ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳು: ಧರ್ಮ, ಕರ್ಮ, ಯೋಗ
ಈ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅರ್ಥದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಹೊತ್ತಿವೆ. ಅನುವಾದಗಳು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸುಮಾರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವುದು ಸಹಾಯಕ.
ಧರ್ಮ
“ಹಿಡಿದಿಡು” ಅಥವಾ “ಆಧರಿಸು” ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವುದೇ ಧರ್ಮ: ಕರ್ತವ್ಯ, ಸರಿಯಾದ ನಡತೆ, ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ತನ್ನದೇ ಕರ್ತವ್ಯ, ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸರಿಯಾದ ಕರ್ಮ (3.35). ಅನುವಾದಗಳು “ಕರ್ತವ್ಯ”, “ಸದಾಚಾರ” ಅಥವಾ “ನಿಯಮ” ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಹೊಂದದಿದ್ದಾಗ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಕರ್ಮ
ಕರ್ಮ ಎಂದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ “ಕ್ರಿಯೆ” ಅಥವಾ “ಕೃತ್ಯ”; ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳ ಆಚರಣೆ. ನಂತರ ಅದು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿಸತೊಡಗಿತು; ಆ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೋಧನೆ ಕರ್ಮದ ಕುರಿತಾಗಿದೆ: ಕರ್ಮ ಮಾಡು, ಆದರೆ ಕರ್ಮಫಲಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ (2.47).
ಯೋಗ
ಯೋಗ ಎಂಬ ಪದ “ಜೋಡಿಸು” ಅಥವಾ “ನೊಗಕ್ಕೆ ಹೂಡು” ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಸಾಧನೆ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಅರ್ಥ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ: “ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮತ್ವವನ್ನೇ ಯೋಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ” (2.48). ಗೀತೆಯು ಕರ್ಮಯೋಗ ಅಂದರೆ ಕರ್ಮದ ಮಾರ್ಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನದ ಮಾರ್ಗ, ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯೋಗ ಅಂದರೆ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ – ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ್
ಆತ್ಮ ಎಂದರೆ ತಾನು: ದೇಹವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮನಸ್ಸೂ ಅಲ್ಲ, ಅವೆಲ್ಲದರ ಮೂಲಕ ಅರಿಯುತ್ತಿರುವಂಥದ್ದು. ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿಂದಿರುವ ಪರಮ ಸತ್ಯ. ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಏನು ಎಂದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತವೆ; ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದರ್ಶನಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಗೀತೆಯ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆತ್ಮವನ್ನು ಎಂದೂ ಹುಟ್ಟದ, ಎಂದೂ ಸಾಯದ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ (2.20).
ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ
ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ದೈವದ ಕಡೆಗಿನ ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕ ನಿಷ್ಠೆ; ಗೀತೆಯು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿರುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಬಿಡುಗಡೆ: ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇವೆರಡನ್ನೂ ತಮ್ಮದೇ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಅನೇಕ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಗಳು
ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಆಚಾರ್ಯರು ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. Vedyatraದ ಅನುವಾದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.