उपनिषदे · Chāndogya 7.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 7.3.1
मनो वाव वाचो भूयो यथा वै द्वे वामलके द्वे वा कोले द्वौ वाक्षौ मुष्टिरनुभवत्येवं वाचं च नाम च मनोऽनुभवति स यदा मनसा मनस्यति मन्त्रानधीयीयेत्यथाधीते कर्माणि कुर्वीयेत्यथ कुरुते पुत्राँश्च पशूँश्चेच्छेयेत्यथेच्छत इमं च लोकममुं चेच्छेयेत्यथेच्छते मनो ह्यात्मा मनो हि लोको मनो हि ब्रह्म मन उपास्स्वेति ॥ ७.३.१ ॥
मन वाणीपेक्षा मोठे आहे. दोन आवळे, दोन बोरे किंवा दोन फासे जसे मुठीत धरले जातात, तसे मन वाणी आणि नामाला धारण करते. मनाने 'मंत्र अभ्यासावेत' असे ठरवले की तो अभ्यास करतो; 'कर्मे करावीत' असे ठरवले की करतो; 'पुत्र व पशू हवेत' असे ठरवले की इच्छितो; 'हा लोक व तो लोक हवा' असे ठरवले की इच्छितो. मनच आत्मा, मनच लोक, मनच ब्रह्म; मनाची उपासना कर.
Chāndogya 7.3.2
स यो मनो ब्रह्मेत्युपास्ते यावन्मनसो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो मनो ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो मनसो भूय इति मनसो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ७.३.२ ॥
जो मनाला ब्रह्म मानून उपासना करतो, मन जिथपर्यंत जाते तिथपर्यंत त्याला इच्छेनुसार संचार करण्याचे स्वातंत्र्य मिळते. हे भगवन्, मनापेक्षा मोठे काही आहे का? (तो म्हणाला) मनापेक्षा मोठे आहे. ते भगवंतांनी मला सांगावे.