{
  "id": "yajurveda/30.9",
  "url": "https://vedyatra.org/verses/yajurveda/30.9/",
  "work": {
    "key": "yajurveda",
    "title": "Yajurveda Saṃhitā"
  },
  "ref": "30.9",
  "speaker": "Puruṣamedha · formulas for the human sacrifice",
  "sanskrit": {
    "text": "संधये जारं गेहायोपपतिम् आर्त्यै परिवित्तं निर्ऋत्यै परिविविदानम् अराद्ध्या ऽ एदिधिषुःपतिं निष्कृत्यै पेशस्कारीꣳ संज्ञानाय स्मरकारीं प्रकामोद्यायोपसदं वर्णायानुरुधं बलायोपदाम् ॥ ३०.९ ॥",
    "script": "Deva",
    "accented": false
  },
  "transliteration": {
    "text": "saṃdhaye jāraṃ gehāyopapatim ārtyai parivittaṃ nirṛtyai parivividānam arāddhyā ' edidhiṣuḥpatiṃ niṣkṛtyai peśaskārīṃ saṃjñānāya smarakārīṃ prakāmodyāyopasadaṃ varṇāyānurudhaṃ balāyopadām || 30.9 ||",
    "scheme": "IAST"
  },
  "words": [
    {
      "word": "saṃdhaye",
      "meaning": "for union, for the joining",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "jāram",
      "meaning": "the paramour",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "gehāya",
      "meaning": "for the household",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upapatim",
      "meaning": "the lover, adulterer",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ārtyai",
      "meaning": "for distress, for affliction",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "parivittam",
      "meaning": "the one who has married out of turn, the elder brother's wife's husband",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "nirṛtyai",
      "meaning": "for Nirṛti, for ruin",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "parivividānam",
      "meaning": "the one who has married out of order",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "arādhyai",
      "meaning": "for failure, for not succeeding",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "ā-edidhiṣuḥ-patim",
      "meaning": "the husband who is an edidhiṣu, one who seeks to rekindle the fire of the married",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "niṣkṛtyai",
      "meaning": "for expiation",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "peśaskārīm",
      "meaning": "the woman who works at adornment",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "saṃjñānāya",
      "meaning": "for recognition, for agreement",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "smarakārīm",
      "meaning": "the woman who causes remembrance",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "prakāmodyāya",
      "meaning": "for the arising of desire",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upasadam",
      "meaning": "the one who sits near, the attendant",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "varṇāya",
      "meaning": "for colour, for appearance",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "anurudham",
      "meaning": "the one who obstructs in turn",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "balāya",
      "meaning": "for strength",
      "lang": "en"
    },
    {
      "word": "upadām",
      "meaning": "the one who gives gifts in addition, the one who grinds",
      "lang": "en"
    }
  ],
  "translations": [
    {
      "lang": "hi",
      "text": "संधि के लिए जार को, गृह के लिए उपपति को, आर्ति के लिए परिवित्त को, निर्ऋति के लिए परिविविदान को, अराद्धि के लिए एदिधिषुपति को, निष्कृति के लिए पेशस्कारी को, संज्ञान के लिए स्मरकारी को, प्रकामोद्य के लिए उपसद को, वर्ण के लिए अनुरुध को, बल के लिए उपदा को।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ta",
      "text": "இணைவுக்காக ஜாரனை, இல்லத்திற்காக உபபதியை, துன்பத்திற்காக பரிவித்தனை, நிர்ரிதிக்காக பரிவிவிதானனை, தோல்விக்காக ஏதிதிஷுபதியை, பரிகாரத்திற்காக பேஷஸ்காரியை, அறிதலுக்காக ஸ்மரகாரியை, ஆசைப்பெருக்கிற்காக உபசதனை, நிறத்திற்காக அனுருதனை, வலிமைக்காக உபதாவை.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "te",
      "text": "సంధికి జారుని, గృహానికి ఉపపతిని, ఆర్తికి పరివిత్తుని, నిర్ఋతికి పరివివిదానుని, అరాద్ధికి ఏదిధిషుపతిని, నిష్కృతికి పేశస్కారిణిని, సంజ్ఞానానికి స్మరకారిణిని, ప్రకామోద్యానికి ఉపసదుని, వర్ణానికి అనురుధుని, బలానికి ఉపదను.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "kn",
      "text": "ಸಂಧಿಗಾಗಿ ಜಾರನನ್ನು, ಗೃಹಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಪತಿಯನ್ನು, ಆರ್ತಿಗಾಗಿ ಪರಿವಿತ್ತನನ್ನು, ನಿರ್ಋತಿಗಾಗಿ ಪರಿವಿವಿದಾನನನ್ನು, ಅರಾಧ್ಯಿಗಾಗಿ ಏದಿಧಿಷುಪತಿಯನ್ನು, ನಿಷ್ಕೃತಿಗಾಗಿ ಪೇಶಸ್ಕಾರಿಯನ್ನು, ಸಂಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಮರಕಾರಿಯನ್ನು, ಪ್ರಕಾಮೋದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಸದನನ್ನು, ವರ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಅನುರುಧನನ್ನು, ಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಉಪದಾಳನ್ನು.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ml",
      "text": "സന്ധിക്കായി ജാരനെയും, ഗൃഹത്തിനായി ഉപപതിയെയും, ആർത്തിക്കായി പരിവിത്തനെയും, നിർഋതിക്കായി പരിവിവിദാനനെയും, അരാദ്ധ്യിക്കായി ഏദിധിഷുപതിയെയും, നിഷ്കൃതിക്കായി പേശസ്കാരിയെയും, സംജ്ഞാനത്തിനായി സ്മരകാരിയെയും, പ്രകാമോദ്യത്തിനായി ഉപസദനെയും, വർണ്ണത്തിനായി അനുരുധനെയും, ബലത്തിനായി ഉപദയെയും.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "bn",
      "text": "সন্ধির জন্য জারকে, গৃহের জন্য উপপতিকে, আর্তির জন্য পরিবিত্তকে, নির্ঋতির জন্য পরিবিবিদানকে, অরাদ্ধির জন্য এদিধিষুপতিকে, নিষ্কৃতির জন্য পেশস্কারীকে, সংজ্ঞানের জন্য স্মরকারীকে, প্রকামোদ্যের জন্য উপসদকে, বর্ণের জন্য অনুরুধকে, বলের জন্য উপদাকে।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "mr",
      "text": "संधीसाठी जाराला, गृहासाठी उपपतीला, आर्तीसाठी परिवित्ताला, निर्ऋतीसाठी परिविविदानाला, अराद्धीसाठी एदिधिषुपतीला, निष्कृतीसाठी पेशस्कारीला, संज्ञानासाठी स्मरकारीला, प्रकामोद्यासाठी उपसदाला, वर्णासाठी अनुरुधाला, बलासाठी उपदाला.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "gu",
      "text": "સંધિ માટે જારને, ગૃહ માટે ઉપપતિને, આર્તિ માટે પરિવિત્તને, નિર્ઋતિ માટે પરિવિવિદાનને, અરાદ્ધિ માટે એદિધિષુપતિને, નિષ્કૃતિ માટે પેશસ્કારીને, સંજ્ઞાન માટે સ્મરકારીને, પ્રકામોદ્ય માટે ઉપસદને, વર્ણ માટે અનુરુધને, બળ માટે ઉપદાને.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pa",
      "text": "ਸੰਧੀ ਲਈ ਜਾਰ ਨੂੰ, ਗ੍ਰਿਹ ਲਈ ਉਪਪਤੀ ਨੂੰ, ਆਰਤੀ ਲਈ ਪਰਿਵਿੱਤ ਨੂੰ, ਨਿਰਰਿਤੀ ਲਈ ਪਰਿਵਿਵਿਦਾਨ ਨੂੰ, ਅਰਾਦ੍ਧੀ ਲਈ ਏਦਿਧਿਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ਸਕਾਰੀ ਨੂੰ, ਸੰਗਿਆਨ ਲਈ ਸਮਰਕਾਰੀ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਕਾਮੋਦਯ ਲਈ ਉਪਸਦ ਨੂੰ, ਵਰਣ ਲਈ ਅਨੁਰੁਧ ਨੂੰ, ਬਲ ਲਈ ਉਪਦਾ ਨੂੰ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "or",
      "text": "ସନ୍ଧି ପାଇଁ ଜାରକୁ, ଗୃହ ପାଇଁ ଉପପତିକୁ, ଆର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ପରିବିତ୍ତକୁ, ନିର୍ଋତି ପାଇଁ ପରିବିବିଦାନକୁ, ଅରାଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏଦିଧିଷୁପତିକୁ, ନିଷ୍କୃତି ପାଇଁ ପେଶସ୍କାରୀକୁ, ସଂଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ସ୍ମରକାରୀକୁ, ପ୍ରକାମୋଦ୍ୟ ପାଇଁ ଉପସଦକୁ, ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଅନୁରୁଧକୁ, ବଳ ପାଇଁ ଉପଦାକୁ।",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ur",
      "text": "سندھی کے لیے جار کو، گھر کے لیے اُپپتی کو، آرتی کے لیے پریویت کو، نرِرِتی کے لیے پریویویدان کو، اراددھی کے لیے ایدھدھشُپتی کو، نشکرتی کے لیے پیشسکاری کو، سنجیان کے لیے سمرکاری کو، پرکامودیہ کے لیے اُپسد کو، ورن کے لیے انُرُدھ کو، بل کے لیے اُپدا کو۔",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "en",
      "text": "For union, the paramour; for the household, the adulterer; for distress, the one married out of turn; for Nirṛti, the one who has married out of order; for failure, the husband who seeks to rekindle the fire; for expiation, the woman who works at adornment; for recognition, the woman who causes remembrance; for the arising of desire, the attendant; for colour, the one who obstructs in turn; for strength, the giver of gifts.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "es",
      "text": "Para la unión, el amante; para el hogar, el adúltero; para la aflicción, el que se casó fuera de orden; para Nirṛti, el que se casó fuera de su turno; para el fracaso, el marido que busca reavivar el fuego; para la expiación, la mujer que trabaja en el adorno; para el reconocimiento, la mujer que causa el recuerdo; para el surgir del deseo, el asistente; para el color, el que obstruye a su turno; para la fuerza, el dador de dones.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "fr",
      "text": "Pour l'union, l'amant ; pour la maison, l'adultère ; pour la détresse, celui qui s'est marié hors d'ordre ; pour Nirṛti, celui qui s'est marié hors de son tour ; pour l'échec, l'époux qui cherche à rallumer le feu ; pour l'expiation, la femme qui travaille à la parure ; pour la reconnaissance, la femme qui fait se souvenir ; pour l'élan du désir, celui qui s'assoit près ; pour la couleur, celui qui fait obstacle à son tour ; pour la force, celui qui donne en surplus.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "de",
      "text": "Für die Vereinigung den Liebhaber, für das Haus den Ehebrecher, für die Bedrängnis den außer der Reihe Verheirateten, für Nirṛti den außer der Ordnung Verheirateten, für das Misslingen den Gatten, der das Feuer neu entzünden will, für die Sühne die Frau, die am Schmuck arbeitet, für das Erkennen die Frau, die Erinnerung weckt, für das Aufsteigen des Begehrens den Beisitzer, für die Farbe den, der der Reihe nach hemmt, für die Kraft den Geber der Gaben.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "pt",
      "text": "Para a união, o amante; para o lar, o adúltero; para a aflição, o que se casou fora da ordem; para Nirṛti, o que se casou fora da sua vez; para o fracasso, o marido que busca reacender o fogo; para a expiação, a mulher que trabalha o adorno; para o reconhecimento, a mulher que causa a lembrança; para o surgir do desejo, o assistente; para a cor, o que obstrui por sua vez; para a força, o doador de dádivas.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ru",
      "text": "Для соединения — любовник; для дома — прелюбодей; для скорби — тот, кто женился не по порядку; для Нирṛти — тот, кто женился вне своей очереди; для неудачи — муж, желающий вновь разжечь огонь; для искупления — женщина, занятая украшением; для узнавания — женщина, вызывающая воспоминание; для возникновения желания — прислужник; для цвета — тот, кто мешает по очереди; для силы — дающий дары.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "zh",
      "text": "为结合，奸夫；为家，通奸者；为忧患，越序而娶者；为尼罗提，越序而娶者；为不成，欲重燃火的夫；为赎罪，从事装饰的女子；为识别，令人记起的女子；为欲望的生起，近侍；为颜色，轮流阻挠者；为力量，施予礼物者。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ja",
      "text": "結合のためには情夫、家のためには姦夫、苦悩のためには順序外に娶られた者、ニルリティのためには順序外に娶った者、失敗のためには火を再び点けようとする夫、贖罪のためには装飾に携わる女、認知のためには想起させる女、欲望の生起のためには侍する者、色のためには順番に妨げる者、力のためには施与する者。",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "ar",
      "text": "للاتحاد العاشق، وللبيت الزاني، وللضيق من تزوج خارج النظام، ولنيرُرتي من تزوج خارج دوره، وللإخفاق الزوج الساعي إلى إشعال النار، وللكفارة المرأة العاملة بالزينة، وللمعرفة المرأة المذكّرة، ولانبعاث الشهوة الملازم، وللون المعيق بدوره، وللقوة مانح الهبات.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "id",
      "text": "Untuk persatuan, sang kekasih; untuk rumah, sang pezina; untuk penderitaan, orang yang menikah di luar urutan; untuk Nirṛti, orang yang menikah di luar gilirannya; untuk kegagalan, suami yang hendak menyalakan kembali api; untuk penebusan, wanita yang bekerja pada perhiasan; untuk pengenalan, wanita yang membangkitkan ingatan; untuk munculnya hasrat, pendamping; untuk warna, yang menghalangi bergiliran; untuk kekuatan, pemberi persembahan.",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    },
    {
      "lang": "th",
      "text": "ชู้รักแด่การร่วมกัน ผู้ล่วงประเวณีแด่ครัวเรือน ผู้แต่งงานผิดลำดับแด่ความทุกข์ ผู้แต่งงานผิดระเบียบแด่นิรฤติ สามีผู้พยายามจุดไฟใหม่แด่ความล้มเหลว หญิงผู้ทำเครื่องประดับแด่การชดใช้ หญิงผู้ทำให้เกิดความระลึกแด่การรู้จำ ผู้รับใช้แด่การผุดขึ้นของความปรารถนา ผู้ขัดขวางตามลำดับแด่สี ผู้ให้ของขวัญแด่กำลัง",
      "translator": "Vedyatra working draft (AI)",
      "license": "CC BY-SA 4.0",
      "status": "machine",
      "statusLabel": "Machine draft"
    }
  ],
  "commentary": [],
  "source": {
    "edition": "Śukla Yajurveda, Vājasaneyi Saṃhitā, Mādhyandina recension (unaccented, as on Wikisource), Sanskrit Wikisource, page “शुक्लयजुर्वेदः/अध्यायः ३०” (revision 321120)",
    "license": "Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0",
    "url": "https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AF%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%83%2F%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%A9%E0%A5%A6&oldid=321120"
  },
  "topics": [
    "purusamedha",
    "sacrifice",
    "human-sacrifice",
    "offering"
  ],
  "citation": "Yajurveda Saṃhitā 30.9. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/yajurveda/30.9/"
}