# Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 2.3.4

- id: `upanishads/brihadaranyaka.2.3.4`
- url: https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.3.4/
- speaker: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad
- source edition: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 2p” (revision 308061) (Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0)
- translator: Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- review status: Machine draft

## Sanskrit

> अथाध्यात्मम् ।
> इदमेव मूर्तं यदन्यत्प्राणाच्च यश्चायमन्तरात्मन्नाकाशः ।
> एतन्मर्त्यम् ।
> एतत्स्थितम् ।
> एतत्सत् ।
> तस्यैतस्य मूर्तस्यैतस्य मर्त्यस्यैतस्य स्थितस्यैतस्य सत एष रसो यच्चक्षुः ।
> सतो ह्येष रसः ॥ २.३.४ ॥

## Transliteration (IAST)

> athādhyātmam |
> idameva mūrtaṃ yadanyatprāṇācca yaścāyamantarātmannākāśaḥ |
> etanmartyam |
> etatsthitam |
> etatsat |
> tasyaitasya mūrtasyaitasya martyasyaitasya sthitasyaitasya sata eṣa raso yaccakṣuḥ |
> sato hyeṣa rasaḥ || 2.3.4 ||

## Word by word

- *atha*: now
- *adhyātmam*: concerning the self, inner
- *idam*: this
- *eva*: indeed
- *mūrtam*: formed
- *yat*: that which
- *anyat*: other than
- *prāṇāt*: from breath
- *ca*: and
- *yaḥ*: which
- *ca*: and
- *ayam*: this
- *antarātmani*: in the inner self
- *ākāśaḥ*: space, ether
- *etat*: this
- *martyam*: mortal
- *etat*: this
- *sthitam*: abiding
- *etat*: this
- *sat*: being
- *tasya*: of that
- *etasya*: of this
- *mūrtasya*: of the formed
- *etasya*: of this
- *martyasya*: of the mortal
- *etasya*: of this
- *sthitasya*: of the abiding
- *etasya*: of this
- *satas*: of the being
- *eṣaḥ*: this
- *rasaḥ*: essence
- *yat*: that which
- *cakṣuḥ*: eye, sight
- *sataḥ*: of being
- *hi*: indeed
- *eṣaḥ*: this
- *rasaḥ*: essence

## Translations

### Hindi (hi) · Machine draft

अब अध्यात्म: यही मूर्त है जो प्राण से अन्य है, और जो यह अंतरात्मा में आकाश है। यह मर्त्य है, यह स्थित है, यह सत् है। इस मूर्त, मर्त्य, स्थित और सत् का यही रस है, जो चक्षु है। निश्चय ही यह सत् का रस है।

### Tamil (ta) · Machine draft

இப்போது ஆன்மிகம்: பிராணனிலிருந்து வேறான இதுவே உருவமுள்ளது, உள்ளான ஆன்மாவிலுள்ள இந்த ஆகாசமும் அதுவே. இது மரணமுள்ளது; இது நிலைத்தது; இது சத். இந்த உருவமுள்ள, மரணமுள்ள, நிலைத்த, சத்தின் சாரம் கண்ணே. சத்தின் சாரம் இதுவே.

### Telugu (te) · Machine draft

ఇప్పుడు అధ్యాత్మం: ప్రాణం నుండి భిన్నమైనదే మూర్తం; అంతరాత్మలోని ఈ ఆకాశం కూడా. ఇది మర్త్యం, ఇది స్థితం, ఇది సత్. ఈ మూర్త, మర్త్య, స్థిత, సత్‌ల రసం కన్ను. సత్తుకు రసం ఇదే.

### Kannada (kn) · Machine draft

ಈಗ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ: ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಬೇರೆಯಾದದ್ದೇ ಮೂರ್ತ; ಅಂತರಾತ್ಮದ ಈ ಆಕಾಶವೂ. ಇದು ಮರ್ತ್ಯ, ಇದು ಸ್ಥಿತ, ಇದು ಸತ್. ಈ ಮೂರ್ತ, ಮರ್ತ್ಯ, ಸ್ಥಿತ, ಸತ್ತಿನ ರಸ ಕಣ್ಣು. ಸತ್ತಿನ ರಸ ಇದೇ.

### Malayalam (ml) · Machine draft

ഇനി അധ്യാത്മം: പ്രാണനിൽ നിന്ന് വേറായതാണ് മൂർത്തം; അന്തരാത്മാവിലെ ഈ ആകാശവും. ഇത് മർത്യം, ഇത് സ്ഥിതം, ഇത് സത്. ഈ മൂർത്ത, മർത്യ, സ്ഥിത, സത്തിന്റെ രസം കണ്ണ് ആണ്. സത്തിന്റെ രസം ഇതുതന്നെ.

### Bengali (bn) · Machine draft

এখন অধ্যাত্ম: প্রাণ থেকে ভিন্ন যা, তাই মূর্ত; এবং অন্তরাত্মার এই আকাশও। এটি মর্ত্য, এটি স্থিত, এটি সৎ। এই মূর্ত, মর্ত্য, স্থিত ও সতের রস চক্ষু। সতের রস নিশ্চয় এটিই।

### Marathi (mr) · Machine draft

आता अध्यात्म: प्राणाहून भिन्न जे मूर्त; आणि अंतरात्म्यातील हे आकाशही. हे मर्त्य, हे स्थित, हे सत्. या मूर्त, मर्त्य, स्थित, सताचा रस डोळा आहे. सताचा रस खरोखर हाच आहे.

### Gujarati (gu) · Machine draft

હવે અધ્યાત્મ: પ્રાણથી ભિન્ન જે છે તે મૂર્ત છે; અને અંતરાત્મામાંનું આ આકાશ પણ. આ મર્ત્ય છે, આ સ્થિત છે, આ સત્ છે. આ મૂર્ત, મર્ત્ય, સ્થિત, સતનો રસ ચક્ષુ છે. સતનો રસ ખરેખર આ જ છે.

### Punjabi (pa) · Machine draft

ਹੁਣ ਅਧਿਆਤਮ: ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੋ ਹੈ ਉਹੀ ਮੂਰਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿੱਚਲਾ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ। ਇਹ ਮਰਤ੍ਯ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਸਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੂਰਤ, ਮਰਤ੍ਯ, ਸਥਿਤ, ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਅੱਖ ਹੈ। ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਇਹੀ ਹੈ।

### Odia (or) · Machine draft

ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ: ପ୍ରାଣଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଯାହା, ତାହା ମୂର୍ତ୍ତ; ଏବଂ ଅନ୍ତରାତ୍ମାର ଏହି ଆକାଶ ମଧ୍ୟ। ଏହା ମର୍ତ୍ୟ, ଏହା ସ୍ଥିତ, ଏହା ସତ୍। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତ, ମର୍ତ୍ୟ, ସ୍ଥିତ ଓ ସତ୍‌ର ରସ ଚକ୍ଷୁ। ସତ୍‌ର ରସ ଏହା।

### Urdu (ur) · Machine draft

اب ادھیاتم: جو پران سے الگ ہے وہی مورت ہے؛ اور باطنی آتما میں یہ آکاش بھی۔ یہ فانی ہے، یہ قائم ہے، یہ سَت ہے۔ اس مورت، فانی، قائم اور سَت کا رس آنکھ ہے۔ سَت کا رس یقیناً یہی ہے۔

### English (en) · Machine draft

Now the teaching concerning the self: what is formed is other than breath, and also this space within the inner self. This is mortal, this is abiding, this is being. The essence of this formed, mortal, abiding, and being is the eye. Indeed this is the essence of being.

### Spanish (es) · Machine draft

Ahora lo concerniente al yo: lo formado es distinto del aliento, y también este espacio dentro del yo interior. Esto es mortal, esto es estable, esto es el ser. La esencia de esto formado, mortal, estable y del ser es el ojo. Ciertamente esta es la esencia del ser.

### French (fr) · Machine draft

Maintenant l'enseignement concernant le soi : le formé est autre que le souffle, et aussi cet espace au sein du soi intérieur. Ceci est mortel, ceci est stable, ceci est l'être. L'essence de ce formé, mortel, stable et être est l'œil. En vérité, ceci est l'essence de l'être.

### German (de) · Machine draft

Nun die Lehre vom Selbst: Das Geformte ist anders als der Atem, und auch dieser Raum im inneren Selbst. Dies ist das Sterbliche, dies ist das Verweilende, dies ist das Seiende. Der Saft dieses Geformten, Sterblichen, Verweilenden und Seienden ist das Auge. Wahrlich, dies ist der Saft des Seienden.

### Portuguese (pt) · Machine draft

Agora o ensinamento sobre o eu: o formado é outro que o sopro, e também este espaço no eu interior. Isto é mortal, isto é estável, isto é o ser. A essência deste formado, mortal, estável e ser é o olho. Certamente esta é a essência do ser.

### Russian (ru) · Machine draft

Теперь учение о себе: оформленное отлично от дыхания, и также это пространство внутри внутреннего я. Это смертно, это пребывает, это сущее. Сок этого оформленного, смертного, пребывающего и сущего — глаз. Воистину, это сок сущего.

### Chinese (zh) · Machine draft

今说关乎内我者：异于气息者即是有形者，内在我中的这虚空亦是。这是有死的，这是常住的，这是存在的。此有形、有死、常住、存在者的精华，便是眼。的确，这是存在的精华。

### Japanese (ja) · Machine draft

次に内我に関すること：プラーナとは異なるもの、それが形あるものであり、内なる我の中のこの虚空もまたそうである。これは死すべきもの、これは留まるもの、これは有るものである。この形あるもの、死すべきもの、留まるもの、有るものの精髄は眼である。まことにこれは有るものの精髄である。

### Arabic (ar) · Machine draft

والآن ما يتعلق بالذات: المتشكل غير النفس، وكذلك هذا الفضاء داخل الذات الباطنة. هذا فانٍ، وهذا ثابت، وهذا الموجود. وخلاصة هذا المتشكل والفاني والثابت والموجود هي العين. حقاً إن هذه خلاصة الموجود.

### Indonesian (id) · Machine draft

Kini ajaran tentang diri: yang berbentuk adalah yang berbeda dari napas, dan juga angkasa di dalam diri batin ini. Ini yang fana, ini yang tetap, ini yang ada. Sari dari yang berbentuk, fana, tetap, dan ada ini adalah mata. Sesungguhnya inilah sari dari yang ada.

### Thai (th) · Machine draft

ต่อไปคือคำสอนเกี่ยวกับอาตมัน สิ่งที่มีตัวตนคือสิ่งอื่นนอกจากปราณ และช่องว่างภายในอาตมันนี้ สิ่งนี้เป็นมรรตยะ สิ่งนี้ดำรงอยู่ สิ่งนี้เป็นอยู่ แก่นสารของสิ่งที่มีตัวตน มรรตยะ ดำรงอยู่ และเป็นอยู่นี้คือดวงตา แท้จริงแล้วนี่คือแก่นสารของสิ่งที่เป็นอยู่

Cite as: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 2.3.4. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.2.3.4/