ଏକ ନଜରରେ ଚାରି ବେଦ

ଋଗ୍‌ବେଦ: ସ୍ତୋତ୍ରସମୂହ

ଋଗ୍‌ବେଦ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼। ଏହାର 1,028ଟି ସ୍ତୋତ୍ର (ସୂକ୍ତ), ଯେଉଁଥିରେ ମୋଟ 10,552ଟି ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ମଣ୍ଡଳ ନାମକ ଦଶଟି ଖଣ୍ଡରେ ସଜା ହୋଇଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନି (ନିଆଁ), ଇନ୍ଦ୍ର, ଉଷା (ପ୍ରଭାତ), ସୋମ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରେ, ଏବଂ କିଛି ସ୍ତୋତ୍ର, ଯେପରିକି ସୃଷ୍ଟି ସୂକ୍ତ (10.129), ପଚାରେ ଯେ ଜଗତର ଆରମ୍ଭ କିପରି ହେଲା। ଅଧିକାଂଶ ବିଦ୍ୱାନ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହସ୍ରାବ୍ଦର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧର ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

ସାମବେଦ: ସୁରସମୂହ

ସାମବେଦ ଗୀତର ଏକ ଗ୍ରନ୍ଥ। ଏହାର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଋଗ୍‌ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୋମ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଗାନ କରାଯାଉଥିବା ସୁର (ସାମ)ରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛି। ଏହାର ଗାୟକମାନେ ସ୍ୱରର ଉଚ୍ଚତା ଲେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ସଙ୍କେତ ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକ ଏହି ଗାନଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ମୂଳ ଦେଖନ୍ତି।

ଯଜୁର୍ବେଦ: ଯଜ୍ଞବିଧି

ଯଜୁର୍ବେଦରେ ଯଜ୍ଞର କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ରସମୂହ ରହିଛି। ଏହାର ଦୁଇଟି ଶାଖା ଅଛି। ଶୁକ୍ଳ (“ଧଳା”) ଯଜୁର୍ବେଦ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସେଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାଖ୍ୟାଠାରୁ ଅଲଗା ରଖେ; କୃଷ୍ଣ (“କଳା”) ଯଜୁର୍ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗଦ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ଏକାଠି ମିଶାଇ ରଖେ। Vedyatra ଦୁଇଟି ଶାଖାକୁ ସମାନ୍ତରାଳ ସଂସ୍କରଣ ଭାବରେ ପାଖାପାଖି ଦେଖାଇବ।

ଅଥର୍ବବେଦ: ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ

ଅଥର୍ବବେଦରେ ଆରୋଗ୍ୟ, ସୁରକ୍ଷା, ଘରେ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ସ୍ତୋତ୍ର ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ସାଧାରଣ ପରିବାରର ଚିନ୍ତା ସହିତ ଚିନ୍ତକମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। “ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ପାଇଁ ସ୍ତୋତ୍ର” ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଏହାକୁ ଅଧିକ ନିକଟରୁ ଦେଖେ।

ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବିତ

ଇତିହାସର ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ବେଦ ପଢ଼ାଯାଉ ନ ଥିଲା, ବରଂ ଆବୃତ୍ତି କରାଯାଉଥିଲା। ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କଣ୍ଠସ୍ଥ କରୁଥିଲେ, ଆବୃତ୍ତିର ଅନେକ ପଦ୍ଧତି (ପାଠ) ବ୍ୟବହାର କରି, ଯାହା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କ୍ରମରେ ଦୋହରାଏ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର ମଧ୍ୟ ବଦଳି ନ ଯାଏ। 2003 ମସିହାରେ UNESCO ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରପାଠର ପରମ୍ପରାକୁ “ମାନବତାର ମୌଖିକ ଓ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୃତି” ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା।

ଆବୃତ୍ତିକାରୀଙ୍କ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ (ଶାଖା) ପ୍ରତ୍ୟେକ ବେଦର ସାମାନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ପାଠ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। Vedyatra ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବେଦ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ପାଠ କେଉଁ ଶାଖାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ କରେ।