{
  "id": "yajurveda/16.3",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/yajurveda/16.3/",
  "work": {
    "key": "yajurveda",
    "title": "Yajurveda Saṃhitā"
  },
  "ref": "16.3",
  "speaker": "Agnicayana · to Rudra",
  "sanskrit": {
    "text": "याम् इषुं गिरिशन्त हस्ते बिभर्ष्य् अस्तवे ।\nशिवां गिरित्र तां कुरु मा हिꣳसीः पुरुषं जगत् ॥ १६.३ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "yām iṣuṃ giriśanta haste bibharṣy astave |\nśivāṃ giritra tāṃ kuru mā hiṃsīḥ puruṣaṃ jagat || 16.3 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "yām",
      "meaning": "which",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "iṣum",
      "meaning": "arrow",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "giriśanta",
      "meaning": "O Giriśanta (mountain-dwelling Rudra)",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "haste",
      "meaning": "in the hand",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bibharṣi",
      "meaning": "you bear",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "astave",
      "meaning": "for throwing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "śivām",
      "meaning": "auspicious",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "giritra",
      "meaning": "O mountain-protector",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tām",
      "meaning": "that",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "kuru",
      "meaning": "make",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "mā",
      "meaning": "do not",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hiṃsīḥ",
      "meaning": "harm",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "puruṣam",
      "meaning": "man",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jagat",
      "meaning": "living being, world",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "हे गिरिशन्त, जिस बाण को तुम फेंकने के लिए हाथ में धारण करते हो, हे गिरित्र, उसे शिव (कल्याणकारी) बना दो; पुरुष और जगत् की हिंसा मत करो।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "ஓ கிரிசந்த, எறிவதற்காக கையில் ஏந்தும் அம்பை, ஓ கிரித்ர, சிவமானதாக ஆக்குங்கள்; மனிதனையும் உலகையும் துன்புறுத்தாதீர்கள்.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "ఓ గిరిశంత, విసరడానికి చేతిలో ధరించే బాణాన్ని, ఓ గిరిత్ర, శివంగా చేయు; పురుషుడిని, జగత్తును హింసించకు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಓ ಗಿರಿಶಂತ, ಎಸೆಯಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಬಾಣವನ್ನು, ಓ ಗಿರಿತ್ರ, ಶಿವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು; ಪುರುಷನನ್ನು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಬೇಡ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഹേ ഗിരിശന്ത, എറിയാനായി കയ്യിൽ വഹിക്കുന്ന അമ്പിനെ, ഹേ ഗിരിത്ര, ശിവമാക്കേണമേ; പുരുഷനെയും ലോകത്തെയും ഹിംസിക്കരുതേ.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "হে গিরিশন্ত, নিক্ষেপের জন্য হাতে যে বাণ তুমি ধারণ করো, হে গিরিত্র, তাকে শিব (কল্যাণময়) করো; পুরুষ ও জগৎকে হিংসা কোরো না।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "हे गिरिशन्त, फेकण्यासाठी हातात धरलेला जो बाण आहे, हे गिरित्र, तो शिव (कल्याणकारी) कर; पुरुषाची व जगाची हिंसा करू नकोस.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "હે ગિરિશન્ત, ફેંકવા માટે હાથમાં ધારણ કરેલા જે બાણને તું રાખે છે, હે ગિરિત્ર, તેને શિવ (કલ્યાણકારી) બનાવ; પુરુષ અને જગતની હિંસા ન કર.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਹੇ ਗਿਰਿਸ਼ੰਤ, ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੀਰ ਤੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਗਿਰਿਤ੍ਰ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਬਣਾ; ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ହେ ଗିରିଶନ୍ତ, ନିକ୍ଷେପ ପାଇଁ ହାତରେ ଯେଉଁ ବାଣ ତୁମେ ଧାରଣ କରୁଛ, ହେ ଗିରିତ୍ର, ତାହାକୁ ଶିବ (କଲ୍ୟାଣକାରୀ) କର; ପୁରୁଷ ଓ ଜଗତକୁ ହିଂସା କର ନାହିଁ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "اے گِرِشنت، پھینکنے کے لیے جس تیر کو تُو ہاتھ میں تھامتا ہے، اے گِرِتر، اسے شِو (کلیانکاری) بنا دے؛ انسان اور دنیا کو نقصان نہ پہنچا۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "O Giriśanta, the arrow you hold in your hand to throw, O Giritra, make it auspicious; do not harm man or the living world.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "¡Oh Giriśanta, la flecha que sostienes en la mano para lanzar, oh Giritra, hazla auspiciosa (Śiva); no hieras al hombre ni al mundo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Ô Giriśanta, la flèche que tu tiens dans ta main pour la lancer, ô Giritra, rends-la bienfaisante (Śiva) ; ne nuis ni à l'homme ni au monde.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "O Giriśanta, den Pfeil, den du in der Hand hältst, um ihn zu schleudern, o Giritra, mache verehrungswürdig (Śiva); schade weder dem Menschen noch der Welt.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Ó Giriśanta, a flecha que seguras na mão para lançar, ó Giritra, torna-a auspiciosa (Śiva); não firas o homem nem o mundo.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "О Гиришанта, стрелу, которую ты держишь в руке, чтобы метнуть, о Гиритра, сделай благоприятной (Шива); не вреди ни человеку, ни миру.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "啊，山中之主（Giriśanta），你手中持握用以射出的箭，啊，山之守护者（Giritra），请使它吉祥（Śiva）；不要伤害人与世界。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "ギリシャンタよ、投げるために手に持つ矢を、ギリトラよ、吉祥（シヴァ）なるものとせよ。人と世界を傷つけるな。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "يا جِيرِيشانتا، السهم الذي تحمله في يدك لتقذفه، يا جِيرِتْرا، اجعله مباركًا (شيفا)؛ لا تؤذِ الإنسان ولا العالم.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Wahai Giriśanta, panah yang kau pegang di tanganmu untuk dilepaskan, wahai Giritra, jadikanlah ia membawa keberuntungan (Śiva); jangan melukai manusia atau dunia.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "โอ คิริศันตะ ลูกศรที่พระองค์ทรงถือไว้ในพระหัตถ์เพื่อจะยิง โอ คิริตระ ขอทรงทำให้เป็นมงคล อย่าทำอันตรายมนุษย์หรือโลกที่มีชีวิต",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Śukla Yajurveda, Vājasaneyi Saṃhitā, Mādhyandina recension (unaccented, as on Wikisource), Sanskrit Wikisource, page “शुक्लयजुर्वेदः/अध्यायः १६” (revision 399117)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AF%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%83%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A7%E0%A5%AC&oldid=399117"
  },
  "topics": [
    "rudra",
    "peace",
    "arrow",
    "agni"
  ],
  "citation": "Yajurveda Saṃhitā 16.3. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/yajurveda/16.3/"
}