{
  "id": "upanishads/prashna.3.8",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/upanishads/prashna.3.8/",
  "work": {
    "key": "upanishads",
    "title": "Upaniṣads"
  },
  "ref": "prashna.3.8",
  "speaker": "Praśna Upaniṣad",
  "sanskrit": {
    "text": "आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं\nप्राणमनुगृह्णानः ।\nपृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य\nअपानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥ ३.८ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa hyenaṃ cākṣuṣaṃ\nprāṇamanugṛhṇānaḥ |\npṛthivyāṃ yā devatā saiṣā puruṣasya\napānamavaṣṭabhyāntarā yadākāśaḥ sa samāno vāyurvyānaḥ || 3.8 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "ādityo",
      "meaning": "the sun",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ha",
      "meaning": "indeed",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vai",
      "meaning": "verily",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bāhyaḥ",
      "meaning": "external",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇaḥ",
      "meaning": "breath, vital force",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "udayati",
      "meaning": "rises",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eṣaḥ",
      "meaning": "this one",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hi",
      "meaning": "for",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "enam",
      "meaning": "him",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "cākṣuṣam",
      "meaning": "of the eye",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prāṇam",
      "meaning": "breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anugṛhṇānaḥ",
      "meaning": "favouring, supporting",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pṛthivyām",
      "meaning": "in the earth",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yā",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "devatā",
      "meaning": "deity",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sā",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "eṣā",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣasya",
      "meaning": "of the person",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "apānam",
      "meaning": "downward breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "avaṣṭabhya",
      "meaning": "having supported",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "antarā",
      "meaning": "in between",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yat",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ākāśaḥ",
      "meaning": "space",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saḥ",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "samānaḥ",
      "meaning": "equalizing breath",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vāyuḥ",
      "meaning": "wind, air",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vyānaḥ",
      "meaning": "diffusing breath",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "निश्चय ही सूर्य बाहर का प्राण है, जो उदित होता है, क्योंकि वह नेत्रों के प्राण का अनुग्रह करता हुआ उदित होता है। पृथ्वी में जो देवता है, वही यह पुरुष के अपान को थामकर है; और बीच में जो आकाश है, वह समान वायु है और व्यान है।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "சூரியன் உண்மையில் வெளிப்புற பிராணன்; அவன் உதிக்கிறான், ஏனெனில் கண் சார்ந்த பிராணனுக்கு அருள் புரிந்தவாறு அவன் உதிக்கிறான். பூமியில் உள்ள தேவதை இதுவே; புருஷனின் அபானனைத் தாங்கி நிற்பது இதுவே. இடையில் உள்ள ஆகாசம் சமான வாயு; அதுவே வ்யானன்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "సూర్యుడు నిజంగా బాహ్య ప్రాణుడు; అతడు ఉదయిస్తాడు, ఎందుకంటే కంటి ప్రాణానికి అనుగ్రహం చేస్తూ ఉదయిస్తాడు. భూమిలోని దేవత ఇదే; పురుషుని అపానాన్ని ఆధారంగా నిలుపుతుంది ఇదే. మధ్యనున్న ఆకాశం సమాన వాయువు; అదే వ్యానం.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಸೂರ್ಯನು ನಿಜವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಾಣ; ಅವನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುತ್ತಾ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆ ಇದೇ; ಪುರುಷನ ಅಪಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಇದೇ. ನಡುವಿನ ಆಕಾಶವೇ ಸಮಾನ ವಾಯು; ಅದೇ ವ್ಯಾನ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "സൂര്യൻ തീർച്ചയായും ബാഹ്യമായ പ്രാണനാണ്; അവൻ ഉദിക്കുന്നു, കാരണം കണ്ണിലെ പ്രാണനെ അനുഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ ഉദിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ദേവത ഇതുതന്നെ; പുരുഷന്റെ അപാനനെ താങ്ങി നിർത്തുന്നതും ഇതുതന്നെ. മദ്ധ്യത്തിലുള്ള ആകാശം സമാന വായു; അതുതന്നെ വ്യാനൻ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "সূর্য প্রকৃতপক্ষে বাহ্য প্রাণ; সে উদিত হয়, কারণ চক্ষুর প্রাণকে অনুগ্রহ করে সে উদিত হয়। পৃথিবীতে যে দেবতা, তিনিই এই; পুরুষের অপানকে ধারণ করে আছেন ইনিই। মধ্যবর্তী যে আকাশ, তা সমান বায়ু; তাই ব্যান।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "सूर्य हा खरोखर बाह्य प्राण आहे; तो उगवतो, कारण डोळ्यांच्या प्राणावर अनुग्रह करत तो उगवतो. पृथ्वीतील जी देवता तीच ही; पुरुषाच्या अपानाला धरून ठेवणारी हीच. मध्ये असलेले आकाश हाच समान वायू; तोच व्यान.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "સૂર્ય ખરેખર બાહ્ય પ્રાણ છે; તે ઉદય પામે છે, કારણ કે આંખના પ્રાણ પર કૃપા કરતો તે ઉદય પામે છે. પૃથ્વીમાં જે દેવતા છે તે જ આ છે; પુરુષના અપાનને ટેકો આપીને રાખનાર આ જ છે. વચ્ચેનું આકાશ એ સમાન વાયુ છે; તે જ વ્યાન.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਸੂਰਜ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ; ਉਹ ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਦੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਉਹੀ ਇਹ ਹੈ; ਪੁਰਖ ਦੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਹੀ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਸਮਾਨ ਵਾਯੂ ਹੈ; ਉਹੀ ਵਿਆਨ ਹੈ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣ; ସେ ଉଦୟ ହୁଏ, କାରଣ ଚକ୍ଷୁର ପ୍ରାଣକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ସେ ଉଦୟ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଦେବତା, ସେ ହିଁ ଏହା; ପୁରୁଷର ଅପାନକୁ ଧରି ରଖୁଥିବା ଏହା ହିଁ। ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଆକାଶ ସମାନ ବାୟୁ; ସେ ହିଁ ବ୍ୟାନ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "سورج حقیقت میں بیرونی پران ہے؛ وہ طلوع ہوتا ہے، کیونکہ آنکھ کے پران پر مہربانی کرتے ہوئے وہ طلوع ہوتا ہے۔ زمین میں جو دیوتا ہے وہی یہ ہے؛ پرش کے اپان کو تھامے رکھنے والا یہی ہے۔ درمیان کا آکاش سمان وایو ہے؛ وہی ویان ہے۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "Indeed the sun is the external breath, which rises, for it rises favouring the breath of the eye. The deity that is in the earth is the same as that which, supporting the apāna of the person, is in between; and the space between is the samāna air, and it is the vyāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Ciertamente el sol es el prāṇa externo, que asciende, pues asciende favoreciendo el prāṇa del ojo. La deidad que está en la tierra es la misma que, sosteniendo el apāna de la persona, está en medio; y el espacio intermedio es el aire samāna, y es el vyāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Le soleil est assurément le prāṇa externe, qui se lève, car il se lève en favorisant le prāṇa de l'œil. La divinité qui est dans la terre est la même que celle qui, soutenant l'apāna de la personne, se trouve entre; et l'espace intermédiaire est l'air samāna, et il est le vyāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Gewiss ist die Sonne der äußere prāṇa, der aufgeht, denn er geht auf, dem prāṇa des Auges wohlgesinnt. Die Gottheit, die in der Erde ist, ist dieselbe, die, den apāna des Menschen stützend, dazwischen ist; und der Raum dazwischen ist die samāna-Luft, und sie ist der vyāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Certamente o sol é o prāṇa externo, que nasce, pois nasce favorecendo o prāṇa do olho. A divindade que está na terra é a mesma que, sustentando o apāna da pessoa, está no meio; e o espaço intermediário é o ar samāna, e ele é o vyāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Воистину солнце — внешний прана, который восходит, ибо он восходит, благоволя праны глаза. Божество, которое в земле, — то же самое, что, поддерживая апану человека, находится посередине; а пространство между — это воздух самана, и он есть вьяна.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "太阳确是外在的生气（prāṇa），它升起，因为它升起时护佑眼中的生气。大地中的神，正是支撑人身下行气（apāna）的那一位；其间的虚空即是平衡气（samāna），它便是遍行气（vyāna）。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "太陽は実に外なるプラーナであり、それが昇るのは、目のプラーナに恵みを与えながら昇るからである。大地にある神格は、人のアパーナを支えて中間にあるものと同じであり、その間の空間が平衡気サマーナであり、それがヴィヤーナである。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "إن الشمس حقًّا هي البرانا الخارجي، وهي تشرق، لأنها تشرق مُنعِمةً على برانا العين. والإلهة التي في الأرض هي التي، داعمةً الأباناه للإنسان، تقع بينهما؛ والفضاء بينهما هو هواء السامانا، وهو الفياناه.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Sesungguhnya matahari adalah prāṇa eksternal, yang terbit, karena ia terbit dengan menyokong prāṇa mata. Dewa yang ada di bumi adalah sama dengan yang, menopang apāna manusia, berada di tengah; dan ruang di antaranya adalah udara samāna, dan ia adalah vyāna.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "พระอาทิตย์คือปราณะภายนอก ซึ่งขึ้นมา เพราะขึ้นมาเพื่อโปรดปราณะแห่งตา เทวดาที่อยู่ในแผ่นดินนั้นคือสิ่งเดียวกันกับที่ค้ำจุนอปานะของบุรุษ ซึ่งอยู่ระหว่างกลาง อากาศที่อยู่ระหว่างนั้นคือลมสมานะ และนั่นคือวยานะ",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Praśna Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “प्रश्न उपनिषद्” (revision 400463)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D&oldid=400463"
  },
  "topics": [
    "prana",
    "sun",
    "vital-airs",
    "body"
  ],
  "citation": "Praśna Upaniṣad 3.8. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/prashna.3.8/"
}