Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

उपनिषद् · Chāndogya 7.10

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

Chāndogya 7.10.1

आपो वावान्नाद्भूयस्तस्माद्यदा सुवृष्टिर्न भवति व्याधीयन्ते प्राणा अन्नं कनीयो भविष्यतीत्यथ यदा सुवृष्टिर्भवत्यानन्दिनः प्राणा भवन्त्यन्नं बहु भविष्यतीत्याप एवेमा मूर्ता येयं पृथिवी यदन्तरिक्षं यद्द्यौर्यत्पर्वता यद्देवमनुष्या यत्पशवश्च वयाँसि च तृणवनस्पतयः श्वापदान्याकीटपतङ्गपिपीलकमाप एवेमा मूर्ता अप उपास्स्वेति ॥ ७.१०.१ ॥

जल अन्न से भी बड़ा है। इसलिए जब अच्छी वर्षा नहीं होती, तो प्राण व्याकुल होते हैं कि अन्न कम होगा; और जब अच्छी वर्षा होती है, तो प्राण आनंदित होते हैं कि अन्न बहुत होगा। ये सब मूर्त रूप जल ही हैं — यह पृथ्वी, अंतरिक्ष, द्युलोक, पर्वत, देव-मनुष्य, पशु-पक्षी, तृण-वनस्पति, हिंस्र पशु, कीट, पतंग और चींटियाँ, ये सब जल के मूर्त रूप हैं। जल की उपासना करो।

Chāndogya 7.10.2

स योऽपो ब्रह्मेत्युपास्त आप्नोति सर्वान्कामाँस्तृप्तिमान्भवति यावदपां गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति । योऽपो ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवोऽद्भ्यो भूय इत्यद्भ्यो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ७.१०.२ ॥

जो जल को ब्रह्म मानकर उपासना करता है, वह सब कामनाएँ प्राप्त करता है और तृप्त होता है; जहाँ तक जल की गति है, वहाँ तक उसका इच्छानुसार विचरण होता है। (नारद:) हे भगवन्, क्या जल से भी बड़ा कुछ है? (सनत्कुमार:) जल से भी बड़ा कुछ है। भगवान् मुझे वह बताएँ।