{
  "id": "yajurveda/21.30",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/yajurveda/21.30/",
  "work": {
    "key": "yajurveda",
    "title": "Yajurveda Saṃhitā"
  },
  "ref": "21.30",
  "speaker": "सौत्रामणी · to Tanūnapāt and the offering-deities",
  "sanskrit": {
    "text": "होता यक्षत् तनूनपात् सरस्वती अविर् मेषो न भेषजं पथा मधुमता भरन्न् अश्विनेन्द्राय वीर्यं बदरैर् उपवाकाभिर् भेषजं तोक्मभिः पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु व्यन्त्व् आज्यस्य होतर् यज ॥ २१.३० ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "hotā yakṣat tanūnapāt sarasvatī avir meṣo na bheṣajaṃ pathā madhumatā bharann aśvinendrāya vīryaṃ badarair upavākābhir bheṣajaṃ tokmabhiḥ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantv ājyasya hotar yaja || 21.30 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "hotā",
      "meaning": "the priest who invokes",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yakṣat",
      "meaning": "let him worship",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tanūnapāt",
      "meaning": "Tanūnapāt",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "sarasvatī",
      "meaning": "Sarasvatī",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aviḥ",
      "meaning": "the ewe",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "meṣaḥ",
      "meaning": "the ram",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "na",
      "meaning": "like",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bheṣajam",
      "meaning": "healing remedy",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "pathā",
      "meaning": "by the path",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "madhumatā",
      "meaning": "honey-laden",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bharan",
      "meaning": "bringing",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "aśvinā",
      "meaning": "with the two Aśvins",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "indrāya",
      "meaning": "for Indra",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vīryam",
      "meaning": "vigour",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "badaraiḥ",
      "meaning": "with jujube",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upavākābhiḥ",
      "meaning": "with the upavāka formulas",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "bheṣajam",
      "meaning": "healing remedy",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "tokmabhiḥ",
      "meaning": "with sprouts",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "payaḥ",
      "meaning": "milk",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "somaḥ",
      "meaning": "Soma",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "parisrutā",
      "meaning": "with the overflowing libation",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ghṛtam",
      "meaning": "ghee",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "madhu",
      "meaning": "honey",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "vyantu",
      "meaning": "may they accept",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ājyasya",
      "meaning": "of the clarified butter",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "hotaḥ",
      "meaning": "O priest",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "yaja",
      "meaning": "offer",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "होता तनूनपात्, सरस्वती का यजन करे। भेड़ और मेढ़ा जैसे औषधि, मधुमय मार्ग से लाते हुए, अश्विनौ और इन्द्र के लिए वीर्य, बदर फलों और उपवाक मन्त्रों से, औषधि और अंकुरों से, दूध, सोम, परिस्रुत के साथ, घी और मधु को वे ग्रहण करें। हे होता, आज्य के लिए यजन करो।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "ஹோதா தனூநபாத், சரஸ்வதியை வழிபடட்டும். ஆடு, செம்மறியாடு போல் மருந்தை தேன் நிறைந்த வழியில் கொண்டு வந்து, அஸ்வினர்களுக்கும் இந்திரனுக்கும் வீர்யத்தை, இலந்தை பழங்களாலும் உபவாக மந்திரங்களாலும், மருந்தையும் முளைகளையும், பாலையும், சோமனையும், பரிஸ்ருதத்தையும், நெய்யையும் தேனையும் அவர்கள் ஏற்கட்டும். ஹோதாவே, ஆஜ்யத்திற்காக யஜி.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "హోత తనూనపాత్, సరస్వతిని ఆరాధించుగాక. గొర్రె, పొట్టేలు వలె ఔషధాన్ని మధురమైన మార్గంలో తెస్తూ, అశ్వినులకు ఇంద్రునికి వీర్యాన్ని, బదరఫలాలతో, ఉపవాక మంత్రాలతో, ఔషధాన్ని మొలకలతో, పాలను, సోమాన్ని, పరిస్రుతతో, నేతిని తేనెను వారు స్వీకరించుగాక. హోతా, ఆజ్యం కోసం యజించు.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಹೋತೃ ತನೂನಪಾತ್, ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ. ಕುರಿ ಮತ್ತು ಟಗರಿನಂತೆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಜೇನು ತುಂಬಿದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಾ, ಅಶ್ವಿನರಿಗೂ ಇಂದ್ರನಿಗೂ ವೀರ್ಯವನ್ನು, ಬದರ ಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವಾಕ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಔಷಧಿಯನ್ನು ಮೊಳಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಲನ್ನು, ಸೋಮವನ್ನು, ಪರಿಸ್ರುತದೊಂದಿಗೆ, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಜೇನನ್ನು ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ. ಹೋತೃವೇ, ಆಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಜಿಸು.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "ഹോതാവ് തനൂനപാത്, സരസ്വതിയെ യജിക്കട്ടെ. ആടും മുട്ടനാടും പോലെ ഔഷധം തേൻ നിറഞ്ഞ വഴിയിൽ കൊണ്ടുവന്ന്, അശ്വിനികൾക്കും ഇന്ദ്രനും വീര്യം, ബദരഫലങ്ങളും ഉപവാക മന്ത്രങ്ങളും ചേർന്ന്, ഔഷധവും മുളകളും, പാലും, സോമവും, പരിസ്രുതവും, നെയ്യും തേനും അവർ സ്വീകരിക്കട്ടെ. ഹോതാവേ, ആജ്യത്തിനായി യജിക്കുക.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "হোতা তনূনপাৎ ও সরস্বতীর যজন করুন। মেষ ও মেষের মতো ওষধি মধুময় পথে বহন করে, অশ্বিনী ও ইন্দ্রের জন্য বীর্য, বদর ফল ও উপবাক মন্ত্রসহ, ওষধি ও অঙ্কুরসহ, দুধ, সোম, পরিস্রুতের সঙ্গে ঘৃত ও মধু তারা গ্রহণ করুন। হে হোতা, আজ্যের জন্য যজন করো।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "होता तनूनपात् व सरस्वती यांचे यजन करो. मेंढी व मेंढ्याप्रमाणे औषध मधुमय मार्गाने आणत, अश्विनी व इंद्र यांसाठी वीर्य, बदर फळे व उपवाक मंत्रांसह, औषध व अंकुरांसह, दूध, सोम, परिस्रुतासह घृत व मध ते स्वीकारोत. हे होता, आज्यासाठी यजन कर.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "હોતા તનૂનપાત્ અને સરસ્વતીનું યજન કરે. ઘેટી અને ઘેટાની જેમ ઔષધને મધુર માર્ગે લાવતા, અશ્વિનો અને ઇન્દ્ર માટે વીર્ય, બદર ફળો અને ઉપવાક મંત્રો સાથે, ઔષધ અને અંકુરો સાથે, દૂધ, સોમ, પરિસ્રુત સાથે ઘી અને મધ તેઓ સ્વીકારે. હે હોતા, આજ્ય માટે યજન કર.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਹੋਤਾ ਤਨੂਨਪਾਤ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਭੇਡ ਅਤੇ ਮੇਂਢੇ ਵਾਂਗ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਭਰੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਵੀਰਜ, ਬਦਰ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਾਕ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਕੋਂਪਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੁੱਧ, ਸੋਮ, ਪਰਿਸ੍ਰੁਤ ਨਾਲ ਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ। ਹੇ ਹੋਤਾ, ਆਜ੍ਯ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ହୋତା ତନୂନପାତ୍ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଯଜନ କରନ୍ତୁ। ମେଷୀ ଓ ମେଷ ପରି ଔଷଧ ମଧୁମୟ ପଥରେ ଆଣି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବୀର୍ଯ୍ୟ, ବଦର ଫଳ ଓ ଉପବାକ ମନ୍ତ୍ର ସହ, ଔଷଧ ଓ ଅଙ୍କୁର ସହ, ଦୁଗ୍ଧ, ସୋମ, ପରିସ୍ରୁତ ସହ ଘୃତ ଓ ମଧୁ ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ହେ ହୋତା, ଆଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯଜନ କର।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "ہوتا تنونپات اور سرسوتی کی پوجا کرے۔ بھیڑ اور مینڈھے کی طرح دوا کو شہد بھرے راستے سے لاتے ہوئے، اشوینی اور اندر کے لیے ویریہ، بدر پھلوں اور اُپواک منتروں کے ساتھ، دوا اور نرم کونپلوں کے ساتھ، دودھ، سوم، پریسرُت کے ساتھ گھی اور شہد وہ قبول کریں۔ اے ہوتا، آجیہ کے لیے یجن کر۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "The hotar should worship Tanūnapāt and Sarasvatī. Bringing the remedy by the honey-laden path like a ewe and a ram, let them accept vigour for the Aśvins and Indra with jujube fruits and the upavāka formulas, remedy with sprouts, milk, Soma, and ghee with honey along with the overflowing libation. O hotar, offer for the clarified butter.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "El hotar debe venerar a Tanūnapāt y a Sarasvatī. Trayendo el remedio por el camino cargado de miel como una oveja y un carnero, que acepten el vigor para los Aśvin e Indra con frutos de jujube y las fórmulas upavāka, el remedio con brotes, la leche, Soma, y el ghee con miel junto con la libación desbordante. ¡Oh hotar, ofrece por la mantequilla clarificada!",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Le hotar doit honorer Tanūnapāt et Sarasvatī. Apportant le remède par le chemin chargé de miel comme une brebis et un bélier, qu'ils acceptent la vigueur pour les Aśvin et Indra avec les fruits de jujubier et les formules upavāka, le remède avec des pousses, le lait, Soma, et le ghee avec du miel avec la libation débordante. Ô hotar, offre pour le beurre clarifié !",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Der Hotar soll Tanūnapāt und Sarasvatī verehren. Das Heilmittel auf dem honigreichen Pfad bringend wie ein Mutterschaf und ein Widder, mögen sie die Kraft für die Aśvins und Indra mit Jujube-Früchten und den Upavāka-Sprüchen annehmen, das Heilmittel mit Sprossen, Milch, Soma und Ghee mit Honig zusammen mit dem überfließenden Trankopfer. O Hotar, opfere für das geklärte Butterschmalz!",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "O hotar deve adorar Tanūnapāt e Sarasvatī. Trazendo o remédio pelo caminho cheio de mel como uma ovelha e um carneiro, que aceitem o vigor para os Aśvin e Indra com frutos de jujuba e as fórmulas upavāka, o remédio com brotos, o leite, Soma, e o ghee com mel junto com a libação transbordante. Ó hotar, oferece pela manteiga clarificada!",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Хотар должен почтить Танунапата и Сарасвати. Принося лекарство медовым путём, как овца и баран, пусть примут силу для Ашвинов и Индры с плодами джуджубы и формулами упаваки, лекарство с побегами, молоко, Сому и гхи с мёдом вместе с переливающимся возлиянием. О хотар, приноси для топлёного масла!",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "祭司应礼敬坦努那帕特与萨罗室伐蒂。如羊与公羊般，沿蜜流之路带来药物，愿他们为双阿输昕与因陀罗接受以枣果及上瓦卡颂诗所献的活力，以嫩芽为辅的药，乳汁、苏摩，以及与溢流祭酒一同的酥油与蜂蜜。祭司啊，为澄清酥油而献祭！",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "ホートリは、タヌーナパートとサラスヴァティーを祀るべし。雌羊と雄羊のように、蜜に満ちた道を通じて薬をもたらし、アシュヴィン双神とインドラのために、ナツメの実と上昇誦句によって力を、若芽による薬、乳、ソーマ、溢れ注ぐ供液とともにギーと蜂蜜を、彼らが受け取らんことを。ホートリよ、澄ましバターのために供物を捧げよ。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "ليُقدِّم الهوتار القربان لتانونابات وسارَسْفَتي. وإذ يجلب الدواء عبر الطريق المفعم بالعسل كالنعجة والكبش، فليقبلوا القوة للأشوينين وإندرا مع ثمار السدر وصيغ أوباواكا، والدواء مع الأغصان، واللبن، وسوما، والسمن مع العسل مع سكيب الفائض. أيها الهوتار، قرّب للزبد المصفّى!",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Hotar hendaknya memuja Tanūnapāt dan Sarasvatī. Membawa obat melalui jalan yang penuh madu seperti domba betina dan domba jantan, biarlah mereka menerima kekuatan bagi kedua Aśvin dan Indra dengan buah jujube dan mantra upavāka, obat dengan tunas, susu, Soma, dan ghee dengan madu bersama persembahan cairan yang meluap. Wahai hotar, persembahkan untuk mentega jernih!",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "โหตฤพึงบูชาพระตนูนปาตและสรัสวตี นำยาแก้ไขมาตามทางที่เต็มด้วยน้ำผึ้ง เหมือนแกะตัวเมียและแกะตัวผู้ ขอให้ทรงรับพลังสำหรับพระอัศวินและพระอินทร์ พร้อมด้วยผลพุทรา บทอุปวากะ ยาแก้ไขพร้อมยอดอ่อน น้ำนม โสมะ และเนยใสผสมน้ำผึ้ง พร้อมกับการหลั่งเครื่องดื่มบูชา โอ โหตฤ จงบูชาเพื่อเนยใส",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Śukla Yajurveda, Vājasaneyi Saṃhitā, Mādhyandina recension (unaccented, as on Wikisource), Sanskrit Wikisource, page “शुक्लयजुर्वेदः/अध्यायः २१” (revision 305209)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AF%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%83%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A8%E0%A5%A7&oldid=305209"
  },
  "topics": [
    "sautramani",
    "oblation",
    "soma",
    "healing"
  ],
  "citation": "Yajurveda Saṃhitā 21.30. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/yajurveda/21.30/"
}