{
  "id": "upanishads/prashna.3.1",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/prashna.3.1/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "prashna.3.1",
  "speaker": "Praśna Upaniṣad · Kauśalya Āśvalāyana to the sages",
  "sanskrit": {
    "text": "अथ हैनं कौशल्यष्चाश्वलायनः पप्रच्छ ।\nभगवन् कुत\nएष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं वा\nप्रविभज्य कथं प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बह्यमभिधते\nकथमध्यात्ममिति ॥ ३.१ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "atha hainaṃ kauśalyaṣcāśvalāyanaḥ papraccha |\nbhagavan kuta\neṣa prāṇo jāyate kathamāyātyasmiñśarīra ātmānaṃ vā\npravibhajya kathaṃ pratiṣṭhate kenotkramate kathaṃ bahyamabhidhate\nkathamadhyātmamiti || 3.1 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "atha",
      "meaning": "then",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed (narrative particle)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "enam",
      "meaning": "him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kauśalyaḥ",
      "meaning": "Kauśalya",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ca",
      "meaning": "and",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āśvalāyanaḥ",
      "meaning": "Āśvalāyana",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "papraccha",
      "meaning": "asked",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bhagavan",
      "meaning": "venerable sir",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kutaḥ",
      "meaning": "from where",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eṣaḥ",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jāyate",
      "meaning": "arises, is born",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "katham",
      "meaning": "how",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "āyāti",
      "meaning": "enters",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "asmin",
      "meaning": "into this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śarīre",
      "meaning": "body",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ātmānam",
      "meaning": "himself",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vā",
      "meaning": "or",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pravibhajya",
      "meaning": "dividing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "katham",
      "meaning": "how",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pratiṣṭhate",
      "meaning": "he establishes himself",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kena",
      "meaning": "by what",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "utkramate",
      "meaning": "departs",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "katham",
      "meaning": "how",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bāhyam",
      "meaning": "external",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "abhidhate",
      "meaning": "he is applied (to)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "katham",
      "meaning": "how",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "adhyātmam",
      "meaning": "within the self",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iti",
      "meaning": "thus",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "तब कौशल्य आश्वलायन ने उनसे पूछा: हे भगवन्! यह प्राण कहाँ से उत्पन्न होता है? वह इस शरीर में कैसे प्रवेश करता है, या स्वयं को कैसे विभाजित करके कैसे स्थित होता है? किसके द्वारा वह निकल जाता है? बाह्य और आध्यात्मिक रूप से वह कैसे कहा जाता है?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "பின்னர் கௌசல்யன் ஆஷ்வலாயனன் அவரிடம் கேட்டான்: பகவானே, இந்த பிராணன் எங்கிருந்து தோன்றுகிறது? இந்த உடலில் அது எவ்வாறு நுழைகிறது, அல்லது தன்னை எவ்வாறு பிரித்து நிலைபெறுகிறது? எதனால் அது வெளியேறுகிறது? வெளிப்புறமும் ஆன்மீகமுமாக அது எவ்வாறு விவரிக்கப்படுகிறது?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "అప్పుడు కౌశల్య ఆశ్వలాయనుడు ఆయనను అడిగాడు: భగవన్! ఈ ప్రాణం ఎక్కడ నుండి పుడుతుంది? ఈ శరీరంలో అది ఎలా ప్రవేశిస్తుంది, లేదా తనను తాను ఎలా విభజించుకుని ఎలా నిలుస్తుంది? దేనితో అది నిష్క్రమిస్తుంది? బాహ్యంగా, ఆధ్యాత్మికంగా ఎలా చెప్పబడుతుంది?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಆಗ ಕೌಶಲ್ಯ ಆಶ್ವಲಾಯನನು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದನು: ಭಗವನ್! ಈ ಪ್ರಾಣವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ? ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ತನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಭಾಗಿಸಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ? ಯಾವುದರಿಂದ ಅದು ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ? ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "അപ്പോൾ കൗശല്യൻ ആശ്വലായനൻ അവനോട് ചോദിച്ചു: ഭഗവാനേ! ഈ പ്രാണൻ എവിടെ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നു? ഈ ശരീരത്തിൽ അത് എങ്ങനെ പ്രവേശിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം വിഭജിച്ച് എങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു? എന്തിനാൽ അത് പുറപ്പെടുന്നു? ബാഹ്യമായും ആധ്യാത്മികമായും അത് എങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "তখন কৌশল্য আশ্বলায়ন তাঁকে জিজ্ঞাসা করলেন: হে ভগবন্! এই প্রাণ কোথা থেকে জন্মায়? কীভাবে সে এই শরীরে প্রবেশ করে, অথবা নিজেকে বিভক্ত করে কীভাবে প্রতিষ্ঠিত হয়? কী দ্বারা সে নির্গত হয়? বাহ্য ও আধ্যাত্মিক অর্থে তাকে কীভাবে বলা হয়?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "मग कौशल्य आश्वलायनाने त्यांना विचारले: भगवन्! हा प्राण कोठून उत्पन्न होतो? या शरीरात तो कसा प्रवेश करतो, किंवा स्वतःला विभागून कसा स्थिर राहतो? कशाने तो निघून जातो? बाह्य आणि आध्यात्मिक दृष्ट्या त्याला कसे म्हटले जाते?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "પછી કૌશલ્ય આશ્વલાયને તેમને પૂછ્યું: ભગવન્! આ પ્રાણ ક્યાંથી ઉત્પન્ન થાય છે? આ શરીરમાં તે કેવી રીતે પ્રવેશે છે, અથવા પોતાને વિભાજીત કરીને કેવી રીતે સ્થિર રહે છે? કોનાથી તે નીકળી જાય છે? બાહ્ય અને આધ્યાત્મિક રીતે તે કેવી રીતે કહેવાય છે?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਫਿਰ ਕੌਸ਼ਲਯ ਆਸ਼ਵਲਾਯਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਭਗਵਨ! ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ? ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ତା'ପରେ କୌଶଲ୍ୟ ଆଶ୍ୱଲାୟନ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: ଭଗବନ୍! ଏହି ପ୍ରାଣ କେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମେ? ଏହି ଶରୀରରେ ସେ କିପରି ପ୍ରବେଶ କରେ, କିମ୍ବା ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି କିପରି ସ୍ଥିତ ହୁଏ? କାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ନିର୍ଗତ ହୁଏ? ବାହ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ତାକୁ କିପରି କୁହାଯାଏ?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "پھر کوشلیہ آشوالائن نے ان سے پوچھا: اے بھگوان! یہ پران کہاں سے پیدا ہوتا ہے؟ یہ اس جسم میں کیسے داخل ہوتا ہے، یا اپنے آپ کو تقسیم کر کے کیسے قائم رہتا ہے؟ کس کے ذریعے یہ نکل جاتا ہے؟ ظاہری اور باطنی طور پر اسے کیسے بیان کیا جاتا ہے؟",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Then Kauśalya Āśvalāyana asked him: Venerable sir, from where does this breath (prāṇa) arise? How does it enter this body, or how, dividing itself, does it establish itself? By what does it depart? How is it spoken of as external and as within the self?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Entonces Kauśalya Āśvalāyana le preguntó: Venerable señor, ¿de dónde surge este aliento (prāṇa)? ¿Cómo entra en este cuerpo, o cómo, dividiéndose, se establece? ¿Por qué medio se marcha? ¿Cómo se habla de él como externo y como interno?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Alors Kauśalya Āśvalāyana lui demanda : Vénérable seigneur, d'où naît ce souffle (prāṇa) ? Comment entre-t-il dans ce corps, ou comment, se divisant, s'établit-il ? Par quoi s'en va-t-il ? Comment en parle-t-on comme extérieur et comme intérieur à soi ?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Da fragte ihn Kauśalya Āśvalāyana: Ehrwürdiger Herr, woher entsteht dieser Atem (prāṇa)? Wie tritt er in diesen Körper ein, oder wie teilt er sich und gründet sich? Wodurch geht er fort? Wie wird er als äußerlich und als innerlich bezeichnet?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Então Kauśalya Āśvalāyana lhe perguntou: Venerável senhor, de onde surge este sopro (prāṇa)? Como entra neste corpo, ou como, dividindo-se, se estabelece? Por meio de quê ele parte? Como se fala dele como externo e como interno?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Тогда Каушалья Ашвалаяна спросил его: Почтенный господин, откуда возникает это дыхание (прана)? Как оно входит в это тело, или как, разделяя себя, утверждается? Чем оно уходит? Как о нём говорят как о внешнем и как о внутреннем?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "于是憍舍罗·阿湿伐罗衍那问他：尊者，这气息（prāṇa）从何而生？它如何进入这身体，或者如何分化自身而安住？它因何而离去？如何说它在外、又在内？",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "そこでカウシャリヤ・アシュヴァラーヤナは彼に尋ねた：尊い方よ、この気息（prāṇa）はどこから生じるのか。どのようにしてこの身体に入るのか、あるいは自らを分けてどのように確立するのか。何によって去るのか。外的にも内的にも、どのように語られるのか。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "فسأله كوشالية أشفالايانا: أيها السيد الجليل، من أين يولد هذا النفَس (prāṇa)؟ كيف يدخل هذا الجسد، أو كيف يقيم نفسه بعد أن ينقسم؟ بماذا يرحل؟ كيف يُتكلم عنه كخارجي وكداخلي؟",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Kemudian Kauśalya Āśvalāyana bertanya kepadanya: Yang mulia, dari mana napas (prāṇa) ini muncul? Bagaimana ia masuk ke dalam tubuh ini, atau bagaimana ia membagi dirinya dan menetap? Dengan apa ia pergi? Bagaimana ia disebut sebagai yang eksternal dan yang internal?",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "จากนั้น เการัลยะ อาศวลายนะ ได้ถามท่านว่า ท่านผู้เจริญ ปราณะนี้เกิดจากที่ใด เข้าสู่ร่างนี้ได้อย่างไร หรือแบ่งตนออกแล้วตั้งอยู่ได้อย่างไร ออกไปด้วยอะไร ถูกกล่าวว่าเป็นภายนอกได้อย่างไร และเป็นภายในตนได้อย่างไร",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Praśna Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “प्रश्न उपनिषद्” (revision 400463)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D&oldid=400463"
  },
  "topics": [
    "prana",
    "origin",
    "embodiment"
  ],
  "citation": "Praśna Upaniṣad 3.1. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/prashna.3.1/"
}