# Taittirīya Upaniṣad 1.3

- id: `upanishads/taittiriya.1.3`
- url: https://vedyatra.org/verses/upanishads/taittiriya.1.3/
- speaker: Taittirīya Upaniṣad
- source edition: Taittirīya Upaniṣad, Sanskrit Wikisource, page “तैत्तिरीयोपनिषदत्/शिक्षावल्ली” (revision 415078) (Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0)
- translator: Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- review status: Machine draft

## Sanskrit

> सह नौ यशः । सह नौ ब्रह्मवर्चसम् । अथातः संहिताया उपनिषदं व्याख्यास्यामः । पञ्चस्वधिकरणेषु ।
> अधिलोकमधिज्यौतिषमधिविद्यमधिप्रजमध्यात्मम् । ता महासँहिता इत्याचक्षते । अथाधिलोकम् ।
> पृथिवी पूर्वरूपम् । द्यौरुत्तररूपम् । आकाशः सन्धिः
> वायुः सन्धानम् । इत्यधिलोकम् । अथाधिजौतिषम् । अग्निः पूर्वरूपम् । आदित्य उत्तररूपम् ।
> आपः सन्धिः । वैद्युतः सन्धानम् । इत्यधिज्यौतिषम् । अथाधिविद्यम् । आचार्यः पूर्वरूपम्
> अन्तेवास्युत्तररूपम् । विद्या सन्धिः । प्रवचनँसन्धानम् । इत्यधिविद्यम् । अथाधिप्रजम् । माता पूर्वरूपम् ।
> पितोत्तररूपम् । प्रजा सन्धिः । प्रजननँसन्धानम् । इत्यधिप्रजलम्
> अथाध्यात्मम् । अधरा हनुः पूर्वरूपम् । उत्तरा हनुरुत्तररूपम् । वाक्सन्धिः । जिह्वा सन्धानम् ।
> इत्यध्यात्मम् । इतीमा महासँहिताः । य एवमेता महासँहिता व्याख्याता वेद । सन्धीयते प्रजया पशुभिः ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येन सुवर्गेण लोकेन ॥ १.३ ॥

## Transliteration (IAST)

> saha nau yaśaḥ | saha nau brahmavarcasam | athātaḥ saṃhitāyā upaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ | pañcasvadhikaraṇeṣu |
> adhilokamadhijyautiṣamadhividyamadhiprajamadhyātmam | tā mahāsam̐hitā ityācakṣate | athādhilokam |
> pṛthivī pūrvarūpam | dyauruttararūpam | ākāśaḥ sandhiḥ
> vāyuḥ sandhānam | ityadhilokam | athādhijautiṣam | agniḥ pūrvarūpam | āditya uttararūpam |
> āpaḥ sandhiḥ | vaidyutaḥ sandhānam | ityadhijyautiṣam | athādhividyam | ācāryaḥ pūrvarūpam
> antevāsyuttararūpam | vidyā sandhiḥ | pravacanam̐sandhānam | ityadhividyam | athādhiprajam | mātā pūrvarūpam |
> pitottararūpam | prajā sandhiḥ | prajananam̐sandhānam | ityadhiprajalam
> athādhyātmam | adharā hanuḥ pūrvarūpam | uttarā hanuruttararūpam | vāksandhiḥ | jihvā sandhānam |
> ityadhyātmam | itīmā mahāsam̐hitāḥ | ya evametā mahāsam̐hitā vyākhyātā veda | sandhīyate prajayā paśubhiḥ brahmavarcasenānnādyena suvargeṇa lokena || 1.3 ||

## Word by word

- *saha*: together
- *nau*: for us two
- *yaśaḥ*: glory
- *saha*: together
- *nau*: for us two
- *brahma-varcasam*: radiance of brahman
- *atha*: now
- *ataḥ*: hence
- *saṃhitāyāḥ*: of the combined recitation
- *upaniṣadam*: hidden teaching, secret doctrine
- *vyākhyāsyāmaḥ*: we will explain
- *pañcasu*: in five
- *adhikaraṇeṣu*: in the topics, divisions
- *adhilokam*: regarding the worlds
- *adhijyautiṣam*: regarding the luminaries
- *adhividyam*: regarding knowledge
- *adhiprajam*: regarding progeny
- *adhyātmam*: regarding the self
- *tāḥ*: these
- *mahāsaṃhitāḥ*: great combinations
- *iti*: thus
- *ācakṣate*: they call
- *atha*: now
- *adhilokam*: regarding the worlds
- *pṛthivī*: earth
- *pūrvarūpam*: former form
- *dyauḥ*: sky
- *uttararūpam*: latter form
- *ākāśaḥ*: space
- *sandhiḥ*: joint, junction
- *vāyuḥ*: air
- *sandhānam*: binding
- *iti*: thus
- *adhilokam*: regarding the worlds
- *atha*: now
- *adhijyautiṣam*: regarding the luminaries
- *agniḥ*: fire
- *pūrvarūpam*: former form
- *ādityaḥ*: sun
- *uttararūpam*: latter form
- *āpaḥ*: waters
- *sandhiḥ*: joint
- *vaidyutaḥ*: lightning
- *sandhānam*: binding
- *iti*: thus
- *adhijyautiṣam*: regarding the luminaries
- *atha*: now
- *adhividyam*: regarding knowledge
- *ācāryaḥ*: teacher
- *pūrvarūpam*: former form
- *antevāsī*: student
- *uttararūpam*: latter form
- *vidyā*: knowledge
- *sandhiḥ*: joint
- *pravacanam*: teaching
- *sandhānam*: binding
- *iti*: thus
- *adhividyam*: regarding knowledge
- *atha*: now
- *adhiprajam*: regarding progeny
- *mātā*: mother
- *pūrvarūpam*: former form
- *pitā*: father
- *uttararūpam*: latter form
- *prajā*: offspring
- *sandhiḥ*: joint
- *prajananam*: begetting
- *sandhānam*: binding
- *iti*: thus
- *adhiprajam*: regarding progeny
- *atha*: now
- *adhyātmam*: regarding the self
- *adharā*: lower
- *hanuḥ*: jaw
- *pūrvarūpam*: former form
- *uttarā*: upper
- *hanuḥ*: jaw
- *uttararūpam*: latter form
- *vāk*: speech
- *sandhiḥ*: joint
- *jihvā*: tongue
- *sandhānam*: binding
- *iti*: thus
- *adhyātmam*: regarding the self
- *iti*: thus
- *imāḥ*: these
- *mahāsaṃhitāḥ*: great combinations
- *yaḥ*: who
- *evam*: thus
- *etāḥ*: these
- *mahāsaṃhitāḥ*: great combinations
- *vyākhyātāḥ*: explained
- *veda*: knows
- *sandhīyate*: is joined, made whole
- *prajayā*: by offspring
- *paśubhiḥ*: by cattle
- *brahma-varcasena*: by radiance of brahman
- *annādyena*: by food and sustenance
- *suvargeṇa*: by heaven
- *lokena*: by world

## Translations

### Hindi (hi) · Machine draft

हम दोनों को एक साथ यश मिले, हम दोनों को एक साथ ब्रह्मवर्चस मिले। अब, इसके बाद, हम संहिता के उपनिषद की व्याख्या करेंगे, पाँच विषयों में: लोकों के विषय में, ज्योतियों के विषय में, विद्या के विषय में, प्रजा के विषय में और आत्मा के विषय में। इन्हें महासंहिताएँ कहा जाता है। अब लोकों के विषय में: पृथ्वी पूर्वरूप है, द्यौ उत्तररूप है, आकाश सन्धि है, वायु संधान है। यह लोक-विषयक है। अब ज्योतियों के विषय में: अग्नि पूर्वरूप है, आदित्य उत्तररूप है, जल सन्धि है, विद्युत संधान है। यह ज्योति-विषयक है। अब विद्या के विषय में: आचार्य पूर्वरूप है, शिष्य उत्तररूप है, विद्या सन्धि है, प्रवचन संधान है। यह विद्या-विषयक है। अब प्रजा के विषय में: माता पूर्वरूप है, पिता उत्तररूप है, प्रजा सन्धि है, प्रजनन संधान है। यह प्रजा-विषयक है। अब आत्मा के विषय में: निचला जबड़ा पूर्वरूप है, ऊपरी जबड़ा उत्तररूप है, वाणी सन्धि है, जिह्वा संधान है। यह आत्म-विषयक है। ये महासंहिताएँ हैं। जो इन महासंहिताओं को इस प्रकार व्याख्यात जानता है, वह प्रजा, पशुओं, ब्रह्मवर्चस, अन्न-भोजन, स्वर्ग और लोक से संयुक्त होता है।

### Tamil (ta) · Machine draft

நாம் இருவருக்கும் ஒன்றாக புகழ் உண்டாகட்டும், நாம் இருவருக்கும் ஒன்றாக பிரம்மவர்ச்சஸ் உண்டாகட்டும். இனி, சம்ஹிதையின் உபநிடதத்தை விளக்குவோம்: ஐந்து பிரிவுகளில். உலகங்கள், ஒளிகள், வித்யை, குழந்தைகள், ஆத்மா ஆகியவை பற்றி. இவை மகாசம்ஹிதைகள் என்று அழைக்கப்படுகின்றன. இப்போது உலகங்களைப் பற்றி: பூமி முந்தைய வடிவம், வானம் பிந்தைய வடிவம், ஆகாசம் இணைப்பு, வாயு பிணைப்பு. இது உலகங்கள் பற்றியது. இப்போது ஒளிகளைப் பற்றி: அக்னி முந்தைய வடிவம், ஆதித்யன் பிந்தைய வடிவம், நீர் இணைப்பு, மின்னல் பிணைப்பு. இது ஒளிகள் பற்றியது. இப்போது வித்யையைப் பற்றி: ஆசிரியர் முந்தைய வடிவம், மாணவன் பிந்தைய வடிவம், வித்யை இணைப்பு, போதனை பிணைப்பு. இது வித்யை பற்றியது. இப்போது குழந்தைகளைப் பற்றி: தாய் முந்தைய வடிவம், தந்தை பிந்தைய வடிவம், சந்ததி இணைப்பு, பிறப்பிப்பு பிணைப்பு. இது குழந்தைகள் பற்றியது. இப்போது ஆத்மாவைப் பற்றி: கீழ்த்தாடை முந்தைய வடிவம், மேல்தாடை பிந்தைய வடிவம், வாக்கு இணைப்பு, நாக்கு பிணைப்பு. இது ஆத்மா பற்றியது. இவையே மகாசம்ஹிதைகள். இம்மகாசம்ஹிதைகளை இவ்வாறு விளக்கமாக அறிபவன் சந்ததி, கால்நடைகள், பிரம்மவர்ச்சஸ், உணவு, சொர்க்கம், உலகம் ஆகியவற்றுடன் இணைக்கப்படுகிறான்.

### Telugu (te) · Machine draft

మనిద్దరికీ కలిసి యశస్సు కలుగుగాక, మనిద్దరికీ కలిసి బ్రహ్మవర్చస్సు కలుగుగాక. ఇక సంహిత యొక్క ఉపనిషత్తును వివరిస్తాము: ఐదు విభాగాలలో. లోకాలను గురించి, జ్యోతులను గురించి, విద్యను గురించి, ప్రజను గురించి, ఆత్మను గురించి. వీటిని మహాసంహితలు అంటారు. ఇప్పుడు లోకాలను గురించి: భూమి పూర్వరూపం, ద్యులోకం ఉత్తరరూపం, ఆకాశం సంధి, వాయువు సంధానం. ఇది లోకాలకు సంబంధించినది. ఇప్పుడు జ్యోతులను గురించి: అగ్ని పూర్వరూపం, ఆదిత్యుడు ఉత్తరరూపం, జలాలు సంధి, విద్యుత్తు సంధానం. ఇది జ్యోతులకు సంబంధించినది. ఇప్పుడు విద్యను గురించి: ఆచార్యుడు పూర్వరూపం, శిష్యుడు ఉత్తరరూపం, విద్య సంధి, ప్రవచనం సంధానం. ఇది విద్యకు సంబంధించినది. ఇప్పుడు ప్రజను గురించి: తల్లి పూర్వరూపం, తండ్రి ఉత్తరరూపం, సంతానం సంధి, ప్రజననం సంధానం. ఇది ప్రజకు సంబంధించినది. ఇప్పుడు ఆత్మను గురించి: కింది దవడ పూర్వరూపం, పై దవడ ఉత్తరరూపం, వాక్కు సంధి, నాలుక సంధానం. ఇది ఆత్మకు సంబంధించినది. ఇవే మహాసంహితలు. ఈ మహాసంహితలను ఈ విధంగా వివరంగా తెలిసినవాడు ప్రజ, పశువులు, బ్రహ్మవర్చస్సు, అన్నాదులు, స్వర్గం, లోకం వీటితో కూడినవాడవుతాడు.

### Kannada (kn) · Machine draft

ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯಲಿ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸು ದೊರೆಯಲಿ. ಇನ್ನು ಸಂಹಿತೆಯ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ವಿವರಿಸೋಣ: ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ. ಲೋಕಗಳ ಕುರಿತು, ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಕುರಿತು, ವಿದ್ಯೆಯ ಕುರಿತು, ಪ್ರಜೆಯ ಕುರಿತು, ಆತ್ಮದ ಕುರಿತು. ಇವನ್ನು ಮಹಾಸಂಹಿತೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಲೋಕಗಳ ಕುರಿತು: ಭೂಮಿಯೇ ಪೂರ್ವರೂಪ, ದ್ಯುಲೋಕವೇ ಉತ್ತರರೂಪ, ಆಕಾಶವೇ ಸಂಧಿ, ವಾಯುವೇ ಸಂಧಾನ. ಇದು ಲೋಕ ವಿಷಯ. ಈಗ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಕುರಿತು: ಅಗ್ನಿಯೇ ಪೂರ್ವರೂಪ, ಆದಿತ್ಯನೇ ಉತ್ತರರೂಪ, ಜಲವೇ ಸಂಧಿ, ವಿದ್ಯುತ್ತೇ ಸಂಧಾನ. ಇದು ಜ್ಯೋತಿ ವಿಷಯ. ಈಗ ವಿದ್ಯೆಯ ಕುರಿತು: ಆಚಾರ್ಯನೇ ಪೂರ್ವರೂಪ, ಶಿಷ್ಯನೇ ಉತ್ತರರೂಪ, ವಿದ್ಯೆಯೇ ಸಂಧಿ, ಪ್ರವಚನವೇ ಸಂಧಾನ. ಇದು ವಿದ್ಯಾ ವಿಷಯ. ಈಗ ಪ್ರಜೆಯ ಕುರಿತು: ತಾಯಿಯೇ ಪೂರ್ವರೂಪ, ತಂದೆಯೇ ಉತ್ತರರೂಪ, ಸಂತತಿಯೇ ಸಂಧಿ, ಜನನವೇ ಸಂಧಾನ. ಇದು ಪ್ರಜಾ ವಿಷಯ. ಈಗ ಆತ್ಮದ ಕುರಿತು: ಕೆಳದವಡೆಯೇ ಪೂರ್ವರೂಪ, ಮೇಲ್ದವಡೆಯೇ ಉತ್ತರರೂಪ, ವಾಕ್ಕೇ ಸಂಧಿ, ನಾಲಿಗೆಯೇ ಸಂಧಾನ. ಇದು ಆತ್ಮ ವಿಷಯ. ಇವೇ ಮಹಾಸಂಹಿತೆಗಳು. ಈ ಮಹಾಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿ ತಿಳಿದವನು ಪ್ರಜೆ, ಪಶುಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸು, ಅನ್ನ-ಆಹಾರ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಲೋಕದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

### Malayalam (ml) · Machine draft

ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ഒന്നിച്ച് യശസ്സുണ്ടാകട്ടെ, ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ഒന്നിച്ച് ബ്രഹ്മവർച്ചസ്സുണ്ടാകട്ടെ. ഇനി സംഹിതയുടെ ഉപനിഷത്ത് വിശദീകരിക്കാം: അഞ്ച് വിഭാഗങ്ങളിൽ. ലോകങ്ങളെക്കുറിച്ചും ജ്യോതിസ്സുകളെക്കുറിച്ചും വിദ്യയെക്കുറിച്ചും പ്രജയെക്കുറിച്ചും ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചും. ഇവയെ മഹാസംഹിതകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇനി ലോകങ്ങളെക്കുറിച്ച്: ഭൂമി പൂർവരൂപം, ദ്യുലോകം ഉത്തരരൂപം, ആകാശം സന്ധി, വായു സന്ധാനം. ഇത് ലോകവിഷയം. ഇനി ജ്യോതിസ്സുകളെക്കുറിച്ച്: അഗ്നി പൂർവരൂപം, ആദിത്യൻ ഉത്തരരൂപം, ജലം സന്ധി, വിദ്യുത്ത് സന്ധാനം. ഇത് ജ്യോതിർവിഷയം. ഇനി വിദ്യയെക്കുറിച്ച്: ആചാര്യൻ പൂർവരൂപം, ശിഷ്യൻ ഉത്തരരൂപം, വിദ്യ സന്ധി, പ്രവചനം സന്ധാനം. ഇത് വിദ്യാവിഷയം. ഇനി പ്രജയെക്കുറിച്ച്: മാതാവ് പൂർവരൂപം, പിതാവ് ഉത്തരരൂപം, സന്തതി സന്ധി, ജനനം സന്ധാനം. ഇത് പ്രജാവിഷയം. ഇനി ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച്: താഴത്തെ താടിയെല്ല് പൂർവരൂപം, മുകളിലെ താടിയെല്ല് ഉത്തരരൂപം, വാക്ക് സന്ധി, നാവ് സന്ധാനം. ഇത് ആത്മവിഷയം. ഇവയാണ് മഹാസംഹിതകൾ. ഈ മഹാസംഹിതകളെ ഇപ്രകാരം വിശദീകരിച്ച് അറിയുന്നവൻ പ്രജ, പശുക്കൾ, ബ്രഹ്മവർച്ചസ്സ്, അന്നം, സ്വർഗം, ലോകം എന്നിവയോട് ചേരുന്നു.

### Bengali (bn) · Machine draft

আমাদের দুজনের একসঙ্গে যশ হোক, আমাদের দুজনের একসঙ্গে ব্রহ্মবর্চস হোক। এখন সংহিতার উপনিষদ ব্যাখ্যা করব, পাঁচটি বিষয়ে: লোক সম্পর্কে, জ্যোতি সম্পর্কে, বিদ্যা সম্পর্কে, প্রজা সম্পর্কে এবং আত্মা সম্পর্কে। এগুলিকে মহাসংহিতা বলা হয়। এখন লোক সম্পর্কে: পৃথিবী পূর্বরূপ, দ্যুলোক উত্তররূপ, আকাশ সন্ধি, বায়ু সন্ধান। এ লোক-বিষয়ক। এখন জ্যোতি সম্পর্কে: অগ্নি পূর্বরূপ, আদিত্য উত্তররূপ, জল সন্ধি, বিদ্যুৎ সন্ধান। এ জ্যোতি-বিষয়ক। এখন বিদ্যা সম্পর্কে: আচার্য পূর্বরূপ, শিষ্য উত্তররূপ, বিদ্যা সন্ধি, প্রবচন সন্ধান। এ বিদ্যা-বিষয়ক। এখন প্রজা সম্পর্কে: মাতা পূর্বরূপ, পিতা উত্তররূপ, প্রজা সন্ধি, প্রজনন সন্ধান। এ প্রজা-বিষয়ক। এখন আত্মা সম্পর্কে: নিচের চোয়াল পূর্বরূপ, উপরের চোয়াল উত্তররূপ, বাক্ সন্ধি, জিহ্বা সন্ধান। এ আত্ম-বিষয়ক। এগুলিই মহাসংহিতা। যিনি এই মহাসংহিতাগুলিকে এভাবে ব্যাখ্যাত জানেন, তিনি প্রজা, পশু, ব্রহ্মবর্চস, অন্ন-খাদ্য, স্বর্গ ও লোকের সঙ্গে যুক্ত হন।

### Marathi (mr) · Machine draft

आम्हा दोघांना एकत्र यश लाभो, आम्हा दोघांना एकत्र ब्रह्मवर्चस लाभो. आता संहितेच्या उपनिषदाचे विवेचन करू, पाच विभागांत: लोकांविषयी, ज्योतींविषयी, विद्येविषयी, प्रजेविषयी आणि आत्म्याविषयी. यांना महासंहिता म्हणतात. आता लोकांविषयी: पृथ्वी पूर्वरूप, द्यौ उत्तररूप, आकाश संधी, वायू संधान. हे लोकविषयक. आता ज्योतींविषयी: अग्नी पूर्वरूप, आदित्य उत्तररूप, जल संधी, विद्युत संधान. हे ज्योतिविषयक. आता विद्येविषयी: आचार्य पूर्वरूप, शिष्य उत्तररूप, विद्या संधी, प्रवचन संधान. हे विद्याविषयक. आता प्रजेविषयी: माता पूर्वरूप, पिता उत्तररूप, प्रजा संधी, प्रजनन संधान. हे प्रजाविषयक. आता आत्म्याविषयी: खालचा जबडा पूर्वरूप, वरचा जबडा उत्तररूप, वाणी संधी, जिव्हा संधान. हे आत्मविषयक. या महासंहिता आहेत. जो या महासंहितांना अशा प्रकारे व्याख्यात जाणतो, तो प्रजा, पशू, ब्रह्मवर्चस, अन्न, स्वर्ग आणि लोक यांनी युक्त होतो.

### Gujarati (gu) · Machine draft

અમને બંનેને સાથે યશ મળો, અમને બંનેને સાથે બ્રહ્મવર્ચસ મળો. હવે સંહિતાના ઉપનિષદનું વિવરણ કરીશું: પાંચ વિભાગોમાં: લોકો વિશે, જ્યોતિઓ વિશે, વિદ્યા વિશે, પ્રજા વિશે અને આત્મા વિશે. આમને મહાસંહિતા કહેવાય છે. હવે લોકો વિશે: પૃથ્વી પૂર્વરૂપ, દ્યૌ ઉત્તરરૂપ, આકાશ સંધિ, વાયુ સંધાન. આ લોકવિષયક. હવે જ્યોતિઓ વિશે: અગ્નિ પૂર્વરૂપ, આદિત્ય ઉત્તરરૂપ, જળ સંધિ, વિદ્યુત સંધાન. આ જ્યોતિવિષયક. હવે વિદ્યા વિશે: આચાર્ય પૂર્વરૂપ, શિષ્ય ઉત્તરરૂપ, વિદ્યા સંધિ, પ્રવચન સંધાન. આ વિદ્યાવિષયક. હવે પ્રજા વિશે: માતા પૂર્વરૂપ, પિતા ઉત્તરરૂપ, પ્રજા સંધિ, પ્રજનન સંધાન. આ પ્રજાવિષયક. હવે આત્મા વિશે: નીચલો જડબો પૂર્વરૂપ, ઉપલો જડબો ઉત્તરરૂપ, વાણી સંધિ, જીભ સંધાન. આ આત્મવિષયક. આ જ મહાસંહિતાઓ છે. જે આ મહાસંહિતાઓને આ રીતે વ્યાખ્યાત જાણે છે, તે પ્રજા, પશુઓ, બ્રહ્મવર્ચસ, અન્ન, સ્વર્ગ અને લોકથી સંયુક્ત થાય છે.

### Punjabi (pa) · Machine draft

ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਯਸ਼ ਮਿਲੇ, ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਵਰਚਸ ਮਿਲੇ। ਹੁਣ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ: ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ: ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ, ਜੋਤੀਆਂ ਬਾਰੇ, ਵਿਦਿਆ ਬਾਰੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ: ਧਰਤੀ ਪੂਰਬਰੂਪ, ਦਿਓ ਉੱਤਰਰੂਪ, ਆਕਾਸ਼ ਸੰਧੀ, ਵਾਯੂ ਸੰਧਾਨ। ਇਹ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋਤੀਆਂ ਬਾਰੇ: ਅਗਨੀ ਪੂਰਬਰੂਪ, ਆਦਿਤਿਆ ਉੱਤਰਰੂਪ, ਜਲ ਸੰਧੀ, ਬਿਜਲੀ ਸੰਧਾਨ। ਇਹ ਜੋਤੀ-ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿਦਿਆ ਬਾਰੇ: ਆਚਾਰੀਆ ਪੂਰਬਰੂਪ, ਸ਼ਿਸ਼ ਉੱਤਰਰੂਪ, ਵਿਦਿਆ ਸੰਧੀ, ਪ੍ਰਵਚਨ ਸੰਧਾਨ। ਇਹ ਵਿਦਿਆ-ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਜਾ ਬਾਰੇ: ਮਾਤਾ ਪੂਰਬਰੂਪ, ਪਿਤਾ ਉੱਤਰਰੂਪ, ਪ੍ਰਜਾ ਸੰਧੀ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਸੰਧਾਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਜਾ-ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ: ਹੇਠਲਾ ਜਬਾੜਾ ਪੂਰਬਰੂਪ, ਉੱਪਰਲਾ ਜਬਾੜਾ ਉੱਤਰਰੂਪ, ਵਾਕ ਸੰਧੀ, ਜੀਭ ਸੰਧਾਨ। ਇਹ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਹਾਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਸਹਿਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਵਰਚਸ, ਅੰਨ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### Odia (or) · Machine draft

ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ଯଶ ମିଳୁ, ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ବ୍ରହ୍ମବର୍ଚସ ମିଳୁ। ଏବେ ସଂହିତାର ଉପନିଷଦ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା: ପାଞ୍ଚ ବିଭାଗରେ: ଲୋକ ବିଷୟରେ, ଜ୍ୟୋତି ବିଷୟରେ, ବିଦ୍ୟା ବିଷୟରେ, ପ୍ରଜା ବିଷୟରେ ଏବଂ ଆତ୍ମା ବିଷୟରେ। ଏହାକୁ ମହାସଂହିତା କୁହାଯାଏ। ଏବେ ଲୋକ ବିଷୟରେ: ପୃଥିବୀ ପୂର୍ବରୂପ, ଦ୍ୟୌ ଉତ୍ତରରୂପ, ଆକାଶ ସନ୍ଧି, ବାୟୁ ସନ୍ଧାନ। ଏହା ଲୋକ-ବିଷୟ। ଏବେ ଜ୍ୟୋତି ବିଷୟରେ: ଅଗ୍ନି ପୂର୍ବରୂପ, ଆଦିତ୍ୟ ଉତ୍ତରରୂପ, ଜଳ ସନ୍ଧି, ବିଦ୍ୟୁତ ସନ୍ଧାନ। ଏହା ଜ୍ୟୋତି-ବିଷୟ। ଏବେ ବିଦ୍ୟା ବିଷୟରେ: ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୂପ, ଶିଷ୍ୟ ଉତ୍ତରରୂପ, ବିଦ୍ୟା ସନ୍ଧି, ପ୍ରବଚନ ସନ୍ଧାନ। ଏହା ବିଦ୍ୟା-ବିଷୟ। ଏବେ ପ୍ରଜା ବିଷୟରେ: ମାତା ପୂର୍ବରୂପ, ପିତା ଉତ୍ତରରୂପ, ପ୍ରଜା ସନ୍ଧି, ପ୍ରଜନନ ସନ୍ଧାନ। ଏହା ପ୍ରଜା-ବିଷୟ। ଏବେ ଆତ୍ମା ବିଷୟରେ: ତଳ ହନୁ ପୂର୍ବରୂପ, ଉପର ହନୁ ଉତ୍ତରରୂପ, ବାକ୍ ସନ୍ଧି, ଜିଭ ସନ୍ଧାନ। ଏହା ଆତ୍ମ-ବିଷୟ। ଏଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ମହାସଂହିତା। ଯିଏ ଏହି ମହାସଂହିତାଗୁଡ଼ିକୁ ଏହିପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟାତ ଭାବେ ଜାଣେ, ସେ ପ୍ରଜା, ପଶୁ, ବ୍ରହ୍ମବର୍ଚସ, ଅନ୍ନ-ଖାଦ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ଲୋକ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

### Urdu (ur) · Machine draft

ہم دونوں کو ایک ساتھ یش ملے، ہم دونوں کو ایک ساتھ برہم ورچس ملے۔ اب سنہتا کے اُپنشد کی وضاحت کریں گے، پانچ ابواب میں: لوکوں کے بارے میں، جیوتیوں کے بارے میں، وِدیا کے بارے میں، پرجا کے بارے میں اور آتما کے بارے میں۔ انہیں مہاسنہتائیں کہا جاتا ہے۔ اب لوکوں کے بارے میں: زمین پورو روپ ہے، دیو اتّر روپ ہے، آکاش سندھی ہے، وایو سندھان ہے۔ یہ لوک سے متعلق ہے۔ اب جیوتیوں کے بارے میں: اگنی پورو روپ ہے، آدتیہ اتّر روپ ہے، جل سندھی ہے، برق سندھان ہے۔ یہ جیوتی سے متعلق ہے۔ اب وِدیا کے بارے میں: آچاریہ پورو روپ ہے، شاگرد اتّر روپ ہے، وِدیا سندھی ہے، پروچن سندھان ہے۔ یہ وِدیا سے متعلق ہے۔ اب پرجا کے بارے میں: ماں پورو روپ ہے، باپ اتّر روپ ہے، پرجا سندھی ہے، پرجنن سندھان ہے۔ یہ پرجا سے متعلق ہے۔ اب آتما کے بارے میں: نیچے کا جبڑا پورو روپ ہے، اوپر کا جبڑا اتّر روپ ہے، وانی سندھی ہے، زبان سندھان ہے۔ یہ آتما سے متعلق ہے۔ یہی مہاسنہتائیں ہیں۔ جو ان مہاسنہتاؤں کو اس طرح وضاحت کے ساتھ جانتا ہے، وہ پرجا، مویشیوں، برہم ورچس، غذا، سورگ اور لوک سے جڑ جاتا ہے۔

### English (en) · Machine draft

May we both gain glory together, may we both gain the radiance of brahman together. Now we will explain the upaniṣad of the saṃhitā, in five divisions: concerning the worlds, concerning the luminaries, concerning knowledge, concerning progeny, and concerning the self. These are called the great saṃhitās. Now, concerning the worlds: earth is the former form, sky is the latter form, space is the joint, air is the binding. This is concerning the worlds. Now, concerning the luminaries: fire is the former form, the sun is the latter form, the waters are the joint, lightning is the binding. This is concerning the luminaries. Now, concerning knowledge: the teacher is the former form, the student is the latter form, knowledge is the joint, teaching is the binding. This is concerning knowledge. Now, concerning progeny: the mother is the former form, the father is the latter form, offspring is the joint, begetting is the binding. This is concerning progeny. Now, concerning the self: the lower jaw is the former form, the upper jaw is the latter form, speech is the joint, the tongue is the binding. This is concerning the self. These are the great saṃhitās. Whoever knows these great saṃhitās thus explained is joined with progeny, cattle, radiance of brahman, food, heaven, and world.

### Spanish (es) · Machine draft

Que ambos alcancemos juntos la gloria, que ambos alcancemos juntos el esplendor del brahman. Ahora explicaremos la upaniṣad de la saṃhitā, en cinco divisiones: acerca de los mundos, de los luminares, del conocimiento, de la descendencia y del yo. Estas se llaman las grandes saṃhitās. Ahora, acerca de los mundos: la tierra es la forma anterior, el cielo es la forma posterior, el espacio es la unión, el aire es la ligadura. Esto es acerca de los mundos. Ahora, acerca de los luminares: el fuego es la forma anterior, el sol es la forma posterior, las aguas son la unión, el relámpago es la ligadura. Esto es acerca de los luminares. Ahora, acerca del conocimiento: el maestro es la forma anterior, el discípulo es la forma posterior, el conocimiento es la unión, la enseñanza es la ligadura. Esto es acerca del conocimiento. Ahora, acerca de la descendencia: la madre es la forma anterior, el padre es la forma posterior, la prole es la unión, la procreación es la ligadura. Esto es acerca de la descendencia. Ahora, acerca del yo: la mandíbula inferior es la forma anterior, la mandíbula superior es la forma posterior, el habla es la unión, la lengua es la ligadura. Esto es acerca del yo. Estas son las grandes saṃhitās. Quien conoce así explicadas estas grandes saṃhitās se une a la descendencia, al ganado, al esplendor del brahman, al alimento, al cielo y al mundo.

### French (fr) · Machine draft

Puissions-nous obtenir ensemble la gloire, puissions-nous obtenir ensemble l'éclat du brahman. Maintenant nous expliquerons l'upaniṣad de la saṃhitā, en cinq divisions : concernant les mondes, concernant les astres, concernant le savoir, concernant la descendance et concernant le soi. Ce sont les grandes saṃhitās. Maintenant, concernant les mondes : la terre est la forme antérieure, le ciel est la forme postérieure, l'espace est la jonction, l'air est la liaison. Ceci concerne les mondes. Maintenant, concernant les astres : le feu est la forme antérieure, le soleil est la forme postérieure, les eaux sont la jonction, la foudre est la liaison. Ceci concerne les astres. Maintenant, concernant le savoir : le maître est la forme antérieure, l'élève est la forme postérieure, le savoir est la jonction, l'enseignement est la liaison. Ceci concerne le savoir. Maintenant, concernant la descendance : la mère est la forme antérieure, le père est la forme postérieure, la progéniture est la jonction, la procréation est la liaison. Ceci concerne la descendance. Maintenant, concernant le soi : la mâchoire inférieure est la forme antérieure, la mâchoire supérieure est la forme postérieure, la parole est la jonction, la langue est la liaison. Ceci concerne le soi. Telles sont les grandes saṃhitās. Celui qui connaît ainsi ces grandes saṃhitās ainsi expliquées est uni à la progéniture, au bétail, à l'éclat du brahman, à la nourriture, au ciel et au monde.

### German (de) · Machine draft

Mögen wir beide gemeinsam Ruhm erlangen, mögen wir beide gemeinsam den Glanz des brahman erlangen. Nun werden wir die Upaniṣad der saṃhitā erklären, in fünf Abschnitten: über die Welten, über die Leuchten, über das Wissen, über die Nachkommenschaft und über das Selbst. Sie heißen die großen saṃhitās. Nun, über die Welten: die Erde ist die vordere Gestalt, der Himmel ist die hintere Gestalt, der Raum ist die Fuge, die Luft ist das Band. Dies betrifft die Welten. Nun, über die Leuchten: das Feuer ist die vordere Gestalt, die Sonne ist die hintere Gestalt, die Wasser sind die Fuge, der Blitz ist das Band. Dies betrifft die Leuchten. Nun, über das Wissen: der Lehrer ist die vordere Gestalt, der Schüler ist die hintere Gestalt, das Wissen ist die Fuge, die Unterweisung ist das Band. Dies betrifft das Wissen. Nun, über die Nachkommenschaft: die Mutter ist die vordere Gestalt, der Vater ist die hintere Gestalt, die Nachkommen sind die Fuge, die Zeugung ist das Band. Dies betrifft die Nachkommenschaft. Nun, über das Selbst: der untere Kiefer ist die vordere Gestalt, der obere Kiefer ist die hintere Gestalt, die Rede ist die Fuge, die Zunge ist das Band. Dies betrifft das Selbst. Dies sind die großen saṃhitās. Wer diese großen saṃhitās so erklärt kennt, der wird verbunden mit Nachkommenschaft, Vieh, dem Glanz des brahman, Nahrung, dem Himmel und der Welt.

### Portuguese (pt) · Machine draft

Que ambos alcancemos juntos a glória, que ambos alcancemos juntos o esplendor do brahman. Agora explicaremos a upaniṣad da saṃhitā, em cinco divisões: sobre os mundos, sobre os luminares, sobre o conhecimento, sobre a progênie e sobre o eu. Estas são chamadas as grandes saṃhitās. Agora, sobre os mundos: a terra é a forma anterior, o céu é a forma posterior, o espaço é a junção, o ar é a ligação. Isto é sobre os mundos. Agora, sobre os luminares: o fogo é a forma anterior, o sol é a forma posterior, as águas são a junção, o relâmpago é a ligação. Isto é sobre os luminares. Agora, sobre o conhecimento: o mestre é a forma anterior, o discípulo é a forma posterior, o conhecimento é a junção, o ensino é a ligação. Isto é sobre o conhecimento. Agora, sobre a progênie: a mãe é a forma anterior, o pai é a forma posterior, a prole é a junção, a procriação é a ligação. Isto é sobre a progênie. Agora, sobre o eu: a mandíbula inferior é a forma anterior, a mandíbula superior é a forma posterior, a fala é a junção, a língua é a ligação. Isto é sobre o eu. Estas são as grandes saṃhitās. Quem assim conhece estas grandes saṃhitās, explicadas dessa maneira, une-se à progênie, ao gado, ao esplendor do brahman, ao alimento, ao céu e ao mundo.

### Russian (ru) · Machine draft

Да обретём мы вместе славу, да обретём мы вместе сияние брахмана. Теперь мы разъясним упанишаду самхиты в пяти разделах: о мирах, о светилах, о знании, о потомстве и об атмане. Их называют великими самхитами. Итак, о мирах: земля — прежний облик, небо — последующий облик, пространство — соединение, воздух — связующее. Это о мирах. Итак, о светилах: огонь — прежний облик, солнце — последующий облик, воды — соединение, молния — связующее. Это о светилах. Итак, о знании: учитель — прежний облик, ученик — последующий облик, знание — соединение, наставление — связующее. Это о знании. Итак, о потомстве: мать — прежний облик, отец — последующий облик, потомство — соединение, рождение — связующее. Это о потомстве. Итак, об атмане: нижняя челюсть — прежний облик, верхняя челюсть — последующий облик, речь — соединение, язык — связующее. Это об атмане. Это и есть великие самхиты. Тот, кто знает эти великие самхиты, так объяснённые, соединяется с потомством, скотом, сиянием брахмана, пищей, небом и миром.

### Chinese (zh) · Machine draft

愿我们二人一同获得光荣，一同获得梵的光辉。现在我们将解说《集》的奥义，分为五部分：关于诸世界、关于诸光明、关于知识、关于后代、关于自我。它们被称为大集。现在说关于诸世界：地是前形，天是后形，虚空是接合，风是连接。这是关于诸世界的。现在说关于诸光明：火是前形，太阳是后形，水是接合，闪电是连接。这是关于诸光明的。现在说关于知识：师是前形，弟子是后形，知识是接合，教导是连接。这是关于知识的。现在说关于后代：母是前形，父是后形，子嗣是接合，生育是连接。这是关于后代的。现在说关于自我：下颌是前形，上颌是后形，言语是接合，舌是连接。这是关于自我的。这些便是大集。若有人如此知晓这些经过解说的大集，便与子嗣、牲畜、梵的光辉、食物、天界和世界相连。

### Japanese (ja) · Machine draft

我ら二人がともに名声を得、ともにブラフマンの輝きを得ますように。さて、サンヒターのウパニシャドを五つの部門に分けて説明しよう。世界について、光明について、知識について、子孫について、そして自己について。これらを大サンヒターと呼ぶ。まず世界について：大地が前の形、天が後の形、空間が接合、風が結合である。これが世界についてである。次に光明について：火が前の形、太陽が後の形、水が接合、稲妻が結合である。これが光明についてである。次に知識について：師が前の形、弟子が後の形、知識が接合、教授が結合である。これが知識についてである。次に子孫について：母が前の形、父が後の形、子が接合、生殖が結合である。これが子孫についてである。次に自己について：下顎が前の形、上顎が後の形、言葉が接合、舌が結合である。これが自己についてである。これらが大サンヒターである。このように説明された大サンヒターを知る者は、子孫、家畜、ブラフマンの輝き、食物、天界、世界に結ばれる。

### Arabic (ar) · Machine draft

ليكتسب كلانا المجد معًا، وليكتسب كلانا بهاء البراهمان معًا. الآن سنشرح أوبانيشاد السَّمهيتا في خمسة أقسام: عن العوالم، وعن الأجرام النيرة، وعن المعرفة، وعن النسل، وعن الذات. وتُسمّى هذه السَّمهيتات العظمى. أما عن العوالم: الأرض هي الصورة الأولى، والسماء هي الصورة الثانية، والفضاء هو الوصل، والهواء هو الربط. هذا عن العوالم. وأما عن الأجرام النيرة: النار هي الصورة الأولى، والشمس هي الصورة الثانية، والمياه هي الوصل، والبرق هو الربط. هذا عن الأجرام النيرة. وأما عن المعرفة: المعلّم هو الصورة الأولى، والتلميذ هو الصورة الثانية، والمعرفة هي الوصل، والتعليم هو الربط. هذا عن المعرفة. وأما عن النسل: الأم هي الصورة الأولى، والأب هو الصورة الثانية، والذرية هي الوصل، والإنجاب هو الربط. هذا عن النسل. وأما عن الذات: الفك السفلي هو الصورة الأولى، والفك العلوي هو الصورة الثانية، والكلام هو الوصل، واللسان هو الربط. هذا عن الذات. هذه هي السَّمهيتات العظمى. ومن عرف هذه السَّمهيتات العظمى على هذا النحو المُبيَّن اتصل بالنسل والماشية وبهاء البراهمان والطعام والسماء والعالم.

### Indonesian (id) · Machine draft

Semoga kita berdua bersama memperoleh kemuliaan, semoga kita berdua bersama memperoleh cahaya brahman. Sekarang kami akan menjelaskan upaniṣad dari saṃhitā, dalam lima bagian: tentang dunia-dunia, tentang benda-benda langit, tentang pengetahuan, tentang keturunan, dan tentang diri. Semuanya disebut saṃhitā agung. Sekarang, tentang dunia-dunia: bumi adalah bentuk depan, langit adalah bentuk belakang, angkasa adalah sambungan, udara adalah pengikat. Ini tentang dunia-dunia. Sekarang, tentang benda-benda langit: api adalah bentuk depan, matahari adalah bentuk belakang, air adalah sambungan, kilat adalah pengikat. Ini tentang benda-benda langit. Sekarang, tentang pengetahuan: guru adalah bentuk depan, murid adalah bentuk belakang, ilmu adalah sambungan, pengajaran adalah pengikat. Ini tentang pengetahuan. Sekarang, tentang keturunan: ibu adalah bentuk depan, ayah adalah bentuk belakang, anak adalah sambungan, kelahiran adalah pengikat. Ini tentang keturunan. Sekarang, tentang diri: rahang bawah adalah bentuk depan, rahang atas adalah bentuk belakang, ucapan adalah sambungan, lidah adalah pengikat. Ini tentang diri. Inilah saṃhitā-saṃhitā agung. Siapa yang mengetahui saṃhitā agung yang dijelaskan demikian, ia bersambung dengan keturunan, ternak, cahaya brahman, makanan, surga, dan dunia.

### Thai (th) · Machine draft

ขอให้เราทั้งสองได้รับเกียรติยศร่วมกัน ขอให้เราทั้งสองได้รับรัศมีแห่งพรหมันร่วมกัน บัดนี้ เราจะอธิบายอุปนิษัทแห่งสังหิตา ซึ่งมีห้าส่วน คือ ว่าด้วยโลก ว่าด้วยดวงสว่าง ว่าด้วยความรู้ ว่าด้วยลูกหลาน และว่าด้วยตน สิ่งเหล่านี้เรียกว่ามหาสังหิตา บัดนี้ ว่าด้วยโลก แผ่นดินเป็นรูปก่อน ท้องฟ้าเป็นรูปหลัง อากาศเป็นข้อต่อ ลมเป็นการผูกเชื่อม นี่คือว่าด้วยโลก บัดนี้ ว่าด้วยดวงสว่าง ไฟเป็นรูปก่อน พระอาทิตย์เป็นรูปหลัง น้ำเป็นข้อต่อ สายฟ้าเป็นการผูกเชื่อม นี่คือว่าด้วยดวงสว่าง บัดนี้ ว่าด้วยความรู้ อาจารย์เป็นรูปก่อน ศิษย์เป็นรูปหลัง ความรู้เป็นข้อต่อ การสอนเป็นการผูกเชื่อม นี่คือว่าด้วยความรู้ บัดนี้ ว่าด้วยลูกหลาน มารดาเป็นรูปก่อน บิดาเป็นรูปหลัง บุตรเป็นข้อต่อ การให้กำเนิดเป็นการผูกเชื่อม นี่คือว่าด้วยลูกหลาน บัดนี้ ว่าด้วยตน กรามล่างเป็นรูปก่อน กรามบนเป็นรูปหลัง วาจาเป็นข้อต่อ ลิ้นเป็นการผูกเชื่อม นี่คือว่าด้วยตน สิ่งเหล่านี้คือมหาสังหิตา ผู้ใดรู้มหาสังหิตาที่ได้อธิบายไว้ดังนี้ ย่อมได้เชื่อมต่อกับบุตร ปศุสัตว์ รัศมีแห่งพรหมัน อาหาร สวรรค์ และโลก

Cite as: Taittirīya Upaniṣad 1.3. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/upanishads/taittiriya.1.3/
