दैनंदिन जीवनासाठी सूक्ते

एक वेगळ्या प्रकारचा वेद

ऋग्वेद, सामवेद आणि यजुर्वेद हे मोठ्या सार्वजनिक यज्ञांभोवती केंद्रित आहेत. अथर्ववेद घरगुती जीवनाच्या अधिक जवळ आहे. त्याची सूक्ते जन्म आणि विवाहप्रसंगी, आजारपणात आणि भांडणांत, पिके, गुरेढोरे आणि सुखरूप प्रवास यांसाठी वापरली जात.

तो दोन शाखांमध्ये उपलब्ध आहे: शौनक आणि पैप्पलाद. सर्वाधिक वेळा छापली जाणारी शौनक आवृत्ती वीस कांडांची असून तिच्यात सुमारे 730 सूक्ते आणि जवळपास 6,000 मंत्र आहेत.

आरोग्यलाभ

अनेक सूक्तांमध्ये ताप, खोकला, जखमा आणि इतर त्रासांपासून आराम मिळावा अशी प्रार्थना आहे, आणि त्यांत अनेकदा औषधी वनस्पतींची नावे येतात. त्या काळातील लोक आजार आणि शरीर यांना कसे समजत होते हे त्यांतून दिसते, आणि ती भारतीय वैद्यकाच्या सर्वांत जुन्या नोंदींपैकी आहेत.

घरातील सलोखा

सलोख्यावरील एक सुप्रसिद्ध सूक्त (अथर्ववेद 3.30) कुटुंब एका हृदयाचे आणि एका मनाचे असावे अशी प्रार्थना करते: मुलाने वडिलांचे अनुसरण करावे, पती-पत्नीने एकमेकांशी प्रेमाने बोलावे, भावंडांनी आपापसांत भांडू नये. आजही कौटुंबिक मेळाव्यांत ते म्हटले जाते.

दीर्घायुष्य

दीर्घायुष्यासाठीच्या सूक्तांमध्ये शंभर शरद ऋतूंच्या पूर्ण आयुष्याची, बळकट अवयवांची, स्वच्छ दृष्टीची आणि निर्मळ मनाची प्रार्थना आहे. मुलाच्या पहिल्या केशकर्तनापासून ते तरुणाच्या वेदाध्ययनाच्या आरंभापर्यंत, विविध संस्कारांच्या वेळी ती म्हटली जात.

पृथ्वीचे सूक्त

पृथ्वी सूक्त (अथर्ववेद 12.1) हे 63 मंत्रांचे एक दीर्घ सूक्त आहे. त्यात पृथ्वीला अशी माता मानले आहे जी पर्वत, नद्या, अरण्ये आणि अनेक भाषा व चालीरीती असलेल्या लोकांना धारण करते. त्यातील “पृथ्वी माझी माता आहे, मी तिचे अपत्य आहे” ही ओळ पर्यावरणाच्या रक्षणाविषयीच्या लेखनात अनेकदा उद्धृत केली जाते.

Vedyatra वर वाचन

ऋग्वेद आणि दोन महाकाव्यांनंतर, Vedyatra च्या पुढील टप्प्यात अथर्ववेदाचे नियोजन आहे. त्याची कथाकथनातील कथा आणि संपूर्ण मजकूर तयार होताच ग्रंथालयात उपलब्ध होतील.