ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହ କିପରି ଯୋଡ଼ି ହୁଅନ୍ତି

ଦୁଇଟି ବଡ଼ ପରିବାର: ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା ଓ ଯାହା ମନେ ରଖାଯାଇଛି

ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରା ତାହାର ପବିତ୍ର ସାହିତ୍ୟକୁ ଦୁଇଟି ପରିବାରରେ ଭାଗ କରେ। ଶ୍ରୁତି, ଅର୍ଥାତ୍ “ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା”, ହେଉଛି ବେଦ: ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ଲେଖକଙ୍କ ରଚନା ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରାଚୀନ ଦ୍ରଷ୍ଟା (ଋଷି)ମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ବୋଲି ମାନାଯାଏ, ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ଶବ୍ଦ ପ୍ରତି ଶବ୍ଦ ଅବିକଳ ଭାବେ ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ହସ୍ତାନ୍ତରିତ ହୋଇଆସିଛି।

ସ୍ମୃତି, ଅର୍ଥାତ୍ “ଯାହା ମନେ ରଖାଯାଇଛି”, ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ସେହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝାଏ ଯାହାର ଲେଖକ ଜଣାଶୁଣା କିମ୍ବା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ: ଦୁଇ ମହାକାବ୍ୟ, ପୁରାଣ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଆହୁରି ଅନେକ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବେଦର ଆଧାର ନିଏ, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ପୁଣି କହେ, ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଓ ପ୍ରୟୋଗ କରେ।

ଚାରି ବେଦ

ବେଦ ଚାରୋଟି: ଋଗ୍‌ବେଦ (ସ୍ତୁତିର ସ୍ତୋତ୍ର), ସାମବେଦ (ସେହି ପ୍ରକାରର ମନ୍ତ୍ର ସୁରରେ ବନ୍ଧା), ଯଜୁର୍ବେଦ (ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର-ସୂତ୍ର) ଓ ଅଥର୍ବବେଦ (ଆରୋଗ୍ୟ, ଘର ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ପାଇଁ ସ୍ତୋତ୍ର)।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବେଦ ସ୍ତର ସ୍ତର ହୋଇ ବିକଶିତ ହୋଇଛି। ସଂହିତା ହେଉଛି ସ୍ତୋତ୍ର ବା ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ସଂକଳନ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଗଦ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ। ଆରଣ୍ୟକ, ଅର୍ଥାତ୍ “ଅରଣ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ”, ଯଜ୍ଞର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରେ। ଶେଷ ସ୍ତର ଉପନିଷଦ ଆତ୍ମା ଓ ପରମ ସତ୍ୟ ବିଷୟକ ପ୍ରଶ୍ନ ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଏ।

ଉପନିଷଦ

ବେଦର ଶେଷରେ ଥିବାରୁ ଉପନିଷଦକୁ ବେଦାନ୍ତ, ଅର୍ଥାତ୍ “ବେଦର ଅନ୍ତ” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତେରଟିକୁ ମୁଖ୍ୟ ଉପନିଷଦ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଏମାନଙ୍କର ସଂଳାପ, ଯେପରି କଠ ଉପନିଷଦରେ ନଚିକେତା ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା, ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଗଢ଼ି ତୋଳିଛି।

ମହାକାବ୍ୟ: ଇତିହାସ

ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ବୋଲି ମାନାଯାଉଥିବା ରାମାୟଣ ରାମଙ୍କ ବନବାସ, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଓ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧର କଥା କହେ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ରଚିତ ବୋଲି ମାନାଯାଉଥିବା ମହାଭାରତ ଭରତ ବଂଶର ଦୁଇ ଶାଖା ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଶତ୍ରୁତାର କଥା କହେ, ଯାହା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶେଷ ହୁଏ। ପରମ୍ପରା ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଇତିହାସ, ଅର୍ଥାତ୍ “ଏହିପରି ହୋଇଥିଲା” ବୋଲି କହେ।

ଉଭୟ ମହାକାବ୍ୟର ଅନେକ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂସ୍କରଣ ରହିଛି। ବିଦ୍ୱାନମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳନା କରି ସମୀକ୍ଷାତ୍ମକ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି; Vedyatra ସେହି ସଂସ୍କରଣରେ ନଥିବା ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ପୁନଃକଥନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରେ।

ଭଗବଦ୍ ଗୀତାର ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି

ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଏକ ପୃଥକ୍ ଗ୍ରନ୍ଥ ନୁହେଁ, ବରଂ ମହାଭାରତର ଷଷ୍ଠ ପର୍ବ (ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବ) ଭିତରେ ଥିବା ଅଠର ଅଧ୍ୟାୟ। ଯୁଦ୍ଧର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଜୁନ ସାହସ ହରାନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାରଥି କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି। ଉପନିଷଦର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଗୋଟିଏ କଥୋପକଥନରେ ଏକାଠି କରୁଥିବାରୁ ଗୀତାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ।

Vedyatra କିପରି ସଜ୍ଜିତ

ଗ୍ରନ୍ଥାଗାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏବଂ ଆଜି ତାହାର କେତେ ଅଂଶ ପଢ଼ିହେବ ତାହା ଦେଖାଏ। ପଠନ ଆପଣଙ୍କୁ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାଶିତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଶ୍ଳୋକ ପରେ ଶ୍ଳୋକ ପଢ଼ାଏ, ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ, ଲିପ୍ୟନ୍ତର, ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ସହିତ। କଥାକାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଚିତ୍ରିତ କାହାଣୀ ଭାବେ ପୁଣି କହେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାହାଣୀ ତାହାର ଆଧାର ଶ୍ଳୋକଗୁଡ଼ିକ ସହ ଯୋଡ଼ା ଥାଏ।