ગીતામાં કોણ બોલે છે

બહારનું માળખું: એક અંધ રાજા અને તેમના મંત્રી

ગીતાની શરૂઆત કૌરવોના અંધ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રના એક પ્રશ્નથી થાય છે: કુરુક્ષેત્રના મેદાનમાં ભેગા થયેલા તેમના પુત્રોએ અને પાંડુના પુત્રોએ શું કર્યું? આખી ગીતામાં આ તેમનો એકમાત્ર શ્લોક છે.

તેઓ આ પ્રશ્ન પોતાના મંત્રી અને સારથિ સંજયને પૂછે છે. ઋષિ વ્યાસે સંજયને દિવ્ય દૃષ્ટિ આપી છે, તેથી તે દૂરના રણમેદાનમાં બનતું બધું જોઈ અને સાંભળી શકે છે અને રાજાને તેનું વર્ણન કરી શકે છે. ત્યાર પછી આવતું બધું સંજયનું વર્ણન છે.

અંદરનો સંવાદ: અર્જુન અને કૃષ્ણ

બંને સેનાઓની વચ્ચે અર્જુન પોતાના સારથિ કૃષ્ણને રથ આગળ લઈ જવા કહે છે, જેથી તે જોઈ શકે કે તેને કોની સાથે લડવાનું છે. સામે પક્ષે ગુરુઓ, પિતરાઈ ભાઈઓ અને મિત્રોને જોઈને તે પોતાનું ધનુષ્ય નીચે મૂકી દે છે અને લડવાની ના પાડે છે.

બીજા અધ્યાયથી આગળ ગીતા મુખ્યત્વે કૃષ્ણનો ઉત્તર છે, અને વચ્ચે વચ્ચે અર્જુનના પ્રશ્નો તેને દિશા આપે છે: માણસે કેવી રીતે કર્મ કરવું જોઈએ, આત્મા શું છે, ભક્તિ શું છે, ભય અને શોકથી મુક્ત થઈને કેવી રીતે જીવી શકાય?

કોણ કેટલું બોલે છે

સામાન્ય ગણતરી મુજબ, 700 શ્લોકોમાંથી કૃષ્ણ લગભગ 574, અર્જુન લગભગ 84, સંજય લગભગ 41 અને ધૃતરાષ્ટ્ર એક શ્લોક બોલે છે. સંજય મહત્ત્વના પ્રસંગોએ પાછા આવે છે: અધ્યાય 1માં સેનાઓનું વર્ણન કરવા, અધ્યાય 2ની શરૂઆતમાં અર્જુનના શોકનું વર્ણન કરવા, અધ્યાય 11માં કૃષ્ણના વિશ્વરૂપના દર્શનનું વર્ણન કરવા, અને અધ્યાય 18ના અંતિમ શ્લોકોમાં.

નામો કેવી રીતે બદલાય છે

બોલનારા ભાગ્યે જ સાદાં નામ વાપરે છે. કૃષ્ણ અર્જુનને પાર્થ (પૃથાના પુત્ર), કૌન્તેય (કુંતીના પુત્ર), ભારત (ભરતના વંશજ), ધનંજય (ધન જીતનાર) અને બીજાં નામોથી બોલાવે છે. અર્જુન કૃષ્ણને કેશવ, માધવ, જનાર્દન, ગોવિંદ અને વાર્ષ્ણેય કહે છે. દરેક નામમાં અર્થની પોતાની આગવી છાયા છે, તેથી Vedyatraના અનુવાદો આ નામો જાળવી રાખે છે.

Vedyatra પર બોલનારાઓને અનુસરવું

Vedyatra પર ગીતાના દરેક શ્લોકમાં શ્લોક ક્રમાંકની નીચે બોલનાર અને સાંભળનારનું નામ આપેલું હોય છે, ઉદાહરણ તરીકે “શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને”. જ્યારે નવા બોલનાર શરૂ કરે છે, ત્યારે સંસ્કૃતની જેમ જ અનુવાદ “અર્જુન બોલ્યા:”, “ભગવાન બોલ્યા:” અથવા “સંજય બોલ્યા:” થી શરૂ થાય છે.