Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

उपनिषद् · Chāndogya 7.2

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

Chāndogya 7.2.1

वाग्वाव नाम्नो भूयसी वाग्वा ऋग्वेदं विज्ञापयति यजुर्वेदँ सामवेदमाथर्वणं चतुर्थमितिहासपुराणं पञ्चमं वेदानां वेदं पित्र्यँराशिं दैवं निधिं वाकोवाक्यमेकायनं देवविद्यां ब्रह्मविद्यां भूतविद्यां क्षत्रविद्याँ सर्पदेवजनविद्यां दिवं च पृथिवीं च वायुं चाकाशं चापश्च तेजश्च देवाँश्च मनुष्याँश्च पशूँश्च वयाँसि च तृणवनस्पतीञ्छ्वापदान्याकीटपतङ्गपिपीलकं धर्मं चाधर्मं च सत्यं चानृतं च साधु चासाधु च हृदयज्ञं चाहृदयज्ञं च यद्वै वाङ्नाभविष्यन्न धर्मो नाधर्मो व्यज्ञापयिष्यन्न सत्यं नानृतं न साधु नासाधु न हृदयज्ञो नाहृदयज्ञो वागेवैतत्सर्वं विज्ञापयति वाचमुपास्स्वेति ॥ ७.२.१ ॥

सनत्कुमार ने कहा: वाणी नाम से भी बढ़कर है। वाणी ही ऋग्वेद को प्रकट करती है, यजुर्वेद, सामवेद, चौथा अथर्ववेद, पाँचवाँ इतिहास-पुराण, वेदों का वेद, पितरों की विद्या, राशि-विद्या, देवों का निधि, वाकोवाक्य, एकायन, देवविद्या, ब्रह्मविद्या, भूतविद्या, क्षत्रविद्या, सर्प-देव-जनविद्या, आकाश, पृथ्वी, वायु, आकाश, जल, तेज, देव, मनुष्य, पशु, पक्षी, घास-वनस्पति, हिंसक जीव, कीट-पतंग और चींटी तक, धर्म और अधर्म, सत्य और असत्य, साधु और असाधु, हृदय से जाना और न जाना, यह सब वाणी ही प्रकट करती है। यदि वाणी न होती, तो न धर्म, न अधर्म, न सत्य, न असत्य, न साधु, न असाधु, न हृदय का ज्ञान और न अज्ञान प्रकट होता। वाणी की उपासना करो।

Chāndogya 7.2.2

स यो वाचं ब्रह्मेत्युपास्ते यावद्वाचो गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो वाचं ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो वाचो भूय इति वाचो वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ७.२.२ ॥

जो वाणी को ब्रह्म मानकर उपासना करता है, वाणी जहाँ तक जाती है, वहाँ तक उसकी इच्छानुसार गति होती है। हे भगवन्, क्या वाणी से भी बड़ा कुछ है? (सनत्कुमार ने कहा) वाणी से बड़ा है। तो भगवान् मुझे वह बताएँ।