# Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 3.8.3

- id: `upanishads/brihadaranyaka.3.8.3`
- url: https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.3.8.3/
- speaker: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad · Gārgī to Yājñavalkya
- source edition: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “बृहदारण्यक उपनिषद् 3p” (revision 311982) (Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0)
- translator: Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- review status: Machine draft

## Sanskrit

> सा होवाच यदूर्ध्वं याज्ञवल्क्य दिवो यदवाक्पृथिव्या यदन्तरा द्यावापृथिवी इमे यद्भूतं च भवच्च भविष्यच्चेत्याचक्षते कस्मिंस्तदोतं च प्रोतं चेति ॥ ३.८.३ ॥

## Transliteration (IAST)

> sā hovāca yadūrdhvaṃ yājñavalkya divo yadavākpṛthivyā yadantarā dyāvāpṛthivī ime yadbhūtaṃ ca bhavacca bhaviṣyaccetyācakṣate kasmiṃstadotaṃ ca protaṃ ceti || 3.8.3 ||

## Word by word

- *sā*: she
- *hovāca*: said
- *yat*: what
- *ūrdhvam*: above
- *yājñavalkya*: O Yājñavalkya
- *divaḥ*: of heaven
- *yat*: what
- *avāk*: below
- *pṛthivyāḥ*: of earth
- *yat*: what
- *antarā*: between
- *dyāvāpṛthivī*: heaven and earth
- *ime*: these
- *yat*: what
- *bhūtam*: past
- *ca*: and
- *bhavat*: present
- *ca*: and
- *bhaviṣyat*: future
- *ca*: and
- *iti*: thus
- *ācakṣate*: are called
- *kasmin*: in what
- *tat*: that
- *ota*: woven
- *ca*: and
- *prota*: interwoven
- *ca*: and
- *iti*: thus

## Translations

### Hindi (hi) · Machine draft

वह बोली: याज्ञवल्क्य, जो द्युलोक के ऊपर है, जो पृथ्वी के नीचे है, जो द्यावापृथिवी के बीच है, और जिसे लोग भूत, वर्तमान और भविष्य कहते हैं, वह किसमें ओतप्रोत है?

### Tamil (ta) · Machine draft

அவள் கேட்டாள்: யாஜ்ஞவல்க்யரே, வானத்துக்கு மேலே உள்ளதும், பூமிக்குக் கீழே உள்ளதும், வானுக்கும் பூமிக்கும் நடுவில் உள்ளதும், இறந்தது, நிகழ்வது, வருவது என்று சொல்லப்படுவதும், எதில் ஓடிப் பிணைந்துள்ளது?

### Telugu (te) · Machine draft

ఆమె అడిగింది: యాజ్ఞవల్క్యా, దివికి పైన ఉన్నది, భూమికి క్రింద ఉన్నది, ద్యావాపృథివి మధ్య ఉన్నది, భూత-వర్తమాన-భవిష్యత్తులుగా చెప్పబడేది, అది దేనిలో ఓతప్రోతంగా ఉంది?

### Kannada (kn) · Machine draft

ಅವಳು ಕೇಳಿದಳು: ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ದ್ಯುಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಇರುವುದು, ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವುದು, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯ ನಡುವೆ ಇರುವುದು, ಭೂತ-ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯತ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದು, ಅದು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿದೆ?

### Malayalam (ml) · Machine draft

അവൾ ചോദിച്ചു: യാജ്ഞവൽക്യാ, ദ്യുലോകത്തിന് മുകളിലുള്ളതും ഭൂമിക്ക് താഴെയുള്ളതും ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്ക് ഇടയിലുള്ളതും ഭൂതവും വർത്തമാനവും ഭാവിയും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നതും ഏതിലാണ് ഓതപ്രോതമായിരിക്കുന്നത്?

### Bengali (bn) · Machine draft

তিনি বললেন: যাজ্ঞবল্ক্য, দ্যুলোকের উপরে যা, পৃথিবীর নিচে যা, দ্যাবাপৃথিবীর মাঝে যা, আর যাকে অতীত, বর্তমান ও ভবিষ্যৎ বলা হয়, তা কিসে ওতপ্রোত?

### Marathi (mr) · Machine draft

ती म्हणाली: याज्ञवल्क्या, द्युलोकाच्या वर जे आहे, पृथ्वीच्या खाली जे आहे, द्यावापृथिवींच्या मध्ये जे आहे आणि ज्याला भूत, वर्तमान व भविष्य म्हणतात, ते कशात ओतप्रोत आहे?

### Gujarati (gu) · Machine draft

તે બોલી: યાજ્ઞવલ્ક્ય, દ્યુલોકની ઉપર જે છે, પૃથ્વીની નીચે જે છે, દ્યાવાપૃથિવીની વચ્ચે જે છે, અને જેને ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય કહેવાય છે, તે કોનામાં ઓતપ્રોત છે?

### Punjabi (pa) · Machine draft

ਉਹ ਬੋਲੀ: ਹੇ ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ, ਜੋ ਦਿਓਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਓਲੋਕ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤ-ਪ੍ਰੋਤ ਹੈ?

### Odia (or) · Machine draft

ସେ ପଚାରିଲେ: ହେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ଦ୍ୟୁଲୋକର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଯାହା, ପୃଥିବୀର ତଳେ ଯାହା, ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟରେ ଯାହା, ଏବଂ ଯାହାକୁ ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ କୁହାଯାଏ, ତାହା କାହାଠାରେ ଓତପ୍ରୋତ?

### Urdu (ur) · Machine draft

اس نے پوچھا: اے یاجنوَلکیہ، جو دیولوک کے اوپر ہے، جو زمین کے نیچے ہے، جو آسمان اور زمین کے بیچ ہے، اور جسے ماضی، حال اور مستقبل کہا جاتا ہے، وہ کس میں اوتپروت ہے؟

### English (en) · Machine draft

She said: Yājñavalkya, that which is above heaven, below earth, between heaven and earth, and which is called past, present and future, in what is it woven and interwoven?

### Spanish (es) · Machine draft

Ella dijo: Yājñavalkya, aquello que está por encima del cielo, por debajo de la tierra, entre el cielo y la tierra, y que se llama pasado, presente y futuro, ¿en qué está tejido y entretejido?

### French (fr) · Machine draft

Elle dit : Yājñavalkya, ce qui est au-dessus du ciel, au-dessous de la terre, entre le ciel et la terre, et que l'on nomme passé, présent et futur, en quoi est-ce tissé et entrelacé ?

### German (de) · Machine draft

Sie sprach: Yājñavalkya, das, was über dem Himmel ist, unter der Erde, zwischen Himmel und Erde, und was man Vergangenes, Gegenwärtiges und Zukünftiges nennt, worin ist es gewebt und durchwebt?

### Portuguese (pt) · Machine draft

Ela disse: Yājñavalkya, aquilo que está acima do céu, abaixo da terra, entre o céu e a terra, e que se chama passado, presente e futuro, em que está tecido e entretecido?

### Russian (ru) · Machine draft

Она сказала: Яджнавалкья, то, что выше неба, ниже земли, между небом и землёй и что называют прошлым, настоящим и будущим, в чём оно соткано и вплетено?

### Chinese (zh) · Machine draft

她说：耶若婆佉啊，天之上、地之下、天地之间，以及被称为过去、现在、未来的一切，它们织在何物之中、交织于何物之中？

### Japanese (ja) · Machine draft

彼女は言った。「ヤージュニャヴァルキヤよ、天の上にあり、地の下にあり、天と地の間にあり、過去・現在・未来と呼ばれるもの、それは何に縦横に織り込まれているのか。」

### Arabic (ar) · Machine draft

قالت: يا ياجنافالكيا، ما فوق السماء، وما تحت الأرض، وما بين السماء والأرض، وما يُسمّى ماضيًا وحاضرًا ومستقبلًا، ففي ماذا هو منسوج ومتداخل؟

### Indonesian (id) · Machine draft

Ia berkata: Yājñavalkya, apa yang berada di atas langit, di bawah bumi, di antara langit dan bumi, dan yang disebut masa lalu, kini, dan masa depan, di dalam apakah ia terjalin dan terajut?

### Thai (th) · Machine draft

นางกล่าวว่า ยาชญวัลกยะ สิ่งที่อยู่เหนือสวรรค์ ที่อยู่ใต้แผ่นดิน ที่อยู่ระหว่างสวรรค์และแผ่นดิน และสิ่งที่เรียกกันว่าอดีต ปัจจุบัน และอนาคต สิ่งเหล่านั้นถูกทอขวางและทอยาวอยู่ในสิ่งใดเล่า

Cite as: Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 3.8.3. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/brihadaranyaka.3.8.3/