ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਬੋਲਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਰਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ। ਜੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੌਣ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਢਾਂਚਾ: ਇੱਕ ਨੇਤਰਹੀਣ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੰਤਰੀ
ਗੀਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਪੂਰੀ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਸਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ।
ਉਹ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸੰਜੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸੰਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ-ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਅਤੇ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸੰਜੇ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ।
ਅੰਦਰਲਾ ਸੰਵਾਦ: ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ
ਦੋਹਾਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਰਜੁਨ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਥ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵੇਖ ਸਕੇ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਗੀਤਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ਇਸਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਕੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੌਣ ਕਿੰਨਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ
ਆਮ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, 700 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 574, ਅਰਜੁਨ ਲਗਭਗ 84, ਸੰਜੇ ਲਗਭਗ 41 ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਸੰਜੇ ਅਹਿਮ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਅਧਿਆਇ 1 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਧਿਆਇ 2 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ, ਅਧਿਆਇ 11 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਇ 18 ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ।
ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਹਨ
ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਹੀ ਸਿੱਧੇ ਨਾਮ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪਾਰਥ (ਪ੍ਰਿਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਕੌਂਤੇਯ (ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਭਾਰਤ (ਭਰਤ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ), ਧਨੰਜੈ (ਧਨ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਜੁਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ, ਮਾਧਵ, ਜਨਾਰਦਨ, ਗੋਵਿੰਦ ਅਤੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਨਾਮ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ Vedyatra ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਇਹ ਨਾਮ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
Vedyatra ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ
Vedyatra ਤੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਨੰਬਰ ਹੇਠਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ “ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ”। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਹੀ “ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ:”, “ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ:” ਜਾਂ “ਸੰਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ:” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।