# Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 2.2.1

- id: `upanishads/brihadaranyaka.2.2.1`
- url: https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.2.1/
- speaker: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad
- source edition: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 2p” (revision 308061) (Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0)
- translator: Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- review status: Machine draft

## Sanskrit

> (सर्वान्नब्राह्मणं वा शिशुब्राह्मणम्)
> यो ह वै शिशुं साधानं सप्रत्याधानं सस्थूणं सदामं वेद सप्त ह द्विषतो भ्रातृव्यानवरुणद्धि ।
> अयं वाव शिशुर्योऽयं मध्यमः प्राणः ।
> तस्येदमेवाधानमिदं प्रत्याधानं प्राणः स्थूणान्नं दाम ॥ २.२.१ ॥

## Transliteration (IAST)

> (sarvānnabrāhmaṇaṃ vā śiśubrāhmaṇam)
> yo ha vai śiśuṃ sādhānaṃ sapratyādhānaṃ sasthūṇaṃ sadāmaṃ veda sapta ha dviṣato bhrātṛvyānavaruṇaddhi |
> ayaṃ vāva śiśuryo'yaṃ madhyamaḥ prāṇaḥ |
> tasyedamevādhānamidaṃ pratyādhānaṃ prāṇaḥ sthūṇānnaṃ dāma || 2.2.1 ||

## Word by word

- *sarvānna-brāhmaṇaṃ*: the brahmana on all food (title)
- *vā*: or
- *śiśu-brāhmaṇam*: the brahmana on the infant (title)
- *yaḥ*: who
- *ha*: indeed
- *vai*: indeed
- *śiśuṃ*: infant
- *sādhānaṃ*: with its fastening
- *sa-pratyādhānaṃ*: with its counter-fastening
- *sa-sthūṇaṃ*: with its post
- *sa-dāmaṃ*: with its rope
- *veda*: knows
- *sapta*: seven
- *ha*: indeed
- *dviṣataḥ*: of hateful
- *bhrātṛvyān*: rivals
- *avarundhi*: he obstructs
- *ayam*: this
- *vāva*: indeed
- *śiśuḥ*: infant
- *yaḥ*: which
- *ayam*: this
- *madhyamaḥ*: middle
- *prāṇaḥ*: breath
- *tasya*: of that
- *idam*: this
- *eva*: indeed
- *ādhānam*: fastening
- *idam*: this
- *pratyādhānam*: counter-fastening
- *prāṇaḥ*: breath
- *sthūṇā*: post
- *annam*: food
- *dāma*: rope

## Translations

### Hindi (hi) · Machine draft

यह सब अन्न पर ब्राह्मण या शिशु पर ब्राह्मण है। जो शिशु को उसके बंधन, प्रतिबंधन, स्तंभ और रस्सी सहित जानता है, वह अपने द्वेषी शत्रुओं को सात प्रकार से रोक देता है। यह शिशु वास्तव में यह मध्य प्राण है। उसका बंधन यही है, उसका प्रतिबंधन यही प्राण है; स्तंभ अन्न है, रस्सी भी।

### Tamil (ta) · Machine draft

எல்லா உணவைப் பற்றிய பிராமணம் அல்லது குழந்தையைப் பற்றிய பிராமணம். குழந்தையை அதன் கட்டு, எதிர்க்கட்டு, தூண், கயிறுடன் அறிபவன் தன் வெறுப்பான எதிரிகளை ஏழு வழிகளில் தடுக்கிறான். இந்தக் குழந்தை உண்மையில் நடுவிலுள்ள இந்த பிராணன். அதன் கட்டு இதுவே, அதன் எதிர்க்கட்டு இந்தப் பிராணனே; தூண் உணவு, கயிறும் அதுவே.

### Telugu (te) · Machine draft

సర్వాన్నబ్రాహ్మణం లేదా శిశుబ్రాహ్మణం. శిశువును దాని బంధనం, ప్రతిబంధనం, స్తంభం, తాడుతో తెలిసినవాడు తన ద్వేషించే శత్రువులను ఏడు విధాలుగా అడ్డుకుంటాడు. ఈ శిశువు నిజానికి ఈ మధ్య ప్రాణమే. దాని బంధనం ఇదే, దాని ప్రతిబంధనం ఈ ప్రాణమే; స్తంభం అన్నం, తాడు కూడా.

### Kannada (kn) · Machine draft

ಸರ್ವಾನ್ನಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಥವಾ ಶಿಶುಬ್ರಾಹ್ಮಣ. ಶಿಶುವನ್ನು ಅದರ ಬಂಧನ, ಪ್ರತಿಬಂಧನ, ಕಂಬ ಮತ್ತು ಹಗ್ಗದೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿದವನು ತನ್ನ ದ್ವೇಷಿಸುವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಏಳು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶಿಶು ನಿಜವಾಗಿ ಈ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಣವೇ. ಅದರ ಬಂಧನ ಇದೇ, ಪ್ರತಿಬಂಧನ ಈ ಪ್ರಾಣವೇ; ಕಂಬ ಅನ್ನ, ಹಗ್ಗವೂ ಅದೇ.

### Malayalam (ml) · Machine draft

സർവാന്നബ്രാഹ്മണം അഥവാ ശിശുബ്രാഹ്മണം. ശിശുവിനെ അതിന്റെ ബന്ധനം, പ്രതിബന്ധനം, തൂൺ, കയർ എന്നിവയോടെ അറിയുന്നവൻ തന്റെ ദ്വേഷികളായ ശത്രുക്കളെ ഏഴു വിധത്തിൽ തടയുന്നു. ഈ ശിശു യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ മധ്യപ്രാണനാണ്. അതിന്റെ ബന്ധനം ഇതുതന്നെ, പ്രതിബന്ധനം ഈ പ്രാണൻ; തൂൺ അന്നം, കയറും അതുതന്നെ.

### Bengali (bn) · Machine draft

সর্বান্নব্রাহ্মণ বা শিশুব্রাহ্মণ। যিনি শিশুকে তার বন্ধন, প্রতিবন্ধন, স্তম্ভ ও রজ্জুসহ জানেন, তিনি তাঁর বিদ্বেষী শত্রুদের সাতভাবে আটকে রাখেন। এই শিশু বস্তুত এই মধ্য প্রাণ। তার বন্ধন এটিই, তার প্রতিবন্ধন এই প্রাণ; স্তম্ভ অন্ন, রজ্জুও তাই।

### Marathi (mr) · Machine draft

सर्वान्नब्राह्मण किंवा शिशुब्राह्मण. जो शिशूला त्याचे बंधन, प्रतिबंधन, खांब आणि दोरीसह जाणतो, तो आपल्या द्वेष्ट्या शत्रूंना सात प्रकारांनी अडवतो. हा शिशू खरोखर हा मध्य प्राण आहे. त्याचे बंधन हेच, त्याचे प्रतिबंधन हा प्राण; खांब अन्न, दोरीही तसेच.

### Gujarati (gu) · Machine draft

સર્વાન્નબ્રાહ્મણ અથવા શિશુબ્રાહ્મણ. જે શિશુને તેના બંધન, પ્રતિબંધન, સ્તંભ અને દોરી સહિત જાણે છે, તે પોતાના દ્વેષી શત્રુઓને સાત રીતે રોકે છે. આ શિશુ ખરેખર આ મધ્ય પ્રાણ છે. તેનું બંધન આ જ છે, તેનું પ્રતિબંધન આ પ્રાણ છે; સ્તંભ અન્ન છે, દોરી પણ તે જ.

### Punjabi (pa) · Machine draft

ਸਰਵਾਨਨਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੂਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੰਧਨ, ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਨ, ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਸਮੇਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬੰਧਨ ਇਹੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਨ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ; ਥੰਮ੍ਹ ਅੰਨ ਹੈ, ਰੱਸੀ ਵੀ।

### Odia (or) · Machine draft

ସର୍ବାନ୍ନବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଶିଶୁବ୍ରାହ୍ମଣ। ଯିଏ ଶିଶୁକୁ ତାର ବନ୍ଧନ, ପ୍ରତିବନ୍ଧନ, ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ରଜ୍ଜୁ ସହିତ ଜାଣେ, ସେ ତାର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସାତ ପ୍ରକାରେ ଅଟକାଏ। ଏହି ଶିଶୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ। ତାର ବନ୍ଧନ ଏହା, ପ୍ରତିବନ୍ଧନ ଏହି ପ୍ରାଣ; ସ୍ତମ୍ଭ ଅନ୍ନ, ରଜ୍ଜୁ ମଧ୍ୟ ତାହା।

### Urdu (ur) · Machine draft

سرvānna-brāhmaṇa یا śiśu-brāhmaṇa۔ جو شخص بچے کو اس کے بندھن، جوابی بندھن، ستون اور رسی سمیت جانتا ہے، وہ اپنے حاسد دشمنوں کو سات طریقوں سے روک دیتا ہے۔ یہ بچہ درحقیقت یہ درمیانی پران ہے۔ اس کا بندھن یہی ہے، اس کا جوابی بندھن یہ پران ہے؛ ستون انّ ہے، رسی بھی وہی۔

### English (en) · Machine draft

The brāhmaṇa on all food, or the brāhmaṇa on the infant. Whoever knows the infant with its fastening, its counter-fastening, its post and its rope, obstructs seven hateful rivals. This infant is truly this middle breath (prāṇa). Its fastening is this, its counter-fastening is prāṇa; the post is food, and the rope too.

### Spanish (es) · Machine draft

El brāhmaṇa sobre todo alimento, o el brāhmaṇa sobre el infante. Quien conoce al infante con su atadura, su contra-atadura, su poste y su cuerda, obstruye a siete rivales odiosos. Este infante es verdaderamente este prāṇa medio. Su atadura es esta, su contra-atadura es el prāṇa; el poste es el alimento, y la cuerda también.

### French (fr) · Machine draft

Le brāhmaṇa sur toute nourriture, ou le brāhmaṇa sur l'enfant. Celui qui connaît l'enfant avec son attache, sa contre-attache, son pieu et sa corde, repousse sept rivaux haineux. Cet enfant est vraiment ce souffle médian (prāṇa). Son attache est celle-ci, sa contre-attache est le prāṇa ; le pieu est la nourriture, et la corde aussi.

### German (de) · Machine draft

Das brāhmaṇa über alle Speise oder das brāhmaṇa über das Kind. Wer das Kind mit seiner Fessel, seiner Gegenfessel, seinem Pfosten und seinem Seil kennt, hält sieben hassende Widersacher ab. Dieses Kind ist wahrlich dieser mittlere Atem (prāṇa). Seine Fessel ist dies, seine Gegenfessel ist der prāṇa; der Pfosten ist die Speise, und das Seil ebenso.

### Portuguese (pt) · Machine draft

O brāhmaṇa sobre todo alimento, ou o brāhmaṇa sobre a criança. Quem conhece a criança com sua amarra, sua contra-amarra, seu poste e sua corda, bloqueia sete rivais odiosos. Esta criança é verdadeiramente este prāṇa intermediário. Sua amarra é esta, sua contra-amarra é o prāṇa; o poste é o alimento, e a corda também.

### Russian (ru) · Machine draft

Брāхмaṇa о всякой пище или брāхмaṇa о младенце. Тот, кто знает младенца с его привязью, противопривязью, столбом и верёвкой, сдерживает семь ненавидящих соперников. Этот младенец — поистине этот средний прāṇa. Его привязь — это, его противопривязь — прāṇa; столб — пища, и верёвка тоже.

### Chinese (zh) · Machine draft

关于一切食物的婆罗门，或关于婴儿的婆罗门。知晓婴儿及其系缚、反系缚、柱子与绳索的人，能阻挡七个憎恨他的敌人。此婴儿实为这中间的气息（prāṇa）。其系缚即此，其反系缚即气息；柱子是食物，绳索也是如此。

### Japanese (ja) · Machine draft

あらゆる食物についてのブラーフマナ、あるいは幼子についてのブラーフマナ。幼子をその結び目、逆結び目、柱、綱とともに知る者は、己を憎む七人の敵を阻む。この幼子はまことにこの中間の気息（prāṇa）である。その結び目はこれであり、逆結び目は気息である。柱は食物であり、綱もまたそうである。

### Arabic (ar) · Machine draft

براهمانة الطعام كله، أو براهمانة الطفل. من يعرف الطفل بربطه وربطه المضاد وعموده وحبله يصد سبعة أعداء حاقدين. هذا الطفل هو حقاً هذا النَفَس الأوسط (prāṇa). ربطه هو هذا، وربطه المضاد هو النَفَس؛ العمود هو الطعام، والحبل كذلك.

### Indonesian (id) · Machine draft

Brāhmaṇa tentang seluruh makanan, atau brāhmaṇa tentang bayi. Siapa yang mengetahui bayi beserta pengikatnya, pengikat balasnya, tiangnya dan talinya, ia menahan tujuh musuh yang membenci. Bayi ini sesungguhnya adalah prāṇa tengah ini. Pengikatnya adalah ini, pengikat balasnya adalah prāṇa; tiangnya adalah makanan, dan talinya pun demikian.

### Thai (th) · Machine draft

(พราหมณ์แห่งอาหารทั้งปวง หรือ พราหมณ์แห่งทารก) ผู้ใดรู้ทารกพร้อมทั้งที่ผูก ที่ผูกตอบ เสาและเชือก ผู้นั้นย่อมกั้นศัตรูที่เกลียดชังของตนไว้ได้เจ็ดคน ทารกนี้คือลมปราณตรงกลาง ที่ผูกนั้นคือสิ่งนี้เอง ที่ผูกตอบคือลมปราณ เสาคืออาหาร และเชือกก็เช่นกัน

Cite as: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 2.2.1. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.2.1/
