Maitrāyaṇī Upaniṣad 7.3
Maitrāyaṇī Upaniṣad
मरुतो जगती सप्तदशो वैरूपम् वर्षा अपानः शुक्र आदित्याः पश्चादुद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्ति अन्तर्विवरेणेक्षन्ति तच्छान्तमशब्दमभयमशोकमानन्दम् तृप्तम् स्थिरमचलममृतमच्युतम् ध्रुवम् विष्णुसंज्ञितम् सर्वापरं धाम ॥ ७.३ ॥
maruto jagatī saptadaśo vairūpam varṣā apānaḥ śukra ādityāḥ paścādudyanti tapanti varṣanti stuvanti punarviśanti antarvivareṇekṣanti tacchāntamaśabdamabhayamaśokamānandam tṛptam sthiramacalamamṛtamacyutam dhruvam viṣṇusaṃjñitam sarvāparaṃ dhāma || 7.3 ||
Word by word
- maruto
- the Maruts (storm gods)
- jagatī
- the Jagatī metre
- saptadaśaḥ
- seventeenfold (the seventeen-part Prajāpati)
- vairūpam
- the Vairūpa (a group of verses or sāman)
- varṣā
- the rains
- apānaḥ
- downward breath (apāna)
- śukraḥ
- the bright one (the Sun)
- ādityāḥ
- the Ādityas
- paścāt
- from the west
- udyanti
- they rise up
- tapanti
- they give heat
- varṣanti
- they send rain
- stuvanti
- they are praised
- punar
- again
- viśanti
- they enter
- antar
- within
- vivareṇa
- through the opening
- īkṣanti
- they look
- tat
- that
- śāntam
- peaceful, calm
- aśabdam
- without sound
- abhayam
- fearless
- aśokam
- free from sorrow
- ānandam
- bliss
- tṛptam
- content, satisfied
- sthiram
- steady
- acalam
- unmoving
- amṛtam
- immortal
- acyutam
- unfailing
- dhruvam
- firm, fixed
- viṣṇu-saṃjñitam
- called Viṣṇu
- sarva-aparam
- beyond all that is lower
- dhāma
- abode, station
Translations
हिन्दी (Hindi)
मरुत्, जगती, सप्तदश, वैरूप, वर्षा, अपान, शुक्र और आदित्य पश्चिम से उदित होते हैं, तपते हैं, वर्षा करते हैं, स्तुति किए जाते हैं, फिर प्रवेश करते हैं और छिद्र के भीतर से देखते हैं। वह शांत, शब्दरहित, अभय, शोकरहित, आनंद, तृप्त, स्थिर, अचल, अमृत, अच्युत, ध्रुव, विष्णु नाम से पुकारा जाने वाला, सबसे परे का धाम है।
தமிழ் (Tamil)
மருத்துகள், ஜகதீ, சப்ததச, வைரூப, மழை, அபானன், சுக்ரன், ஆதித்தியர்கள் மேற்கிலிருந்து உதிக்கின்றனர், வெப்பம் தருகின்றனர், மழை பொழிகின்றனர், துதிக்கப்படுகின்றனர், மீண்டும் நுழைகின்றனர், துளை வழியாக உள்ளே நோக்குகின்றனர். அது சாந்தம், ஒலியற்றது, பயமற்றது, துக்கமற்றது, ஆனந்தம், திருப்தி, நிலையானது, அசைவற்றது, அமிருதம், அச்சுதம், திடமானது, விஷ்ணு என்று அழைக்கப்படுவது, அனைத்திற்கும் அப்பாலுள்ள தாமம்.
తెలుగు (Telugu)
మరుత్తులు, జగతి, సప్తదశ, వైరూప, వర్షం, అపానుడు, శుక్రుడు, ఆదిత్యులు పడమర నుండి ఉదయిస్తారు, వేడిని ఇస్తారు, వర్షం కురిపిస్తారు, స్తుతించబడతారు, మళ్ళీ ప్రవేశిస్తారు, రంధ్రం ద్వారా లోపలికి చూస్తారు. అది శాంతం, శబ్దరహితం, భయరహితం, శోకరహితం, ఆనందం, తృప్తం, స్థిరం, చలనరహితం, అమృతం, అచ్యుతం, ధ్రువం, విష్ణు అని పిలవబడేది, అన్నిటికీ అవతల ఉన్న ధామం.
ಕನ್ನಡ (Kannada)
ಮರುತ್ತುಗಳು, ಜಗತಿ, ಸಪ್ತದಶ, ವೈರೂಪ, ಮಳೆ, ಅಪಾನ, ಶುಕ್ರ, ಆದಿತ್ಯರು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಿಸಿಲು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಶಾಂತ, ಶಬ್ದರಹಿತ, ಭಯರಹಿತ, ಶೋಕರಹಿತ, ಆನಂದ, ತೃಪ್ತ, ಸ್ಥಿರ, ಅಚಲ, ಅಮೃತ, ಅಚ್ಯುತ, ಧ್ರುವ, ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿದ ಧಾಮ.
മലയാളം (Malayalam)
മരുത്തുകൾ, ജഗതി, സപ്തദശം, വൈരൂപം, വർഷം, അപാനൻ, ശുക്രൻ, ആദിത്യന്മാർ പടിഞ്ഞാറുനിന്ന് ഉദിക്കുന്നു, ചൂടേകുന്നു, മഴ പെയ്യിക്കുന്നു, സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു, വീണ്ടും പ്രവേശിക്കുന്നു, ദ്വാരത്തിലൂടെ അകത്തേക്ക് നോക്കുന്നു. അത് ശാന്തം, ശബ്ദരഹിതം, ഭയരഹിതം, ശോകരഹിതം, ആനന്ദം, തൃപ്തം, സ്ഥിരം, അചലം, അമൃതം, അച്യുതം, ധ്രുവം, വിഷ്ണു എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, എല്ലാറ്റിനും അപ്പുറമുള്ള ധാമം.
বাংলা (Bengali)
মরুৎগণ, জগতী, সপ্তদশ, বৈরূপ, বর্ষা, অপান, শুক্র, আদিত্যগণ পশ্চিম থেকে উদিত হন, তাপ দেন, বর্ষণ করেন, স্তুত হন, আবার প্রবেশ করেন এবং ছিদ্র দিয়ে ভেতরে দেখেন। তা শান্ত, শব্দহীন, অভয়, শোকহীন, আনন্দ, তৃপ্ত, স্থির, অচল, অমৃত, অচ্যুত, ধ্রুব, বিষ্ণু নামে অভিহিত, সকলের উর্ধ্বস্থ ধাম।
मराठी (Marathi)
मरुत्, जगती, सप्तदश, वैरूप, वर्षा, अपान, शुक्र आणि आदित्य पश्चिमेकडून उदयाला येतात, तापतात, वर्षाव करतात, स्तुती केले जातात, पुन्हा प्रवेश करतात आणि छिद्रातून आत पाहतात. ते शांत, शब्दरहित, अभय, शोकरहित, आनंद, तृप्त, स्थिर, अचल, अमृत, अच्युत, ध्रुव, विष्णू नावाने ओळखले जाणारे, सर्वांच्या पलीकडचे धाम आहे.
ગુજરાતી (Gujarati)
મરુતો, જગતી, સપ્તદશ, વૈરૂપ, વર્ષા, અપાન, શુક્ર, આદિત્યો પશ્ચિમથી ઉદય પામે છે, તપે છે, વરસાદ વરસાવે છે, સ્તુતિ પામે છે, ફરી પ્રવેશે છે, છિદ્રમાંથી અંદર જુએ છે. તે શાંત, શબ્દરહિત, અભય, શોકરહિત, આનંદ, તૃપ્ત, સ્થિર, અચળ, અમૃત, અચ્યુત, ધ્રુવ, વિષ્ણુ નામે ઓળખાતું, સર્વથી પરનું ધામ છે.
ਪੰਜਾਬੀ (Punjabi)
ਮਰੁਤ, ਜਗਤੀ, ਸਪਤਦਸ਼, ਵੈਰੂਪ, ਵਰਖਾ, ਅਪਾਨ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਉਦੈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਪਦੇ ਹਨ, ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੇਕ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਬਦਹੀਣ, ਅਭੈ, ਸ਼ੋਕਹੀਣ, ਆਨੰਦ, ਤ੍ਰਿਪਤ, ਸਥਿਰ, ਅਚਲ, ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਧ੍ਰੁਵ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ।
ଓଡ଼ିଆ (Odia)
ମରୁତ୍, ଜଗତୀ, ସପ୍ତଦଶ, ବୈରୂପ, ବର୍ଷା, ଅପାନ, ଶୁକ୍ର, ଆଦିତ୍ୟଗଣ ପଶ୍ଚିମରୁ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତାପ ଦିଅନ୍ତି, ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି, ପୁଣି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଛିଦ୍ର ଦେଇ ଭିତରକୁ ଦେଖନ୍ତି। ତାହା ଶାନ୍ତ, ଶବ୍ଦହୀନ, ଅଭୟ, ଶୋକହୀନ, ଆନନ୍ଦ, ତୃପ୍ତ, ସ୍ଥିର, ଅଚଳ, ଅମୃତ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଧ୍ରୁବ, ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ଅଭିହିତ, ସବୁଠାରୁ ପରର ଧାମ।
اردو (Urdu)
مروت، جگتی، سپتدش، ویروپ، برسات، اپان، شکر اور آدتیہ مغرب کی سمت سے طلوع ہوتے ہیں، تپاتے ہیں، برساتے ہیں، ستائے جاتے ہیں، پھر داخل ہوتے ہیں اور سوراخ کے ذریعے اندر دیکھتے ہیں۔ وہ پرسکون، بے آواز، بے خوف، بے غم، آنند، سیر شدہ، ثابت، اٹل، امرت، اچیوت، دھروو، وشنو کے نام سے پکارا جانے والا، سب سے ماورا مقام ہے۔
English (English)
The Maruts, the Jagatī metre, the seventeenfold, the Vairūpa, the rains, the apāna breath, the bright one, and the Ādityas rise from the west, give heat, send rain, are praised, enter again, and look within through the opening. That is peaceful, soundless, fearless, free from sorrow, bliss, content, steady, unmoving, immortal, unfailing, firm, called by the name Viṣṇu: the abode beyond all.
Español (Spanish)
Los Marut, el metro Jagatī, lo diecisiete, el Vairūpa, las lluvias, el aliento apāna, el brillante y los Ādityas se elevan desde el oeste, dan calor, envían lluvia, son alabados, entran de nuevo y miran dentro por la abertura. Eso es lo pacífico, sin sonido, sin temor, libre de pesar, dicha, satisfecho, firme, inmóvil, inmortal, infalible, estable, llamado con el nombre de Viṣṇu: la morada más allá de todo.
Français (French)
Les Marut, le mètre Jagatī, le dix-septuple, le Vairūpa, les pluies, le souffle apāna, le brillant et les Ādityas se lèvent de l'ouest, donnent la chaleur, envoient la pluie, sont loués, entrent à nouveau et regardent au-dedans par l'ouverture. Cela est paisible, sans son, sans crainte, sans chagrin, bienheureux, comblé, stable, immobile, immortel, infaillible, ferme, nommé Viṣṇu : la demeure au-delà de tout.
Deutsch (German)
Die Marut, das Metrum Jagatī, das Siebzehnfache, das Vairūpa, die Regen, der Atem apāna, der Strahlende und die Ādityas steigen aus dem Westen auf, spenden Hitze, senden Regen, werden gepriesen, treten wieder ein und schauen durch die Öffnung hinein. Das ist friedvoll, lautlos, furchtlos, sorgenfrei, Seligkeit, gesättigt, fest, unbewegt, unsterblich, unvergänglich, beständig, Viṣṇu genannt: die Wohnstätte jenseits von allem.
Português (Portuguese)
Os Marut, o metro Jagatī, o dezessete, o Vairūpa, as chuvas, o sopro apāna, o brilhante e os Ādityas erguem-se do oeste, dão calor, enviam chuva, são louvados, entram de novo e olham para dentro pela abertura. Isso é pacífico, sem som, sem medo, livre de sofrimento, bem-aventurança, saciado, firme, imóvel, imortal, infalível, estável, chamado pelo nome de Viṣṇu: a morada acima de tudo.
Русский (Russian)
Марут, метр джагати, семнадцатеричное, ваируpa, дожди, дыхание апана, сияющий и адитьи восходят с запада, дают жар, посылают дождь, восхваляются, снова входят и смотрят внутрь через отверстие. Это мирное, беззвучное, бесстрашное, свободное от скорби, блаженство, удовлетворённое, устойчивое, неподвижное, бессмертное, непреходящее, твёрдое, называемое именем Вишну: обитель, превыше всего.
中文 (Chinese)
诸摩录多、遮伽提韵律、十七分、韦卢帕，雨、下行气、光明者与阿提耶们从西方升起，发热，降雨，被赞颂，再次进入，并从孔隙中向内观看。那是寂静、无声、无畏、无忧、喜乐、满足、坚定、不动、不死、不灭、恒常、名为毗湿奴的，超越一切的住所。
日本語 (Japanese)
マルト神群、ジャガティー韻律、十七、ヴァイルーパ、雨、下気、輝くもの、そしてアーディティヤ神群は西から昇り、熱を与え、雨を降らせ、讃えられ、再び入り、孔の中から内を見る。それは寂静で、音なく、無畏で、憂いなく、歓喜、満ち足り、堅固、不動、不死、不滅、恒常で、ヴィシュヌと呼ばれ、すべてを超えた住処である。
العربية (Arabic)
المارُوتُ، وزن الجاجتي، السبعة عشر، الفايروبا، الأمطار، النَّفَس الأسفل أبانا، الساطع والآدِتيُّون يطلعون من الغرب، يمنحون الحرارة، يرسلون المطر، يُمدحون، يدخلون ثانيةً وينظرون إلى الداخل من الفتحة. ذلك هو الساكن، الخالي من الصوت، الآمن، الخالي من الحزن، النعيم، المكتفي، الثابت، الذي لا يتحرك، الخالد، الذي لا يزول، الراسخ، المسمّى فيشنو: المقام الذي يعلو كل شيء.
Bahasa Indonesia (Indonesian)
Para Marut, metrum Jagatī, yang tujuh belas, Vairūpa, hujan, napas apāna, yang cemerlang, dan para Āditya terbit dari barat, memberi panas, menurunkan hujan, dipuji, masuk kembali, dan melihat ke dalam melalui celah. Itu adalah yang tenang, tanpa suara, tanpa takut, bebas dari duka, ānanda, puas, teguh, tak bergerak, abadi, tak lenyap, kokoh, bernama Viṣṇu: tempat tinggal yang melampaui segalanya.
ไทย (Thai)
มรุตคือชคตีฉันท์ คือสโตมะสิบเจ็ด คือไวรูปะ คือฤดูฝน คือปานะ คือศุกระ คือบรรดาอาทิตย์ ขึ้นทางทิศตะวันตก ให้ความร้อน ให้ฝนตก สรรเสริญ แล้วกลับเข้าไปอีก มองผ่านช่องภายในนั้น นั่นคือความสงบ ไร้เสียง ปราศจากความกลัว ปราศจากความเศร้า เป็นความสุข อิ่มเอม มั่นคง ไม่หวั่นไหว เป็นอมตะ ไม่เสื่อมสลาย มั่นคงถาวร มีนามว่าวิษณุ เป็นที่พำนักอันสูงสุดเหนือทุกสิ่ง
Source and review
- Source edition
- Maitrāyaṇī Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “मैत्रायण्युपनिषत्” (revision 398073)
- Text licence
- Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0
- Translator
- Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- Review status
- Machine draft