplación de brahman. Dan los ejemplos: como la sal se disuelve en el agua, como el calor del ghee, como la expansión del que medita. ¿Por qué se dice que es semejante al relámpago? Porque con solo pronunciarlo ilumina todo el cuerpo; por ello se debe meditar en esto mediante Om, como resplandor inmensurable. La persona que está en el ojo derecho es Indra, y su esposa está en el ojo izquierdo. Su encuentro tiene lugar dentro del corazón, en la suṣumnā; allí el resplandor rojo es la masa de ambos. Lo que viene del corazón se establece en este ojo; es el canal nāḍī de ambos, uno aunque dos, siendo doble. La mente golpea el fuego corporal; impulsa el viento; el viento que se mueve en el pecho produce un sonido profundo. El átomo unido en el corazón por la unión con el fuego del espacio, el diátomo en la región de la garganta y el triátomo en la punta de la lengua: conócelos; saliendo como el sonido matriz, así dicen. Quien no ve la muerte no ve esta, ni la enfermedad, ni el dolor; viéndolo todo, lo ve todo y lo alcanza todo de todas las maneras. El estado de vigilia, el vagabundo del sueño, el que duerme profundamente, y aquello que está más allá del sueño profundo: estas son sus cuatro divisiones; más allá de ellas está el cuarto, mucho mayor. Dentro de los tres se mueve el brahman de un pie; por encima se mueve el de tres pies; la dualidad del gran yo es para el disfrute de la verdad y la falsedad.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Telle est en vérité la forme propre de cette suprême splendeur qui demeure dans le ciel, déclarée triple : dans le feu, dans le soleil et dans le souffle. Telle est en vérité la forme de la syllabe Om, qui demeure dans le ciel. Par elle on s'éveille, on s'élève, on respire ; elle devient l'appui incessant de la méditation sur brahman. Ils donnent les exemples : comme le sel se dissout dans l'eau, comme la chaleur du ghee, comme l'expansion de celui qui médite. Pourquoi l'appelle-t-on semblable à l'éclair ? Parce qu'à peine prononcée elle illumine tout le corps ; c'est pourquoi il faut méditer sur cela par Om, comme splendeur immesurable. La personne qui se tient dans l'œil droit est Indra, et son épouse se tient dans l'œil gauche. Leur rencontre a lieu à l'intérieur du cœur, dans la suṣumnā ; là, la splendeur rouge est la masse des deux. Ce qui vient du cœur est établi dans cet œil ; c'est le canal nāḍī des deux, un bien que deux, étant double. L'esprit frappe le feu du corps ; il met le souffle en mouvement ; le souffle qui circule dans la poitrine produit un son profond. L'atome uni dans le cœur par l'union avec le feu de l'espace, le diatome dans la région de la gorge, et le triatome au bout de la langue : sache-les ; sortant comme son matriciel, ainsi disent-ils. Celui qui ne voit pas la mort ne voit ni la maladie ni la souffrance ; voyant tout, il voit tout et atteint tout de toute manière. L'état de veille, le vagabond du rêve, le dormeur profond, et ce qui est au-delà du sommeil profond : telles sont ses quatre divisions ; au-delà de celles-ci est le quatrième, bien plus grand. Parmi les trois, brahman à un pied se meut ; au-dessus se meut celui à trois pieds ; la dualité du grand soi est pour la jouissance de la vérité et de la fausseté.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Dies ist in Wahrheit die wahre Gestalt jenes höchsten Glanzes, der im Himmel wohnt, dreifach verkündet: im Feuer, in der Sonne und im Atem. Dies ist in Wahrheit die Gestalt der Silbe Om, die im Himmel wohnt. Durch sie erwacht man, erhebt sich und atmet; sie wird zur unablässigen Stütze der Betrachtung Brahmans. Sie geben die Beispiele: wie das Salz sich im Wasser auflöst, wie die Wärme des Ghee, wie die Ausbreitung dessen, der meditiert. Warum wird es blitzähnlich genannt? Weil es schon bei seinem Aussprechen den ganzen Körper erleuchtet; deshalb soll man dies durch Om als unermessliches Licht verehren. Die Person, die im rechten Auge steht, ist Indra, und seine Gattin steht im linken Auge. Ihre Vereinigung findet im Inneren des Herzens statt, in der suṣumnā; dort ist das rote Licht die Masse von beiden. Was aus dem Herzen kommt, ist in diesem Auge gegründet; es ist der Leitkanal nāḍī von beiden, eins, obwohl zwei, zweifach seiend. Der Geist schlägt das körperliche Feuer an; er treibt den Wind an; der Wind, der in der Brust wandert, erzeugt einen tiefen Klang. Das Atom, das im Herzen durch die Vereinigung mit dem Feuer des Raumes verbunden ist, das Zweiatom im Kehlbereich und das Dreiatom an der Zungenspitze, erkenne sie; als Mātṛkā-Laut hervorgehend, so sagen sie. Wer den Tod nicht sieht, sieht weder diesen noch Krankheit noch Leid; alles sehend, sieht er alles und erlangt alles auf jede Weise. Der Wachzustand, der Traumwanderer, der Tiefschläfer und das, was jenseits des tiefen Schlafes ist, das sind seine vier Teile; jenseits dieser ist das vierte, weit größere. Innerhalb der drei bewegt sich das einfüßige Brahman; darüber bewegt sich das dreifüßige; die Zweiheit des großen Selbst dient dem Genuss von Wahrheit und Unwahrheit.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Esta é, em verdade, a forma própria daquele supremo resplendor que habita dentro do céu, declarado triplo: no fogo, no sol e no sopro. Esta é, em verdade, a forma da sílaba Om, que habita dentro do céu. Por ela se desperta, se eleva e se respira; torna-se o apoio incessante da contemplação de brahman. Dão os exemplos: como o sal se dissolve na água, como o calor do ghee, como a expansão daquele que medita. Por que se diz que é semelhante ao relâmpago? Porque, apenas pronunciado, ilumina todo o corpo; por isso deve-se meditar sobre isto por meio de Om, como resplendor imensurável. A pessoa que está no olho direito é Indra, e sua esposa está no olho esquerdo. O encontro deles dá-se dentro do coração, na suṣumnā; ali o resplendor vermelho é a massa de ambos. O que vem do coração está estabelecido neste olho; é o canal nāḍī de ambos, um embora dois, sendo duplo. A mente golpeia o fogo corporal; ela impulsiona o vento; o vento que se move no peito produz um som profundo. O átomo unido no coração pela união com o fogo do espaço, o diátomo na região da garganta e o triátomo na ponta da língua: conhece-os; saindo como o som matriz, assim dizem. Quem não vê a morte não vê esta, nem a doença, nem o sofrimento; vendo tudo, ele vê tudo e alcança tudo de todos os modos. O estado de vigília, o andarilho do sonho, o que dorme profundamente, e aquilo que está além do sono profundo: estas são suas quatro divisões; além destas está o quarto, muito maior. Dentro dos três move-se o brahman de um pé; acima move-se o de três pés; a dualidade do grande eu é para o desfrute da verdade e da falsidade.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Это поистине подлинный облик того высшего сияния, что пребывает внутри неба, провозглашённого трояким: в огне, в солнце и в дыхании. Это поистине облик слога Ом, который пребывает внутри неба. Благодаря ему пробуждаются, восходят и дышат; он становится непрерывной опорой созерцания брахмана. Приводят примеры: как соль растворяется в воде, как тепло гхи, как расширение медитирующего. Почему его называют подобным молнии? Потому что одним лишь его произнесением он озаряет всё тело; поэтому следует созерцать это через Ом как безмерное сияние. Личность, что стоит в правом глазе, — это Индра, а его супруга стоит в левом глазе. Их встреча происходит внутри сердца, в сушумне; там красное сияние — масса обоих. То, что приходит из сердца, утверждено в этом глазе; это проводящий канал нади обоих, один хотя и два, будучи двойственным. Ум ударяет по телесному огню; он приводит в движение ветер; ветер, движущийся в груди, порождает глубокий звук. Атом, соединённый в сердце через союз с огнём пространства, диатом в области горла и триатом на кончике языка — знай их; исходящие как звук матрики, так говорят. Кто не видит смерти, не видит ни её, ни болезни, ни страдания; видя всё, он всё видит и всё обретает всяческим образом. Состояние бодрствования, блуждающий во сне, спящий глубоким сном и то, что за глубоким сном, — таковы его четыре части; за ними четвёртое, гораздо большее. Внутри трёх движется одноногий брахман; выше движется трёхногий; двойственность великого я служит наслаждению истиной и ложью.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "这确实是那位存在于天空之中的至高光明的真实形相，它被宣说为三重：在火中，在太阳中，在气息中。这确实是存在于虚空之内的唵字（Om）的形相。借由它，人醒来、升起、呼吸；它成为对梵的冥想之不断依托。他们举例说：如盐溶于水，如酥油的热，如修习者的扩展。为何说它如闪电？因为一经发声，它便照亮全身；因此应当借唵来观想这无量之光。站在右眼中的人是因陀罗，他的妻子站在左眼中。他们的相会发生在心中的中脉（suṣumnā）里；那里红色的光明便是二者的聚合。从心而来者安立于此眼；它是二者的导引脉（nāḍī），二者虽为二而实为一，乃是双重之物。心念击打身体之火；它推动风；在胸中流转的风发出深沉的声音。与虚空之火相结合而在心中相连的原子，在喉部的双原子，以及在舌尖的三原子——应当知道这些；作为母音而发出，他们如此说。不见死亡者，既不见此，也不见疾病与苦痛；见到一切，便于一切处以一切方式获得一切。醒位、梦游者、熟睡者，以及超越熟睡者——这是其四个分位；超越它们的是第四位，更为广大。在三者之中，一足的梵运行；在上，三足的梵运行；大我的二元性是为了享受真与假。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "これは実に、空の内に住むあの至高の光明の真の姿であり、火・太陽・息の三つに説かれる。これは実に、空の内に住む音節オームの姿である。これによって人は目覚め、昇り、息をする。それはブラフマンへの瞑想の絶え間ない支えとなる。彼らは例を挙げる。塩が水に溶けるように、ギーの熱のように、瞑想する者の広がりのように、と。なぜ稲妻のようだと言われるのか。発音しただけで身体全体を照らすからである。ゆえに、無量の光としてオームによってこれを礼拝すべきである。右の目に住む人はインドラであり、その妻は左の目に住む。二人の合一は心臓の内、スシュムナーにおいて起こる。そこで赤い光こそ二人の塊である。心臓から来るものはこの目に確立している。それは二人を導くナーディーの管であり、二つでありながら一つ、二重のものである。心は身体の火を打ち、風を促す。胸の中を動く風は深い音を生じさせる。空間の火との結合によって心臓に結びつく原子、喉の領域の二原子、舌の先の三原子、これらを知れ。母音の源として現れるのだと彼らは言う。死を見ない者は、死も病も苦しみも見ず、すべてを見て、あらゆる仕方であらゆるものを得る。覚醒、夢をさまようもの、深く眠るもの、そして深い眠りを超えたもの、これがその四つの区分である。これらを超えて第四は、はるかに偉大である。三つの中を一足のブラフマンが動き、その上を三足のものが動く。大我の二元性は、真実と虚偽を享受するためにある。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "هذه في الحقيقة هي الصورة الذاتية لذلك النور الأعلى الكامن في السماء، المُعلَن على ثلاثة وجوه: في النار، وفي الشمس، وفي النفس. وهذه في الحقيقة صورة مقطع أوم الذي يسكن داخل السماء. به يستيقظ المرء ويرتفع ويتنفس؛ ويصير سندًا متصلًا للتأمل في البراهمان. يضربون المثل: كما يذوب الملح في الماء، وكحرارة السمن، وكامتداد المتأمل. لماذا يُقال إنه كالبرق؟ لأنه بمجرد النطق به يضيء الجسد كله؛ ولذلك ينبغي أن يُتأمَّل فيه بـ«أوم» بوصفه نورًا لا يُقاس. والشخص الواقف في العين اليمنى هو إندرا، وزوجته واقفة في العين اليسرى. ويقع لقاؤهما داخل القلب في السُشُمْنا؛ وهناك يكون النور الأحمر كتلة كليهما. وما يأتي من القلب يثبت في هذه العين؛ وهو قناة الناديي لكليهما، واحدة مع كونهما اثنين، ذات وجهين. يضرب العقل نار الجسد؛ ويدفع الريح؛ والريح المتحركة في الصدر تُحدث صوتًا عميقًا. الذرة المتحدة في القلب بالاتحاد بنار الفضاء، والذرتان في منطقة الحلق، والذرات الثلاث في طرف اللسان — فاعلمها؛ إنها تخرج صوتًا أمًّا، هكذا يقولون. من لا يرى الموت لا يرى هذا ولا المرض ولا الألم؛ فإنه إذ يرى كل شيء يرى كل شيء ويدرك كل شيء بكل وجه. حال اليقظة، والجوّال في الحلم، والنائم نومًا عميقًا، وما وراء النوم العميق — هذه أقسامه الأربعة؛ وفوقها الرابع الأعظم بكثير. في الثلاثة يتحرك البراهمان ذو القدم الواحدة؛ وفوقها يتحرك ذو الأقدام الثلاث؛ وثنائية الذات العظيمة إنما هي لاستمتاعه بالحق والباطل.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Inilah sesungguhnya wujud sejati dari cahaya tertinggi yang bersemayam di dalam langit, yang dinyatakan dalam tiga wujud: dalam api, dalam matahari, dan dalam prana. Inilah sesungguhnya wujud suku kata Om, yang bersemayam di dalam langit. Dengannya seseorang terbangun, bangkit, dan bernapas; ia menjadi sandaran yang tak henti bagi perenungan atas brahman. Mereka memberi perumpamaan: seperti garam larut dalam air, seperti panas ghee, seperti meluasnya orang yang bermeditasi. Mengapa disebut seperti kilat? Karena hanya dengan diucapkan ia menerangi seluruh tubuh; karena itu hendaknya ia direnungkan dengan Om sebagai cahaya yang tak terukur. Sosok yang berdiri di mata kanan adalah Indra, dan istrinya berdiri di mata kiri. Pertemuan keduanya terjadi di dalam hati, dalam suṣumnā; di sana cahaya merah adalah massa keduanya. Yang datang dari hati ditegakkan di mata ini; itulah saluran nāḍī keduanya, satu walaupun dua, berwujud ganda. Pikiran memukul api tubuh; ia menggerakkan angin; angin yang bergerak di dada menghasilkan bunyi yang dalam. Atom yang menyatu di dalam hati melalui persatuan dengan api ruang, diatom di daerah tenggorokan, dan triatom di ujung lidah, ketahuilah ini; keluar sebagai bunyi matriks, demikianlah mereka katakan. Ia yang tidak melihat kematian tidak melihat ini, tidak juga penyakit atau penderitaan; dengan melihat segalanya, ia melihat segalanya dan mencapai segalanya dalam segala cara. Keadaan terjaga, pengembara mimpi, orang yang tidur nyenyak, dan yang melampaui tidur nyenyak — inilah empat bagiannya; melampaui ini ada yang keempat, jauh lebih agung. Di antara yang tiga bergerak brahman berkaki satu; di atasnya bergerak yang berkaki tiga; dualitas diri yang agung adalah untuk menikmati kebenaran dan kepalsuan.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "นี่คือรูปแท้ของแสงสูงสุดที่สถิตอยู่ในท้องฟ้า ซึ่งประกาศไว้เป็นสามส่วน คือในไฟ ในดวงอาทิตย์ และในลมปราณ นี่คือรูปแท้ของพยางค์โอม ซึ่งสถิตอยู่ในท้องฟ้า ด้วยพยางค์นี้ ผู้ใดย่อมตื่นขึ้น ลุกขึ้น และหายใจ พยางค์นี้เป็นที่พึ่งอันไม่ขาดสายของการภาวนาพรหมัน มีผู้ยกตัวอย่างว่า เหมือนเกลือละลายในน้ำ เหมือนความร้อนของเนยใส เหมือนการแผ่ขยายของผู้ภาวนา เหตุใดจึงเรียกว่าดุจสายฟ้า เพราะเพียงแค่เปล่งออกมา ก็ส่องสว่างทั่วทั้งร่าง เพราะเหตุนี้ พึงภาวนาสิ่งนี้ด้วยโอม ในฐานะแสงอันหาประมาณมิได้ ผู้ที่ยืนอยู่ในดวงตาขวาคืออินทร์ และชายาของพระองค์ยืนอยู่ในดวงตาซ้าย การพบกันของทั้งสองเกิดขึ้นภายในหทัย ในสุษุมนา แสงสีแดงที่นั่นคือก้อนรวมของทั้งสอง สิ่งที่มาจากหทัยตั้งมั่นอยู่ในดวงตานี้ คือเส้นนาฑีทางผ่านของทั้งสอง หนึ่งเดียวแต่เป็นสองส่วน จิตกระทบไฟในร่างกาย ผลักดันลม ลมที่เคลื่อนไปในทรวงอกทำให้เกิดเสียงทุ้มลึก อณูที่ประสานอยู่ในหทัยด้วยการรวมกับไฟแห่งอากาศ อณูคู่ในบริเวณลำคอ และอณูสามที่ปลายลิ้น จงรู้จักสิ่งเหล่านี้ ที่ออกมาเป็นเสียงแม่บท ท่านกล่าวไว้เช่นนี้ ผู้ที่ไม่เห็นความตายย่อมไม่เห็นสิ่งนี้ ไม่เห็นโรค หรือความทุกข์ ผู้เห็นทุกสิ่งย่อมเห็นทุกสิ่งและบรรลุทุกสิ่งในทุกทาง สภาวะตื่น ผู้ท่องในความฝัน ผู้หลับสนิท และสิ่งที่อยู่เหนือการหลับสนิท นี่คือส่วนแยกทั้งสี่ของพระองค์ เหนือสิ่งเหล่านี้คือส่วนที่สี่อันยิ่งใหญ่กว่า ภายในสามส่วน พรหมัน ผู้มีเท้าเดียวเคลื่อนไป เบื้องบนเคลื่อนไปด้วยเท้าสาม ความเป็นคู่ของมหาตมันนั้นมีไว้เพื่อการเสวยความจริงและความเท็จ",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Maitrāyaṇī Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “मैत्रायण्युपनिषत्” (revision 398073)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A4%E0%A5%8D&oldid=398073"
  },
  "topics": [
    "om",
    "brahman",
    "prana",
    "meditation"
  ],
  "citation": "Maitrāyaṇī Upaniṣad 7.11. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/maitrayani.7.11/"
}