महाभारत · अध्याय 8.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.79.1
समागमे पाण्डवसृञ्जयानां ।
महाभये मामकानामगाधे।
धनञ्जये तात रणाय याते ।
कर्णेन तद्युद्वमथोऽत्र कीदृक् ॥ ८.७९.१ ॥
पांडव आणि सृंजयांच्या संगमात, माझ्या लोकांसाठी महाभयाच्या अथांग सागरात, हे तात, धनंजय युद्धाला गेला असता कर्णाशी ते युद्ध कसे झाले?
8.79.2
तेषामनीकानि महाध्वजानि ।
रणे समृद्धानि सुसङ्गतानि।
भेरीनिरादोन्मुखराण्यंगर्ज… ।
न्मेघा इव प्रावृषि मारुतास्ताः ॥ ८.७९.२ ॥
त्यांची सैन्ये मोठ्या ध्वजांनी युक्त, रणात समृद्ध व सुव्यवस्थित होती; भेरींच्या नादाने दुमदुमून पावसाळ्यातील मेघ व वाऱ्यासारखी गर्जत होती.
8.79.3
महागजाभ्राकुलमस्त्रतोयं ।
वादित्रनेमीतलशब्दवच्च।
हिरण्यचित्रायुधविद्युतं च ।
शरासिनाराचमहास्त्रधारम् ॥ ८.७९.३ ॥
ते युद्ध मोठ्या हत्तींच्या मेघांनी आच्छादलेले होते, शस्त्रे हेच त्याचे पाणी होते; वाद्यांच्या कडेच्या ध्वनीसारखा तो गर्जत होता; सोनेरी विचित्र आयुधे विजा होती; बाण, खड्ग, नाराच व महास्त्रांचा प्रवाह वाहत होता.
8.79.4
तद्भीमवेगं रुधिरौघवाहि ।
खङ्गाकुलं क्षत्रियजीवघाति।
अनार्तवं क्रूरमनिष्टवर्षं ।
बभूव संरम्भकरं प्रजानाम् ॥ ८.७९.४ ॥
ते भयंकर वेगाचे युद्ध रक्ताचे प्रवाह वाहवत, खड्गांनी भरलेले, क्षत्रियांचे प्राण हरण करणारे, अकाली, क्रूरपणे, अनिष्टाचा पाऊस पाडणारे होऊन प्रजांमध्ये संताप उत्पन्न करणारे झाले.
8.79.5
एकं रथं सम्परिवार्य मृत्युं ।
नयन्त्यनेके च रथाः समेताः।
एकस्तथैकं रथिनं रथाग्र्यां… ।
स्तथा रथश्चापि रथाननेकान् ॥ ८.७९.५ ॥
एका रथाला वेढून अनेक रथ जणू मृत्यूला नेत होते; तसेच एक रथी, रथींमध्ये श्रेष्ठ, त्याला, आणि एका रथाने अनेक रथींना वेढले.
8.79.6
रथं ससूतं सहयं च कञ्चि… ।
त्कश्चिद्रती मृत्युवशं निनाय।
निनाय चाप्येकगजेन कश्चि… ।
द्रथान्बहून्मृत्युवशे तथाश्वान् ॥ ८.७९.६ ॥
कुणी सारथी व घोड्यांसह रथ, तर कुणी रथीला मृत्यूच्या वशात पाठवले. कुणी एका हत्तीसह पाठवले; आणि अनेक रथ व घोडेही मृत्यूच्या वशात नेले.
8.79.7
रथान्ससूतान्सहयान्गजांश्च ।
सर्वानरीन्मृत्युवशं शरौघैः।
निन्ये हयांश्चैव तथा ससादी… ।
न्पदातिसङ्घांश्च तथैव पार्थः ॥ ८.७९.७ ॥
सारथींसह रथ, घोडे, हत्ती आणि सर्व शत्रूंना पार्थाने बाणांच्या प्रवाहांनी मृत्यूच्या वशात पाठवले. घोडे, घोडेस्वार आणि पायदळाच्या तुकड्यांनाही त्याचप्रमाणे पाठवले.
8.79.8
कृपः शिखण्डी च रणे समेतौ ।
दुर्योधनं सात्यकिरध्यगच्छत्।
श्रुतश्रवा द्रोणपुत्रेण सार्धं ।
युधामन्युश्चित्रसेनेन सार्धम् ॥ ८.७९.८ ॥
कृप आणि शिखंडी युद्धात एकमेकांसमोर आले. सात्यकीने दुर्योधनाचा सामना केला. श्रुतश्रवा द्रोणपुत्रासोबत, तर युधामन्यू चित्रसेनासोबत भिडले.
8.79.9
कर्णस्य पुत्रं तु रथी सुषेणं ।
समागतं सृञ्जयश्चोत्तमौजाः।
गान्धारराजं सहदेवोऽक्षधूर्तं ।
महर्षभं सिंह इवाभ्यधावत् ॥ ८.७९.९ ॥
कर्णाचा पुत्र सुषेण हा रथी समोर आला असता सृंजय उत्तमौजा त्याच्याशी भिडला. सहदेवाने गांधारराजावर, द्यूतातील फसवणूक करणाऱ्या त्या महर्षभावर, सिंहासारखी झेप घेतली.
8.79.10
शतानीको नाकुलिः कर्णपुत्रं ।
युवा युवानं वृषसेनं शरौघैः।
समार्पयत्कर्णपुत्रश्च शूरः ।
पाञ्चालेयं शरवर्षैरनेकैः ॥ ८.७९.१० ॥
नकुलाचा पुत्र शतानीक याने तरुण कर्णपुत्र वृषसेनाला बाणांच्या प्रवाहांनी ताडले. शूर कर्णपुत्राने पांचालपुत्रावर अनेक बाणवर्षावांनी प्रहार केला.
8.79.11
रथर्षभः कृतवर्माणभार्च्छ… ।
न्माद्रीपुत्रो नकुलश्चित्रयोधी।
पाञ्चालानामधिपो याज्ञसेनिः ।
सेनापतिः कर्णमार्च्छत्ससैन्यम् ॥ ८.७९.११ ॥
रथश्रेष्ठ… कृतवर्म्यावर आक्रमण केले. माद्रीपुत्र नकुल, विचित्र योद्धा, पांचालांचा अधिपती, यज्ञसेनपुत्र, सेनापती सैन्यासह कर्णावर चालून गेला.
8.79.12
दुःशासनो भारत भारतं तु ।
व्यात्ताननं क्रूरमिवान्तकाभम्।
भीमं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठं ।
भीमं समार्च्छत्तमसह्यवेगम् ॥ ८.७९.१२ ॥
दुःशासन, हे भारता, भारताला… विवृत मुखाच्या, क्रूर, यमासारख्या, रणात शस्त्रधार्‍यांत श्रेष्ठ भीमाला, असह्य वेगाच्या त्याला आक्रमिले.
8.79.13
कर्णात्मजं तत्र जघान वीर… ।
स्तथाच्छिनच्चोत्तमौजाः प्रसह्य।
तस्योत्तमाङ्गं निपपात भूमौ ।
निनादयद्गां निनदेन खं च ॥ ८.७९.१३ ॥
तेथे वीराने कर्णपुत्राला ठार केले… उत्तमौजाने बलपूर्वक तसेच छेदले. त्याचे मस्तक भूमीवर पडले, आपल्या गर्जनेने पृथ्वी व आकाश दुमदुमवत.
8.79.14
सुषेणशीर्षं पतितं पृथिव्यां ।
विलोक्य कर्णोऽथ तदार्तरूपः।
क्रोधाद्धयांस्तस्य रथं ध्वजं च ।
बाणैः सुधारैर्निशितैरकृन्तत् ॥ ८.७९.१४ ॥
सुषेणाचे मस्तक भूमीवर पडलेले पाहून कर्ण व्यथित होऊन क्रोधाने त्याचे घोडे, रथ व ध्वज तीक्ष्ण धारेच्या बाणांनी तोडून टाकले.
8.79.15
स तूत्तमौजा निशितैः पृषत्कै… ।
र्विव्याध खङ्गेन च भास्वरेण।
पार्ष्णिग्रहांश्चैव कृपस्य हत्वा ।
शिखण्डिवाहं स ततोऽध्यरोहत् ॥ ८.७९.१५ ॥
तो उत्तमौजा तीक्ष्ण बाणांनी… आणि तेजस्वी खड्गाने प्रहार केला; कृपाचे पार्ष्णिग्रह मारून मग शिखंडीच्या वाहनावर चढला.
8.79.16
कृपं तु दृष्ट्वा विरथं रथस्थो ।
नैच्छच्छरैस्ताडयितुं शिखण्डी।
तं द्रौणिरावार्य रथं कृपस्य ।
समुज्जहे पङ्कगतां यथा गाम् ॥ ८.७९.१६ ॥
कृपाला रथाविना पाहून रथावर उभा असलेल्या शिखंडीने त्यांना बाणांनी मारण्याची इच्छा केली नाही. तेव्हा द्रोणपुत्राने कृपाच्या रथाला आच्छादून त्यांना उचलले, जसे चिखलात अडकलेल्या गाईला उचलतात.
8.79.17
हिरण्यवर्मा निशितैः पृषत्कै… ।
स्तवात्मजानामनिलात्मजो वै।
अतापयत्सैन्यमतीव भीमः ।
काले शुचौ मध्यगतो यथाऽर्कः ॥ ८.७९.१७ ॥
सुवर्णकवच धारण केलेल्या वायुपुत्र भीमाने तीक्ष्ण बाणांनी… तुमच्या पुत्रांच्या सैन्याला अत्यंत तापवले, उन्हाळ्याच्या मध्यान्ही सूर्य तापवतो तसे.