उपनिषदे · Bṛhadāraṇyaka 5.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 5.12.1
अन्नं ब्रह्मेत्येक आहुः ।
तन्न तथा ।
पूयति वा अन्नमृते प्राणात् ।
प्राणो ब्रह्मेत्येक आहुः ।
तन्न तथा ।
शुष्यति वै प्रण ऋतेऽन्नात् ।
एते ह त्वेव देवते एकधाभूयं भूत्वा परमतां गच्छतः ।
तद्ध स्माह प्रातृदः पितरम् ।
किं स्विदेवैवं विदुषे साधु कुर्यां किमेवास्मा असाधु कुर्यामिति ।
स ह स्माह पाणिना मा प्रातृद ।
कस्त्वेनयोरेकधाभूयं भूत्वा परमतां गच्छतीति ।
तस्मा उ हैतदुवाच वीति ।
अन्नं वै वि ।
अन्ने हीमानि सर्वाणि भूतानि विष्टानि ।
रमिति ।
प्राणो वै रम् ।
प्राणे हीमानि सर्वाणि भूतानि रमन्ते ।
सर्वाणि ह वा अस्मिन् भूतानि विशन्ति ।
सर्वाणि भूतानि रमन्ते य एवं वेद ॥ ५.१२.१ ॥
काही लोक म्हणतात की अन्न हेच ब्रह्म आहे. ते तसे नाही, कारण प्राणाशिवाय अन्न कुजते. काही लोक म्हणतात की प्राण हेच ब्रह्म आहे. ते तसे नाही, कारण अन्नाशिवाय प्राण सुकून जातो. ही दोन देवता एकरूप होऊन परम श्रेष्ठता प्राप्त करतात. तेव्हा प्रातृद आपल्या वडिलांना म्हणाला: असे जाणणाऱ्यासाठी मी कोणते भले करावे, कोणते वाईट करावे? त्याने हाताने मला स्पर्श करत म्हटले: हे प्रातृदा, या दोघांपैकी कोण एकरूप होऊन परम श्रेष्ठता प्राप्त करतो? त्याने त्याला हे सांगितले, वि. अन्नच वि आहे, कारण अन्नात ही सर्व भूते प्रविष्ट झाली आहेत. रम, प्राणच रम आहे, कारण प्राणात ही सर्व भूते रमतात. सर्व भूते यात प्रवेश करतात. जो असे जाणतो, त्याच्यात सर्व भूते रमतात.