# Yajurveda Saṃhitā 31.13

- id: `yajurveda/31.13`
- url: https://vedyatra.org/verses/yajurveda/31.13/
- speaker: Puruṣasūktādhyāya · to Puruṣa
- source edition: Śukla Yajurveda, Vājasaneyi Saṃhitā, Mādhyandina recension (unaccented, as on Wikisource), Sanskrit Wikisource, page “शुक्लयजुर्वेदः/अध्यायः ३१” (revision 401216) (Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0)
- translator: Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- review status: Machine draft

## Sanskrit

> नाभ्या ऽ आसीद् अन्तरिक्षꣳ शीर्ष्णो द्यौः सम् अवर्तत ।
> पद्भ्यां भूमिर् दिशः श्रोत्रात् तथा लोकाꣳऽ अकल्पयन् ॥ ३१.१३ ॥

## Transliteration (IAST)

> nābhyā ' āsīd antarikṣaṃ śīrṣṇo dyauḥ sam avartata |
> padbhyāṃ bhūmir diśaḥ śrotrāt tathā lokāṃ' akalpayan || 31.13 ||

## Word by word

- *nābhyāḥ*: from the navel
- *āsīt*: was
- *antarikṣam*: atmosphere
- *śīrṣṇaḥ*: from the head
- *dyauḥ*: sky
- *sam-avartata*: came into being
- *padbhyām*: from the feet
- *bhūmiḥ*: earth
- *diśaḥ*: directions
- *śrotrāt*: from the ear
- *tathā*: thus
- *lokān*: worlds
- *akalpayan*: they arranged

## Translations

### Hindi (hi) · Machine draft

नाभि से अन्तरिक्ष हुआ, सिर से द्युलोक उत्पन्न हुआ। पैरों से पृथ्वी, कान से दिशाएँ — इस प्रकार उन्होंने लोकों को व्यवस्थित किया।

### Tamil (ta) · Machine draft

தொப்புளிலிருந்து அந்தரிக்ஷம் உண்டானது; தலையிலிருந்து வானம் தோன்றியது. கால்களிலிருந்து பூமி, காதிலிருந்து திசைகள் — இவ்வாறு உலகங்களை அமைத்தனர்.

### Telugu (te) · Machine draft

నాభి నుండి అంతరిక్షం ఏర్పడింది; శిరస్సు నుండి ద్యులోకం ఏర్పడింది. పాదాల నుండి భూమి, చెవి నుండి దిశలు — ఈ విధంగా వారు లోకాలను అమర్చారు.

### Kannada (kn) · Machine draft

ನಾಭಿಯಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು; ತಲೆಯಿಂದ ದ್ಯುಲೋಕ ಉಂಟಾಯಿತು. ಪಾದಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ, ಕಿವಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು — ಹೀಗೆ ಅವರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು.

### Malayalam (ml) · Machine draft

നാഭിയിൽ നിന്ന് അന്തരീക്ഷം ഉണ്ടായി; ശിരസ്സിൽ നിന്ന് ദ്യുലോകം ഉണ്ടായി. പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമി, ചെവിയിൽ നിന്ന് ദിക്കുകൾ — ഇങ്ങനെ അവർ ലോകങ്ങളെ ക്രമീകരിച്ചു.

### Bengali (bn) · Machine draft

নাভি থেকে অন্তরিক্ষ হল; মস্তক থেকে দ্যুলোক উৎপন্ন হল। পা থেকে পৃথিবী, কর্ণ থেকে দিকসমূহ — এভাবে তাঁরা লোকসমূহ বিন্যস্ত করলেন।

### Marathi (mr) · Machine draft

नाभीपासून अंतरिक्ष झाले; मस्तकापासून द्युलोक निर्माण झाला. पायांपासून पृथ्वी, कानांपासून दिशा — अशा प्रकारे त्यांनी लोकांची रचना केली.

### Gujarati (gu) · Machine draft

નાભિમાંથી અંતરિક્ષ થયું; મસ્તકમાંથી દ્યુલોક ઉત્પન્ન થયો. પગમાંથી પૃથ્વી, કાનમાંથી દિશાઓ — આ રીતે તેમણે લોકોની રચના કરી.

### Punjabi (pa) · Machine draft

ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਹੋਇਆ; ਸਿਰ ਤੋਂ ਦਿਉਲੋਕ ਉਪਜਿਆ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ, ਕੰਨ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।

### Odia (or) · Machine draft

ନାଭିରୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ହେଲା; ମସ୍ତକରୁ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପାଦରୁ ପୃଥିବୀ, କର୍ଣ୍ଣରୁ ଦିଗ — ଏହିପରି ସେମାନେ ଲୋକସମୂହ ସଜାଇଲେ।

### Urdu (ur) · Machine draft

ناف سے فضا ہوئی؛ سر سے آسمان نمودار ہوا۔ پاؤں سے زمین، کان سے سمتیں — اس طرح انہوں نے عالموں کو ترتیب دیا۔

### English (en) · Machine draft

From the navel came the atmosphere; from the head the sky came into being. From the feet the earth, from the ear the directions — in this way they arranged the worlds.

### Spanish (es) · Machine draft

Del ombligo surgió el espacio intermedio; de la cabeza surgió el cielo. De los pies la tierra, del oído las direcciones; así dispusieron los mundos.

### French (fr) · Machine draft

Du nombril naquit l'espace intermédiaire ; de la tête se forma le ciel. Des pieds, la terre ; de l'oreille, les directions ; c'est ainsi qu'ils ordonnèrent les mondes.

### German (de) · Machine draft

Aus dem Nabel entstand der Luftraum; aus dem Haupt entstand der Himmel. Aus den Füßen die Erde, aus dem Ohr die Richtungen — so ordneten sie die Welten.

### Portuguese (pt) · Machine draft

Do umbigo surgiu o espaço intermediário; da cabeça surgiu o céu. Dos pés a terra, do ouvido as direções; assim organizaram os mundos.

### Russian (ru) · Machine draft

Из пупа возник воздушный простор; из головы возникло небо. Из ног земля, из уха стороны света — так они устроили миры.

### Chinese (zh) · Machine draft

从肚脐生出了中间的空界，从头生出了天界。从双足生出了大地，从耳生出了方位——如此他们安排了诸世界。

### Japanese (ja) · Machine draft

臍から中空が生じ、頭から天が生じた。足から大地、耳から方位が生じた。このようにして彼らは諸世界を整えた。

### Arabic (ar) · Machine draft

من السُّرّة كان الفضاء الوسيط؛ ومن الرأس نشأت السماء. ومن القدمين الأرض، ومن الأذن الجهات — وبهذا رتّبوا العوالم.

### Indonesian (id) · Machine draft

Dari pusar muncul ruang antara; dari kepala muncul langit. Dari kaki bumi, dari telinga arah-arah — demikianlah mereka menata dunia-dunia.

### Thai (th) · Machine draft

จากสะดือบังเกิดอากาศ จากศีรษะบังเกิดท้องฟ้า จากเท้าบังเกิดแผ่นดิน จากหูบังเกิดทิศทั้งหลาย ด้วยวิธีนี้พวกเขาจัดโลกทั้งหลาย

Cite as: Yajurveda Saṃhitā 31.13. Vedyatra, https://vedyatra.org/verses/yajurveda/31.13/
