# Kena Upaniṣad 1.9

- id: `upanishads/kena.1.9`
- url: https://vedyatra.org/verses/upanishads/kena.1.9/
- speaker: Kena Upaniṣad
- source edition: Kena Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “केनोपनिषद्” (revision 407400) (Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0)
- translator: Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- review status: Machine draft

## Sanskrit

> यत्प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।
> तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥ १.९ ॥

## Transliteration (IAST)

> yatprāṇena na prāṇiti yena prāṇaḥ praṇīyate |
> tadeva brahma tvaṃ viddhi nedaṃ yadidamupāsate || 1.9 ||

## Word by word

- *yat*: that which
- *prāṇena*: by the breath
- *na*: not
- *prāṇiti*: breathes, lives
- *yena*: by which
- *prāṇaḥ*: breath, life
- *praṇīyate*: is led forth, is moved
- *tat*: that
- *eva*: indeed
- *brahma*: brahman
- *tvam*: you
- *viddhi*: know
- *na*: not
- *idam*: this
- *yat*: which
- *idam*: this
- *upāsate*: people worship

## Translations

### Hindi (hi) · Machine draft

जो प्राण के द्वारा प्राण नहीं लेता, और जिससे प्राण चलाया जाता है, उसी को तुम ब्रह्म जानो, न कि उसे जिसकी लोग यहाँ उपासना करते हैं।

### Tamil (ta) · Machine draft

எதனால் மூச்சு சுவாசிக்கப்படவில்லையோ, எதனால் மூச்சு இயக்கப்படுகிறதோ, அதுவே பிரம்மம் என்று அறிக; இங்கு மக்கள் வழிபடுவது அது அல்ல.

### Telugu (te) · Machine draft

ఏదైతే ప్రాణంతో ప్రాణించబడదో, దేనివలన ప్రాణం నడిపించబడుతుందో, అదే బ్రహ్మమని తెలుసుకో; ఇక్కడ ప్రజలు ఉపాసించేది కాదు.

### Kannada (kn) · Machine draft

ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಣವು ಉಸಿರಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಣವು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿ; ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ಉಪಾಸಿಸುವುದು ಅದಲ್ಲ.

### Malayalam (ml) · Machine draft

ഏതിനാൽ പ്രാണൻ ശ്വസിക്കുന്നില്ലയോ, ഏതിനാൽ പ്രാണൻ നയിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതുതന്നെ ബ്രഹ്മമെന്ന് അറിയുക; ഇവിടെ ജനങ്ങൾ ഉപാസിക്കുന്നത് അതല്ല.

### Bengali (bn) · Machine draft

যাঁর দ্বারা প্রাণ শ্বাস নেয় না, এবং যাঁর দ্বারা প্রাণ পরিচালিত হয়, তাকেই ব্রহ্ম বলে জানো; এখানে লোকে যাকে উপাসনা করে তা নয়।

### Marathi (mr) · Machine draft

ज्याच्यामुळे प्राण श्वास घेत नाही, आणि ज्याच्यामुळे प्राण चालवला जातो, तोच ब्रह्म आहे असे जाण; लोक येथे ज्याची उपासना करतात ते नव्हे.

### Gujarati (gu) · Machine draft

જેના વડે પ્રાણ શ્વાસ લેતો નથી, અને જેના વડે પ્રાણ ચલાવાય છે, તેને જ તું બ્રહ્મ જાણ; લોકો અહીં જેની ઉપાસના કરે છે તે નહીં.

### Punjabi (pa) · Machine draft

ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਣ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਣ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣ; ਜਿਸ ਦੀ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਹੀਂ।

### Odia (or) · Machine draft

ଯାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ଶ୍ୱାସ ନିଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ଚାଳିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଜାଣ; ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଯାହାର ଉପାସନା କରନ୍ତି ତାହା ନୁହେଁ।

### Urdu (ur) · Machine draft

جس کے ذریعے پران سانس نہیں لیتا، اور جس کے ذریعے پران چلایا جاتا ہے، اسی کو تم برہم جانو؛ جس کی لوگ یہاں پرستش کرتے ہیں وہ نہیں۔

### English (en) · Machine draft

That which breath does not breathe, by which breath is led forth — know that alone as brahman, not this which people worship here.

### Spanish (es) · Machine draft

Aquello por lo que el prāṇa no respira y por lo que el prāṇa es conducido: eso mismo sabe que es brahman, no esto que aquí la gente adora.

### French (fr) · Machine draft

Ce par quoi le prāṇa ne respire pas, et par quoi le prāṇa est mis en mouvement : c'est cela, sache-le, qui est brahman, et non ceci que les gens adorent ici.

### German (de) · Machine draft

Das, wodurch der prāṇa nicht atmet und durch das der prāṇa bewegt wird – das allein erkenne als brahman, nicht dieses, das die Menschen hier verehren.

### Portuguese (pt) · Machine draft

Aquilo pelo qual o prāṇa não respira e pelo qual o prāṇa é conduzido: isso mesmo, saiba, é brahman, e não isto que aqui as pessoas adoram.

### Russian (ru) · Machine draft

То, посредством чего прана не дышит и посредством чего прана приводится в движение, — это и знай как брахман, а не то, что люди здесь почитают.

### Chinese (zh) · Machine draft

凭借它，气息不呼吸；凭借它，气息被推动——你应知这便是梵，而非人们在此所崇拜的那个。

### Japanese (ja) · Machine draft

それによって気息が呼吸せず、それによって気息が動かされる——それこそがブラフマンだと知れ。人々がここで崇拝するものはそれではない。

### Arabic (ar) · Machine draft

ذاك الذي به لا يتنفس البراṇa، وبه يُحرَّك البراṇa — فاعلم أنه هو البراهمن، لا هذا الذي يعبده الناس هنا.

### Indonesian (id) · Machine draft

Yang dengannya prāṇa tidak bernapas, dan dengannya prāṇa digerakkan — itulah yang engkau ketahui sebagai brahman, bukan yang dipuja orang di sini.

### Thai (th) · Machine draft

สิ่งที่ลมหายใจหายใจไม่ได้ แต่ด้วยสิ่งนั้นลมหายใจจึงถูกนำให้เคลื่อนไป จงรู้ไว้ว่านั่นคือพรหมันเท่านั้น มิใช่สิ่งนี้ที่ผู้คนบูชาอยู่ที่นี่

Cite as: Kena Upaniṣad 1.9. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/kena.1.9/
