Yajurveda Saṃhitā 31.13
Puruṣasūktādhyāya · to Puruṣa
नाभ्या ऽ आसीद् अन्तरिक्षꣳ शीर्ष्णो द्यौः सम् अवर्तत ।
पद्भ्यां भूमिर् दिशः श्रोत्रात् तथा लोकाꣳऽ अकल्पयन् ॥ ३१.१३ ॥
nābhyā ' āsīd antarikṣaṃ śīrṣṇo dyauḥ sam avartata |
padbhyāṃ bhūmir diśaḥ śrotrāt tathā lokāṃ' akalpayan || 31.13 ||
Word by word
- nābhyāḥ
- from the navel
- āsīt
- was
- antarikṣam
- atmosphere
- śīrṣṇaḥ
- from the head
- dyauḥ
- sky
- sam-avartata
- came into being
- padbhyām
- from the feet
- bhūmiḥ
- earth
- diśaḥ
- directions
- śrotrāt
- from the ear
- tathā
- thus
- lokān
- worlds
- akalpayan
- they arranged
Translations
हिन्दी (Hindi)
नाभि से अन्तरिक्ष हुआ, सिर से द्युलोक उत्पन्न हुआ। पैरों से पृथ्वी, कान से दिशाएँ — इस प्रकार उन्होंने लोकों को व्यवस्थित किया।
தமிழ் (Tamil)
தொப்புளிலிருந்து அந்தரிக்ஷம் உண்டானது; தலையிலிருந்து வானம் தோன்றியது. கால்களிலிருந்து பூமி, காதிலிருந்து திசைகள் — இவ்வாறு உலகங்களை அமைத்தனர்.
తెలుగు (Telugu)
నాభి నుండి అంతరిక్షం ఏర్పడింది; శిరస్సు నుండి ద్యులోకం ఏర్పడింది. పాదాల నుండి భూమి, చెవి నుండి దిశలు — ఈ విధంగా వారు లోకాలను అమర్చారు.
ಕನ್ನಡ (Kannada)
ನಾಭಿಯಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು; ತಲೆಯಿಂದ ದ್ಯುಲೋಕ ಉಂಟಾಯಿತು. ಪಾದಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ, ಕಿವಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು — ಹೀಗೆ ಅವರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು.
മലയാളം (Malayalam)
നാഭിയിൽ നിന്ന് അന്തരീക്ഷം ഉണ്ടായി; ശിരസ്സിൽ നിന്ന് ദ്യുലോകം ഉണ്ടായി. പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമി, ചെവിയിൽ നിന്ന് ദിക്കുകൾ — ഇങ്ങനെ അവർ ലോകങ്ങളെ ക്രമീകരിച്ചു.
বাংলা (Bengali)
নাভি থেকে অন্তরিক্ষ হল; মস্তক থেকে দ্যুলোক উৎপন্ন হল। পা থেকে পৃথিবী, কর্ণ থেকে দিকসমূহ — এভাবে তাঁরা লোকসমূহ বিন্যস্ত করলেন।
मराठी (Marathi)
नाभीपासून अंतरिक्ष झाले; मस्तकापासून द्युलोक निर्माण झाला. पायांपासून पृथ्वी, कानांपासून दिशा — अशा प्रकारे त्यांनी लोकांची रचना केली.
ગુજરાતી (Gujarati)
નાભિમાંથી અંતરિક્ષ થયું; મસ્તકમાંથી દ્યુલોક ઉત્પન્ન થયો. પગમાંથી પૃથ્વી, કાનમાંથી દિશાઓ — આ રીતે તેમણે લોકોની રચના કરી.
ਪੰਜਾਬੀ (Punjabi)
ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਹੋਇਆ; ਸਿਰ ਤੋਂ ਦਿਉਲੋਕ ਉਪਜਿਆ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ, ਕੰਨ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।
ଓଡ଼ିଆ (Odia)
ନାଭିରୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ହେଲା; ମସ୍ତକରୁ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପାଦରୁ ପୃଥିବୀ, କର୍ଣ୍ଣରୁ ଦିଗ — ଏହିପରି ସେମାନେ ଲୋକସମୂହ ସଜାଇଲେ।
اردو (Urdu)
ناف سے فضا ہوئی؛ سر سے آسمان نمودار ہوا۔ پاؤں سے زمین، کان سے سمتیں — اس طرح انہوں نے عالموں کو ترتیب دیا۔
English (English)
From the navel came the atmosphere; from the head the sky came into being. From the feet the earth, from the ear the directions — in this way they arranged the worlds.
Español (Spanish)
Del ombligo surgió el espacio intermedio; de la cabeza surgió el cielo. De los pies la tierra, del oído las direcciones; así dispusieron los mundos.
Français (French)
Du nombril naquit l'espace intermédiaire ; de la tête se forma le ciel. Des pieds, la terre ; de l'oreille, les directions ; c'est ainsi qu'ils ordonnèrent les mondes.
Deutsch (German)
Aus dem Nabel entstand der Luftraum; aus dem Haupt entstand der Himmel. Aus den Füßen die Erde, aus dem Ohr die Richtungen — so ordneten sie die Welten.
Português (Portuguese)
Do umbigo surgiu o espaço intermediário; da cabeça surgiu o céu. Dos pés a terra, do ouvido as direções; assim organizaram os mundos.
Русский (Russian)
Из пупа возник воздушный простор; из головы возникло небо. Из ног земля, из уха стороны света — так они устроили миры.
中文 (Chinese)
从肚脐生出了中间的空界,从头生出了天界。从双足生出了大地,从耳生出了方位——如此他们安排了诸世界。
日本語 (Japanese)
臍から中空が生じ、頭から天が生じた。足から大地、耳から方位が生じた。このようにして彼らは諸世界を整えた。
العربية (Arabic)
من السُّرّة كان الفضاء الوسيط؛ ومن الرأس نشأت السماء. ومن القدمين الأرض، ومن الأذن الجهات — وبهذا رتّبوا العوالم.
Bahasa Indonesia (Indonesian)
Dari pusar muncul ruang antara; dari kepala muncul langit. Dari kaki bumi, dari telinga arah-arah — demikianlah mereka menata dunia-dunia.
ไทย (Thai)
จากสะดือบังเกิดอากาศ จากศีรษะบังเกิดท้องฟ้า จากเท้าบังเกิดแผ่นดิน จากหูบังเกิดทิศทั้งหลาย ด้วยวิธีนี้พวกเขาจัดโลกทั้งหลาย
Source and review
- Source edition
- Śukla Yajurveda, Vājasaneyi Saṃhitā, Mādhyandina recension (unaccented, as on Wikisource), Sanskrit Wikisource, page “शुक्लयजुर्वेदः/अध्यायः ३१” (revision 401216)
- Text licence
- Public domain text; Wikisource page CC BY-SA 4.0
- Translator
- Vedyatra working draft (AI) (CC BY-SA 4.0)
- Review status
- Machine draft