Vedyatra वेदयात्रा
Search

Yajurveda Saṃhitā 30.16

Puruṣamedha · to the waters, the shores, the rivers and the mountains

सरोभ्यो धैवरम् उपस्थावराभ्यो दाशं वैशन्ताभ्यो बैन्दं नड्वलाभ्यः शौष्कलं पाराय मार्गारम् अवराय केवर्तं तीर्थेभ्य ऽ आन्दं विषमेभ्यो मैनालꣳ स्वनेभ्यः पर्णकं गुहाभ्यः किरातꣳ सानुभ्यो जम्भकं पर्वतेभ्यः किम्पूरुषम् ॥ ३०.१६ ॥

sarobhyo dhaivaram upasthāvarābhyo dāśaṃ vaiśantābhyo baindaṃ naḍvalābhyaḥ śauṣkalaṃ pārāya mārgāram avarāya kevartaṃ tīrthebhya ' āndaṃ viṣamebhyo mainālaṃ svanebhyaḥ parṇakaṃ guhābhyaḥ kirātaṃ sānubhyo jambhakaṃ parvatebhyaḥ kimpūruṣam || 30.16 ||

Word by word

sarobhyas
to the lakes
vaivaram
fisherman
upa-sthāvarābhyas
to the shore-dwellers
dāśam
fisherman, boatman
vaiśantābhyas
to the Vaiśanta waters
baindam
hunter (Bainda)
naḍvalābhyas
to the grassy places
śauṣkalam
worker in dried grass
pārāya
for the far shore
mārgāram
hunter
avarāya
for the near shore
kevartam
boatman
tīrthebhyas
to the fords
āndam
dweller in the fords
viṣamebhyas
to the rough places
mainālam
mountain-dweller
svanebhyas
to the sounding places
parṇakam
leaf-wearer
guhābhyas
to the caves
kirātam
forester
sānubhyas
to the ridges
jambhakam
cutter
parvatebhyas
to the mountains
kimpuruṣam
man-thing

Translations

हिन्दी (Hindi)

सरोवरों के लिए धैवर, उपस्थावरों के लिए दाश, वैशंताओं के लिए बैन्द, नड्वलों के लिए शौष्कल, पार के लिए मार्गार, अवर के लिए केवर्त, तीर्थों के लिए आन्द, विषमों के लिए मैनाल, स्वनों के लिए पर्णक, गुफाओं के लिए किरात, शिखरों के लिए जम्भक, पर्वतों के लिए किम्पुरुष।

தமிழ் (Tamil)

ஏரிகளுக்கு தைவரன்; கரையில் நிற்பவர்களுக்கு தாசன்; வைசந்தர்களுக்கு பைந்தன்; நாணல் நிலங்களுக்கு சௌஷ்கலன்; அக்கரைக்கு மார்காரன்; இக்கரைக்கு கேவர்த்தன்; துறைகளுக்கு ஆந்தன்; கரடுமுரடானவற்றுக்கு மைநாலன்; ஒலிகளுக்கு பர்ணகன்; குகைகளுக்கு கிராதன்; மேடுகளுக்கு ஜம்பகன்; மலைகளுக்கு கிம்புருடன்.

తెలుగు (Telugu)

సరస్సులకు ధైవరుడు, ఉపస్థావరులకు దాశుడు, వైశంతులకు బైందుడు, నడ్వలులకు శౌష్కలుడు, పారానికి మార్గారుడు, అవరానికి కేవర్తుడు, తీర్థాలకు ఆందుడు, విషమాలకు మైనాలుడు, స్వనాలకు పర్ణకుడు, గుహలకు కిరాతుడు, శిఖరాలకు జంభకుడు, పర్వతాలకు కింపురుషుడు.

ಕನ್ನಡ (Kannada)

ಸರೋವರಗಳಿಗೆ ಧೈವರ, ಉಪಸ್ಥಾವರರಿಗೆ ದಾಶ, ವೈಶಂತರಿಗೆ ಬೈಂದ, ನಡ್ವಲಗಳಿಗೆ ಶೌಷ್ಕಲ, ಪಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗಾರ, ಅವರಕ್ಕೆ ಕೇವರ್ತ, ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಆಂದ, ವಿಷಮಗಳಿಗೆ ಮೈನಾಲ, ಸ್ವನಗಳಿಗೆ ಪರ್ಣಕ, ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಕಿರಾತ, ಶಿಖರಗಳಿಗೆ ಜಂಭಕ, ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಕಿಂಪುರುಷ.

മലയാളം (Malayalam)

തടാകങ്ങൾക്കായി ധൈവരൻ, ഉപസ്ഥാവരർക്കായി ദാശൻ, വൈശന്തകൾക്കായി ബൈന്ദൻ, നഡ്വലങ്ങൾക്കായി ശൗഷ്കലൻ, പാരത്തിനായി മാർഗാരൻ, അവരത്തിനായി കേവർത്തൻ, തീർഥങ്ങൾക്കായി ആന്ദൻ, വിഷമങ്ങൾക്കായി മൈനാലൻ, സ്വനങ്ങൾക്കായി പർണകൻ, ഗുഹകൾക്കായി കിരാതൻ, സാനുക്കൾക്കായി ജംഭകൻ, പർവതങ്ങൾക്കായി കിംപുരുഷൻ.

বাংলা (Bengali)

সরোবরের জন্য ধৈবর, উপস্থাবরের জন্য দাশ, বৈশন্তের জন্য বৈন্দ, নড্বলের জন্য শৌষ্কল, পারের জন্য মার্গার, অবরের জন্য কেবর্ত, তীর্থের জন্য আন্দ, বিষমের জন্য মৈনাল, স্বনের জন্য পর্ণক, গুহার জন্য কিরাত, শিখরের জন্য জম্ভক, পর্বতের জন্য কিম্পুরুষ।

मराठी (Marathi)

सरोवरांसाठी धैवर, उपस्थावरांसाठी दाश, वैशंतांसाठी बैन्द, नड्वलांसाठी शौष्कल, पारासाठी मार्गार, अवरासाठी केवर्त, तीर्थांसाठी आन्द, विषमांसाठी मैनाल, स्वनांसाठी पर्णक, गुहांसाठी किरात, शिखरांसाठी जम्भक, पर्वतांसाठी किम्पुरुष.

ગુજરાતી (Gujarati)

સરોવરો માટે ધૈવર, ઉપસ્થાવરો માટે દાશ, વૈશંતો માટે બૈન્દ, નડ્વલો માટે શૌષ્કલ, પાર માટે માર્ગાર, અવર માટે કેવર્ત, તીર્થો માટે આન્દ, વિષમો માટે મૈનાલ, સ્વનો માટે પર્ણક, ગુફાઓ માટે કિરાત, શિખરો માટે જમ્ભક, પર્વતો માટે કિંપુરુષ.

ਪੰਜਾਬੀ (Punjabi)

ਸਰੋਵਰਾਂ ਲਈ ਧੈਵਰ, ਉਪਸਥਾਵਰਾਂ ਲਈ ਦਾਸ, ਵੈਸ਼ੰਤਾਂ ਲਈ ਬੈਂਦ, ਨਡਵਲਾਂ ਲਈ ਸ਼ੌਸ਼ਕਲ, ਪਾਰ ਲਈ ਮਾਰਗਾਰ, ਅਵਰ ਲਈ ਕੇਵਰਤ, ਤੀਰਥਾਂ ਲਈ ਆਂਦ, ਵਿਸ਼ਮਾਂ ਲਈ ਮੈਨਾਲ, ਸਵਨਾਂ ਲਈ ਪਰਣਕ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਕਿਰਾਤ, ਸਾਨੂਆਂ ਲਈ ਜੰਭਕ, ਪਰਬਤਾਂ ਲਈ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼।

ଓଡ଼ିଆ (Odia)

ସରୋବର ପାଇଁ ଧୈବର, ଉପସ୍ଥାବର ପାଇଁ ଦାଶ, ବୈଶନ୍ତ ପାଇଁ ବୈନ୍ଦ, ନଡ୍ୱଳ ପାଇଁ ଶୌଷ୍କଳ, ପାର ପାଇଁ ମାର୍ଗାର, ଅବର ପାଇଁ କେବର୍ତ୍ତ, ତୀର୍ଥ ପାଇଁ ଆନ୍ଦ, ବିଷମ ପାଇଁ ମୈନାଳ, ସ୍ୱନ ପାଇଁ ପର୍ଣକ, ଗୁହା ପାଇଁ କିରାତ, ସାନୁ ପାଇଁ ଜମ୍ଭକ, ପର୍ବତ ପାଇଁ କିମ୍ପୁରୁଷ।

اردو (Urdu)

جھیلوں کے لیے دھیورا، اُپستھاوروں کے لیے داش، وائشنتوں کے لیے بیندا، ندولوں کے لیے شوشکل، پار کے لیے مارگار، اوَر کے لیے کیورت، تیرتھوں کے لیے آندا، وشموں کے لیے مینال، سوَنوں کے لیے پرنک، غاروں کے لیے کراتا، چوٹیوں کے لیے جمبھک، پہاڑوں کے لیے کمپروش۔

English (English)

For the lakes, the fisherman; for the shore-dwellers, the boatman; for the Vaiśanta waters, the Bainda hunter; for the grassy places, the worker in dried grass; for the far shore, the hunter; for the near shore, the boatman; for the fords, the ford-dweller; for the rough places, the mountain-dweller; for the sounding places, the leaf-wearer; for the caves, the forester; for the ridges, the cutter; for the mountains, the man-thing.

Español (Spanish)

Para los lagos, el pescador; para los habitantes de la orilla, el barquero; para las aguas Vaiśanta, el cazador Bainda; para los lugares de hierba, el trabajador de hierba seca; para la orilla lejana, el cazador; para la orilla cercana, el barquero; para los vados, el habitante del vado; para los lugares escabrosos, el habitante de la montaña; para los lugares sonoros, el portador de hojas; para las cuevas, el silvícola; para las crestas, el cortador; para las montañas, el hombre-cosa.

Français (French)

Pour les lacs, le pêcheur ; pour les riverains, le batelier ; pour les eaux Vaiśanta, le chasseur Bainda ; pour les lieux d'herbes, l'ouvrier de l'herbe sèche ; pour la rive lointaine, le chasseur ; pour la rive proche, le batelier ; pour les gués, celui qui habite le gué ; pour les lieux rudes, celui qui habite la montagne ; pour les lieux sonores, celui qui porte des feuilles ; pour les grottes, le forestier ; pour les crêtes, le coupeur ; pour les montagnes, l'homme-chose.

Deutsch (German)

Für die Seen der Fischer; für die Uferbewohner der Bootsmann; für die Vaiśanta-Gewässer der Bainda-Jäger; für die grasigen Orte der Arbeiter im trockenen Gras; für das ferne Ufer der Jäger; für das nahe Ufer der Bootsmann; für die Furten der Furtbewohner; für die rauen Orte der Bergbewohner; für die klingenden Orte der Blättertrager; für die Höhlen der Waldmensch; für die Grate der Hauer; für die Berge das Menschending.

Português (Portuguese)

Para os lagos, o pescador; para os habitantes da margem, o barqueiro; para as águas Vaiśanta, o caçador Bainda; para os lugares de capim, o trabalhador do capim seco; para a margem distante, o caçador; para a margem próxima, o barqueiro; para os vaus, o habitante do vau; para os lugares ásperos, o habitante da montanha; para os lugares sonoros, o usuário de folhas; para as cavernas, o silvícola; para as cristas, o cortador; para as montanhas, o homem-coisa.

Русский (Russian)

Озёрам — рыбак; прибрежным — лодочник; водам Вайшанта — охотник Байнда; травянистым местам — работник сухой травы; дальнему берегу — охотник; ближнему берегу — лодочник; бродам — житель брода; неровным местам — житель горы; звучащим местам — носящий листья; пещерам — лесной житель; хребтам — рубящий; горам — человек-вещь.

中文 (Chinese)

为湖泊者,渔夫;为岸居者,舟人;为瓦善塔水者,鸟聂陀猎人;为草地者,干草工;为彼岸者,猎人;为此岸者,舟人;为渡口者,渡口居者;为险地者,山居者;为响地者,叶衣者;为洞穴者,林居者;为山脊者,砍伐者;为山岳者,人形物。

日本語 (Japanese)

湖には漁師、岸辺の者には舟人、ヴァイシャンタの水には狩人バインダ、草地には乾草を扱う者、彼岸には狩人、此岸には舟人、渡し場には渡し場の住人、険しい所には山の住人、響く所には葉をまとう者、洞窟には森の住人、尾根には切る者、山々には人の形をした物。

العربية (Arabic)

للبحيرات، الصياد؛ لسكان الشاطئ، الملاح؛ لمياه فايشانتا، صياد البينده؛ للأماكن العشبية، عامل العشب اليابس؛ للشاطئ البعيد، الصياد؛ للشاطئ القريب، الملاح؛ للمعابر، ساكن المعبر؛ للأماكن الوعرة، ساكن الجبل؛ للأماكن المدوية، لابس الأوراق؛ للكهوف، ساكن الغابة؛ للحافات، القاطع؛ للجبال، كائن الإنسان.

Bahasa Indonesia (Indonesian)

Bagi danau, nelayan; bagi penghuni tepi, tukang perahu; bagi perairan Vaiśanta, pemburu Bainda; bagi tempat berumput, pekerja rumput kering; bagi tepi seberang, pemburu; bagi tepi dekat, tukang perahu; bagi penyeberangan, penghuni penyeberangan; bagi tempat kasar, penghuni gunung; bagi tempat bergema, pemakai daun; bagi gua, penghuni hutan; bagi punggung bukit, pemotong; bagi gunung-gunung, makhluk manusia.

ไทย (Thai)

ชาวประมงแด่ทะเลสาบ คนพายเรือแด่ผู้อาศัยริมฝั่ง นายพรานไบนทะแด่น้ำไวศันตะ ผู้ทำหญ้าแห้งแด่ทุ่งหญ้า นายพรานแด่ฝั่งไกล คนพายเรือแด่ฝั่งใกล้ ผู้อาศัยท่าน้ำแด่ท่าน้ำ ผู้อาศัยภูเขาแด่ที่ขรุขระ ผู้สวมใบไม้แด่ที่มีเสียง ป่าไม้แด่ถ้ำ ผู้ตัดแด่สันเขา กิมปุรุษแด่ภูเขา

Source and review

Source edition
Śukla Yajurveda, Vājasaneyi Saṃhitā, Mādhyandina recension (unaccented, as on Wikisource), Sanskrit Wikisource, page “शुक्लयजुर्वेदः/अध्यायः ३०” (revision 321120)
Text licence
Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0
Translator
Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
Review status
Machine draft

Open in the interactive reader · Markdown · JSON