મહાભારત · અધ્યાય 6.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.36.1
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥ ६.३६.१ ॥
અર્જુને કહ્યું: આ રીતે સદા યુક્ત ભક્તો તમારી ઉપાસના કરે છે; અને જેઓ અક્ષર, અવ્યક્તની ઉપાસના કરે છે, તેમનામાં યોગને સર્વશ્રેષ્ઠ જાણનારા કોણ છે?
6.36.2
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥ ६.३६.२ ॥
શ્રી ભગવાને કહ્યું: મારામાં મન સ્થિર કરીને, નિત્ય યુક્ત થઈને, પરમ શ્રદ્ધાથી જેઓ મારી ઉપાસના કરે છે, તેઓ મારા મતે સર્વશ્રેષ્ઠ યુક્ત છે.
6.36.3
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥ ६.३६.३ ॥
પરંતુ જેઓ અક્ષર, અનિર્દેશ્ય, અવ્યક્ત, સર્વવ્યાપી, અચિંત્ય, કૂટસ્થ, અચલ અને ધ્રુવની ઉપાસના કરે છે—
6.36.4
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताःक ॥ ६.३६.४ ॥
ઇન્દ્રિયસમૂહને સંપૂર્ણ નિયંત્રિત કરીને, સર્વત્ર સમબુદ્ધિ રાખીને, સર્વ પ્રાણીઓના હિતમાં રત થઈને તેઓ મને જ પ્રાપ્ત થાય છે.
6.36.5
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
अव्यक्ता हि गदिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥ ६.३६.५ ॥
અવ્યક્તમાં જેમનું ચિત્ત આસક્ત છે, તેમને ક્લેશ વધારે છે; કારણ કે દેહધારીઓ વડે અવ્યક્ત ગતિ દુઃખથી જ પ્રાપ્ત થાય છે.
6.36.6
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥ ६.३६.६ ॥
પરંતુ જેઓ સર્વ કર્મો મારામાં સમર્પીને, મારામાં પરાયણ થઈને, અનન્ય યોગથી મારું ધ્યાન ધરતા મારી ઉપાસના કરે છે—
6.36.7
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥ ६.३६.७ ॥
હે પાર્થ, જેમનું ચિત્ત મારામાં સ્થિર છે, તેમને હું ઝડપથી મૃત્યુ-સંસારરૂપી સાગરમાંથી પાર ઉતારનાર થાઉં છું.
6.36.8
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न शंशकयः ॥ ६.३६.८ ॥
તારું મન મારામાં જ સ્થાપ, બુદ્ધિ મારામાં જ સ્થિર કર; પછી તું મારામાં જ વસીશ, એમાં શંકા નથી.
6.36.9
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाऽऽप्तुं धनंजय ॥ ६.३६.९ ॥
જો તું ચિત્તને મારામાં સ્થિર કરવા શક્તિમાન ન હોય, તો હે ધનંજય, અભ્યાસયોગ વડે મને પામવાની ઇચ્છા કર.
6.36.10
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्य्यसि ॥ ६.३६.१० ॥
જો તું અભ્યાસમાં પણ અસમર્થ હોય, તો મારા કર્મોમાં પરાયણ થા; મારા માટે કર્મો કરતાં પણ તું સિદ્ધિ પામીશ.
6.36.11
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ॥ ६.३६.११ ॥
જો તું આ પણ કરવા અસમર્થ હોય, તો મારા યોગનો આશ્રય લઈ, સંયમી થઈ સર્વ કર્મફળનો ત્યાગ કર.
6.36.12
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ॥ ६.३६.१२ ॥
અભ્યાસ કરતાં જ્ઞાન શ્રેષ્ઠ છે; જ્ઞાન કરતાં ધ્યાન શ્રેષ્ઠ છે; ધ્યાન કરતાં કર્મફળત્યાગ શ્રેષ્ઠ છે; ત્યાગથી તરત જ શાંતિ મળે છે.
6.36.13
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
निर्ममो निरहंकारः समदुःखसुखः क्षमी ॥ ६.३६.१३ ॥
જે સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે દ્વેષ રાખતો નથી, મૈત્રી અને કરુણા ધરાવે છે, મમતા અને અહંકારથી રહિત છે, સુખ-દુઃખમાં સમાન છે અને ક્ષમાશીલ છે,
6.36.14
संतुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मे भक्तः स मे प्रियः ॥ ६.३६.१४ ॥
જે સદા સંતુષ્ટ, યોગી, આત્મસંયમી, દૃઢનિશ્ચયી છે, જેનાં મન અને બુદ્ધિ મારામાં અર્પિત છે, તે મારો ભક્ત મને પ્રિય છે.
6.36.15
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ॥ ६.३६.१५ ॥
જેનાથી જગત ઉદ્વિગ્ન થતું નથી અને જે જગતથી ઉદ્વિગ્ન થતો નથી, જે હર્ષ, અસહિષ્ણુતા, ભય અને ઉદ્વેગથી મુક્ત છે, તે મને પ્રિય છે.
6.36.16
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।
सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ ६.३६.१६ ॥
જે અપેક્ષારહિત, શુચિ, કુશળ, ઉદાસીન, વ્યથારહિત અને સર્વ આરંભોનો ત્યાગી છે, તે મારો ભક્ત મને પ્રિય છે.
6.36.17
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ॥ ६.३६.१७ ॥
જે હર્ષ પામતો નથી, દ્વેષ કરતો નથી, શોક કરતો નથી, ઇચ્છા કરતો નથી, શુભ અને અશુભ બંનેનો ત્યાગી છે, ભક્તિવાન છે, તે મને પ્રિય છે.
6.36.18
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः ॥ ६.३६.१८ ॥
જે શત્રુ અને મિત્ર પ્રત્યે સમાન છે, માન અને અપમાનમાં પણ એ જ રીતે સમાન છે, ઠંડી-ગરમી, સુખ-દુઃખમાં સમાન છે અને આસક્તિરહિત છે,
6.36.19
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी संतुष्टो येन केन चित् ।
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ ६.३६.१९ ॥
નિંદા અને સ્તુતિને સમાન ગણનાર, મૌન રહેનાર, જે કંઈ મળે તેમાં સંતુષ્ટ, ઘરવિહોણો, સ્થિરબુદ્ધિ અને મારા પ્રત્યે ભક્તિમાન માણસ મને પ્રિય છે.
6.36.20
ये तु धर्मामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः ॥ ६.३६.२० ॥
જેઓ આ ધર્મામૃતનું, જેમ કહેવામાં આવ્યું છે તેમ, સેવન કરે છે, શ્રદ્ધાવાન છે, મને જ પરમ માને છે અને ભક્ત છે, તેઓ મને અત્યંત પ્રિય છે.