{
  "id": "yajurveda/13.57",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/yajurveda/13.57/",
  "work": {
    "key": "yajurveda",
    "title": "Yajurveda Saṃhitā"
  },
  "ref": "13.57",
  "speaker": "Sarvamedha · to Prajāpati",
  "sanskrit": {
    "text": "इदं उत्तरात् स्वः ।\nतस्य श्रोत्रꣳ सौवम् ।\nशरच् छ्रौत्री ।\nअनुष्टुप् शारदी ।\nअनुष्टुभ ऽ ऐडम् ।\nऐडान् मन्थी ।\nमन्थिन ऽ एकविꣳशः ऽ ।\nएकविꣳशाद् वैराजम् ।\nविश्वामित्र ऽ ऋषिः ।\nप्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥ १३.५७ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "idaṃ uttarāt svaḥ |\ntasya śrotraṃ sauvam |\nśarac chrautrī |\nanuṣṭup śāradī |\nanuṣṭubha ' aiḍam |\naiḍān manthī |\nmanthina ' ekaviṃśaḥ ' |\nekaviṃśād vairājam |\nviśvāmitra ' ṛṣiḥ |\nprajāpatigṛhītayā tvayā śrotraṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ || 13.57 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "idam",
      "meaning": "this",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "uttarāt",
      "meaning": "from the north",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "svaḥ",
      "meaning": "heaven",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tasya",
      "meaning": "his",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śrotram",
      "meaning": "ear",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sauvam",
      "meaning": "belonging to Savitṛ",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śarat",
      "meaning": "autumn",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śrautrī",
      "meaning": "belonging to hearing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuṣṭup",
      "meaning": "the anuṣṭubh metre",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śāradī",
      "meaning": "belonging to autumn",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anuṣṭubhaḥ",
      "meaning": "from the anuṣṭubh",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aiḍam",
      "meaning": "the aiḍa (sāman)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aiḍāt",
      "meaning": "from the aiḍa",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manthī",
      "meaning": "the manthin (cup)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "manthinaḥ",
      "meaning": "from the manthin",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ekaviṃśaḥ",
      "meaning": "the twenty-onefold (stoma)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ekaviṃśāt",
      "meaning": "from the twenty-onefold",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vairājam",
      "meaning": "the vairāja (sāman)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "viśvāmitraḥ",
      "meaning": "Viśvāmitra",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ṛṣiḥ",
      "meaning": "seer",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajāpati-gṛhītayā",
      "meaning": "seized by Prajāpati",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tvayā",
      "meaning": "by you",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śrotram",
      "meaning": "ear",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "gṛhṇāmi",
      "meaning": "I take",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prajābhyaḥ",
      "meaning": "for the people",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "यह उत्तर से स्वर्ग है। उसका कान सौवम है। शरद और श्रौत्री। अनुष्टुप छंद, शरद से संबंधित। अनुष्टुप से ऐड। ऐड से मन्थी। मन्थी से एकविंश। एकविंश से वैराज। ऋषि विश्वामित्र। प्रजापति द्वारा गृहीत तुझसे मैं कान को प्रजाओं के लिए ग्रहण करता हूँ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இது வடக்கிலிருந்து சுவர்க்கம். அவனுடைய காது சௌவம். சரத்தும் சிரோத்ரியும். அனுஷ்டுப் சந்தஸ், சரத்துக்குரியது. அனுஷ்டுப்பிலிருந்து ஐடம். ஐடத்திலிருந்து மந்தி. மந்தியிலிருந்து ஏகவிம்சம். ஏகவிம்சத்திலிருந்து வைராஜம். ரிஷி விசுவாமித்திரர். பிரஜாபதியால் ஏற்கப்பட்ட உன்னால் காதை பிரஜைகளுக்காக ஏற்கிறேன்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఇది ఉత్తరం నుండి స్వర్గం. దాని చెవి సౌవం. శరదృతువు మరియు శ్రౌత్రి. అనుష్టుప్ ఛందస్సు, శరదృతువుకు చెందినది. అనుష్టుప్ నుండి ఐడం. ఐడం నుండి మంథీ. మంథీ నుండి ఏకవింశం. ఏకవింశం నుండి వైరాజం. ఋషి విశ్వామిత్రుడు. ప్రజాపతి గ్రహించిన నీ ద్వారా ప్రజల కోసం చెవిని గ్రహిస్తున్నాను.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಇದು ಉತ್ತರದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗ. ಅದರ ಕಿವಿ ಸೌವ. ಶರತ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೌತ್ರಿ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು, ಶರತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಅನುಷ್ಟುಪ್‌ನಿಂದ ಐಡ. ಐಡದಿಂದ ಮಂಥಿ. ಮಂಥಿಯಿಂದ ಏಕವಿಂಶ. ಏಕವಿಂಶದಿಂದ ವೈರಾಜ. ಋಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಗೃಹೀತವಾದ ನಿನ್ನಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿವಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഇത് ഉത്തരത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്വർഗ്ഗം. അതിന്റെ ചെവി സൗവം. ശരത്തും ശ്രൗത്രിയും. അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സ്, ശരത്തിന്റേതു്. അനുഷ്ടുപ്പിൽ നിന്ന് ഐഡം. ഐഡത്തിൽ നിന്ന് മന്ഥി. മന്ഥിയിൽ നിന്ന് ഏകവിംശം. ഏകവിംശത്തിൽ നിന്ന് വൈരാജം. ഋഷി വിശ്വാമിത്രൻ. പ്രജാപതിയാൽ ഗൃഹീതമായ നിന്നാൽ പ്രജകൾക്കായി ചെവി ഗ്രഹിക്കുന്നു.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "এটি উত্তর থেকে স্বর্গ। তার কান সৌব। শরৎ ও শ্রৌত্রী। অনুষ্টুপ ছন্দ, শরতের। অনুষ্টুপ থেকে ঐড। ঐড থেকে মন্থী। মন্থী থেকে একবিংশ। একবিংশ থেকে বৈরাজ। ঋষি বিশ্বামিত্র। প্রজাপতি কর্তৃক গৃহীত তোমার দ্বারা প্রজাদের জন্য কান গ্রহণ করি।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "हा उत्तरेकडून स्वर्ग आहे. त्याचा कान सौव. शरद आणि श्रौत्री. अनुष्टुप् छंद, शरदाचा. अनुष्टुपापासून ऐड. ऐडापासून मन्थी. मन्थीपासून एकविंश. एकविंशापासून वैराज. ऋषी विश्वामित्र. प्रजापतीने गृहीत केलेल्या तुझ्याद्वारे प्रजांसाठी कान ग्रहण करतो.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "આ ઉત્તરથી સ્વર્ગ છે. તેનો કાન સૌવ. શરદ અને શ્રૌત્રી. અનુષ્ટુપ છંદ, શરદનો. અનુષ્ટુપમાંથી ઐડ. ઐડમાંથી મન્થી. મન્થીમાંથી એકવિંશ. એકવિંશમાંથી વૈરાજ. ઋષિ વિશ્વામિત્ર. પ્રજાપતિ વડે ગૃહીત તારા દ્વારા પ્રજાઓ માટે કાન ગ્રહણ કરું છું.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਇਹ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਨ ਸੌਵ। ਸ਼ਰਦ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੌਤ੍ਰੀ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ, ਸ਼ਰਦ ਦਾ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਤੋਂ ਐਡ। ਐਡ ਤੋਂ ਮੰਥੀ। ਮੰਥੀ ਤੋਂ ਏਕਵਿੰਸ਼। ਏਕਵਿੰਸ਼ ਤੋਂ ਵੈਰਾਜ। ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹੀਤ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਕੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ଏହା ଉତ୍ତରରୁ ସ୍ୱର୍ଗ। ତାଙ୍କର କାନ ସୌବ। ଶରତ ଓ ଶ୍ରୌତ୍ରୀ। ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ, ଶରତର। ଅନୁଷ୍ଟୁପରୁ ଐଡ। ଐଡରୁ ମନ୍ଥୀ। ମନ୍ଥୀରୁ ଏକବିଂଶ। ଏକବିଂଶରୁ ବୈରାଜ। ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର। ପ୍ରଜାପତି ଗୃହୀତ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାନ ଗ୍ରହଣ କରେ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "یہ شمال سے آسمان ہے۔ اس کا کان سَوَم ہے۔ خزاں اور شروتری۔ انشٹُپ چھند، خزاں سے متعلق۔ انشٹُپ سے ایڈ۔ ایڈ سے منتھی۔ منتھی سے ایکوِنش۔ ایکوِنش سے ویراج۔ رشی وشوامتر۔ پرجاپتی کے گرفت کردہ تجھ سے میں رعایا کے لیے کان کو گرفت میں لیتا ہوں۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "This, from the north, heaven. Its ear belongs to Savitṛ. Autumn and what belongs to hearing. The anuṣṭubh metre, belonging to autumn. From the anuṣṭubh, the aiḍa. From the aiḍa, the manthin. From the manthin, the twenty-onefold. From the twenty-onefold, the vairāja. The seer is Viśvāmitra. Seized by Prajāpati, by you I take the ear for the people.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Este, desde el norte, el cielo. Su oído pertenece a Savitṛ. El otoño y lo relativo al oído. El metro anuṣṭubh, perteneciente al otoño. Del anuṣṭubh, el aiḍa. Del aiḍa, el manthin. Del manthin, el veintiuno. Del veintiuno, el vairāja. El vidente es Viśvāmitra. Seizado por Prajāpati, por ti tomo el oído para el pueblo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Celui-ci, depuis le nord, le ciel. Son oreille appartient à Savitṛ. L'automne et ce qui concerne l'ouïe. Le mètre anuṣṭubh, relatif à l'automne. De l'anuṣṭubh, l'aiḍa. De l'aiḍa, le manthin. Du manthin, le vingt-et-un. Du vingt-et-un, le vairāja. Le voyant est Viśvāmitra. Saisi par Prajāpati, par toi je prends l'oreille pour le peuple.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Dieser, vom Norden, der Himmel. Sein Ohr gehört Savitṛ. Der Herbst und das Hören Betreffende. Das Metrum anuṣṭubh, zum Herbst gehörig. Aus dem anuṣṭubh das aiḍa. Aus dem aiḍa das manthin. Aus dem manthin das Einundzwanzigfache. Aus dem Einundzwanzigfachen das vairāja. Der Seher ist Viśvāmitra. Von Prajāpati ergriffen, nehme ich durch dich das Ohr für die Menschen.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Este, do norte, o céu. Sua orelha pertence a Savitṛ. O outono e o relativo à audição. O metro anuṣṭubh, pertencente ao outono. Do anuṣṭubh, o aiḍa. Do aiḍa, o manthin. Do manthin, o vinte e um. Do vinte e um, o vairāja. O vidente é Viśvāmitra. Tomado por Prajāpati, por ti tomo a orelha para o povo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Этот, с севера, небо. Его ухо принадлежит Савитри. Осень и относящееся к слуху. Метр ануштубх, относящийся к осени. Из ануштубх — айда. Из айды — мантхин. Из мантхина — двадцатиединичное. Из двадцатиединичного — вайраджа. Провидец — Вишвамитра. Тобою, захваченным Праджапати, беру ухо для людей.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "此为北方之天。其耳属于Savitṛ。秋与属于听者。阿努什图卜韵律，属于秋。由阿努什图卜出aiḍa。由aiḍa出manthin。由manthin出二十一。由二十一出vairāja。仙人为Viśvāmitra。被生主所执的你，我为众生取耳。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "これは北方、天界。その耳はサヴィトリに属する。秋と聴覚に関するもの。アヌシュトゥブh韻律、秋に属する。アヌシュトゥブhからaiḍa。aiḍaからmanthin。manthinから二十一。二十一からvairāja。仙人はViśvāmitra。プラジャーパティに把持されたおまえによって、民のために耳を取る。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "هذا، من الشمال، السماء. أذنه تنتمي إلى سافيتري. الخريف وما يتعلق بالسمع. وزن أنوشتوبه، المتعلق بالخريف. من الأنوشتوبه الأيذا. من الأيذا المنثين. من المنثين الواحد والعشرون. من الواحد والعشرين الفايراجا. الرائي فيشفاميترا. بك، المأخوذ من براجاباتي، آخذ الأذن للناس.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Ini, dari utara, surga. Telinganya milik Savitṛ. Musim gugur dan yang berkaitan dengan pendengaran. Metrum anuṣṭubh, milik musim gugur. Dari anuṣṭubh, aiḍa. Dari aiḍa, manthin. Dari manthin, dua puluh satu. Dari dua puluh satu, vairāja. Pelihatnya adalah Viśvāmitra. Oleh engkau yang digenggam Prajāpati, aku mengambil telinga untuk rakyat.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "สิ่งนี้มาจากทิศเหนือ คือสวรรค์ โสตของสวิตฤเป็นของทองคำ ฤดูใบไม้ร่วงและสิ่งที่เกี่ยวกับการได้ยิน ฉันทะอนุษฏุภ เป็นของฤดูใบไม้ร่วง จากอนุษฏุภ เกิดไไฑะ จากไไฑะ เกิดมนถิน จากมนถิน เกิดเอกวิงศะ จากเอกวิงศะ เกิดไวราช พระวิศวามิตรเป็นฤๅษีผู้ทรงมนตร์ ด้วยพระองค์ที่พระประชาบดีทรงยึดถือไว้ ข้าพเจ้ารับโสตเพื่อประชาชน",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Śukla Yajurveda, Vājasaneyi Saṃhitā, Mādhyandina recension (unaccented, as on Wikisource), Sanskrit Wikisource, page “शुक्लयजुर्वेदः/अध्यायः १३” (revision 369793)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AF%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%83%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%A9&oldid=369793"
  },
  "topics": [
    "sacrifice",
    "hearing",
    "cosmic-form",
    "prajapati"
  ],
  "citation": "Yajurveda Saṃhitā 13.57. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/yajurveda/13.57/"
}