మహాభారతం · అధ్యాయం 6.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.25.1
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ ६.२५.१ ॥
ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో యుద్ధాభిలాషతో సమావేశమైన నా వారును పాండవులును ఏమి చేశారు, సంజయా?
6.25.2
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥ ६.२५.२ ॥
పాండవ సేన వ్యూహంగా నిలిచి ఉండటం చూసి, అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు గురువు వద్దకు వెళ్లి ఈ మాట అన్నాడు.
6.25.3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥ ६.२५.३ ॥
ఆచార్యా, పాండు కుమారుల ఈ మహాసేనను చూడండి; మీ బుద్ధిమంతుడైన శిష్యుడు ద్రుపద కుమారుడు దీన్ని వ్యూహంగా నిలిపాడు.
6.25.4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ६.२५.४ ॥
ఇక్కడ యుద్ధంలో భీమార్జునులతో సమానులైన శూరులు, గొప్ప విలుకాండ్రు ఉన్నారు: యుయుధానుడు, విరాటుడు, మహారథుడు ద్రుపదుడు.
6.25.5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कृन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ ६.२५.५ ॥
ధృష్టకేతువు, చేకితానుడు, పరాక్రమవంతుడైన కాశీరాజు, పురుజిత్తు, కుంతిభోజుడు, నరశ్రేష్ఠుడైన శైబ్యుడు.
6.25.6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च नरपुङ्गवः ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥ ६.२५.६ ॥
యుధామన్యుడు, పరాక్రమవంతుడైన ఉత్తమౌజుడు, నరశ్రేష్ఠుడు, సుభద్ర కుమారుడు, ద్రౌపది పుత్రులు — వీరంతా మహారథులు.
6.25.7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ ६.२५.७ ॥
ద్విజోత్తమా, మన సైన్యంలోని విశిష్ట నాయకులను వినండి. గుర్తింపు కోసం వారి పేర్లు మీకు చెబుతాను.
6.25.8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिंजयः ।
अश्वत्थांमा विकर्णश्च सौमदत्तिर्जयद्रथः ॥ ६.२५.८ ॥
మీరు, భీష్ముడు, కర్ణుడు, యుద్ధ విజేత కృపుడు, అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, సోమదత్తుని కుమారుడు జయద్రథుడు.
6.25.9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ६.२५.९ ॥
నా కోసం ప్రాణాలు త్యజించడానికి సిద్ధపడిన ఇతర అనేక వీరులూ ఉన్నారు. వారంతా వివిధ ఆయుధాలు ధరించి యుద్ధ నిపుణులు.
6.25.10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ ६.२५.१० ॥
భీష్ముడు రక్షిస్తున్న మన ఆ సైన్యం చాలదు; భీముడు రక్షిస్తున్న వీరి ఈ సైన్యం సరిపోతుంది.
6.25.11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ ६.२५.११ ॥
అన్ని స్థావరాలలో వారి వారి వాటాల ప్రకారం నిలిచి, మీరంతా భీష్ముడినే రక్షించాలి.
6.25.12
तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ ६.२५.१२ ॥
అతనికి ఆనందం కలిగిస్తూ, కురువృద్ధుడు ప్రతాపవంతుడైన పితామహుడు గట్టిగా సింహనాదం చేసి శంఖం పూరించాడు.
6.25.13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ६.२५.१३ ॥
అప్పుడు శంఖాలు, భేరులు, పణవాలు, ఆనకాలు, గోముఖాలు ఒక్కసారిగా మోగాయి; ఆ ధ్వని భీకర కోలాహలంగా మారింది.
6.25.14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दते स्थितौ ।
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥ ६.२५.१४ ॥
అప్పుడు తెల్ల గుర్రాలు కట్టిన మహా రథంలో నిలిచిన మాధవుడు, పాండవుడు దివ్య శంఖాలను ఊదారు.
6.25.15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ६.२५.१५ ॥
హృషీకేశుడు పాంచజన్యాన్ని, ధనంజయుడు దేవదత్తాన్ని, భీమకర్ముడైన వృకోదరుడు పౌండ్రం అనే మహాశంఖాన్ని ఊదాడు.
6.25.16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥ ६.२५.१६ ॥
కుంతీపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు అనంతవిజయాన్ని, నకులుడు, సహదేవుడు సుఘోష, మణిపుష్పకాలను ఊదారు.
6.25.17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ ६.२५.१७ ॥
కాశ్యుడు, పరమ ధనుర్ధరుడైన శిఖండి, మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు, అపరాజితుడైన సాత్యకి కూడా శంఖాలు ఊదారు.
6.25.18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥ ६.२५.१८ ॥
ఓ భూపతీ! ద్రుపదుడు, ద్రౌపదీ పుత్రులు, మహాబాహువైన సౌభద్రుడు అందరూ విడివిడిగా శంఖాలు ఊదారు.
6.25.19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् ॥ ६.२५.१९ ॥
ఆ ఘోషం ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల హృదయాలను చీల్చింది; ఆ తుముల ధ్వని ఆకాశాన్ని మరియు భూమిని ప్రతిధ్వనింపజేసింది.
6.25.20
अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः ।
प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ ६.२५.२० ॥
అప్పుడు వ్యూహంలో నిలిచిన ధృతరాష్ట్ర కుమారులను చూసి, కపిధ్వజుడైన పాండవుడు ఆయుధాల సంఘర్షణ మొదలవగా విల్లు ఎత్తాడు.
6.25.21
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥ ६.२५.२१ ॥
అప్పుడు అతడు హృషీకేశునితో ఇలా అన్నాడు, ఓ మహీపతీ: రెండు సేనల మధ్య నా రథాన్ని నిలపు, ఓ అచ్యుతా.
6.25.22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे ॥ ६.२५.२२ ॥
యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో నిలిచిన వీరిని నేను చూసేవరకు, ఈ యుద్ధోద్యమంలో నేను ఎవరితో పోరాడాలో.
6.25.23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ ६.२५.२३ ॥
ఇక్కడ సమావేశమై, యుద్ధంలో పోరాడ సిద్ధంగా ఉన్న వీరిని నేను చూస్తున్నాను; దుర్బుద్ధియైన ధృతరాష్ట్ర కుమారునికి యుద్ధంలో ప్రియం చేయాలనుకునే వారిని.
6.25.24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ ६.२५.२४ ॥
ఓ భారతా, గుడాకేశుడు ఇలా అనగా, హృషీకేశుడు రెండు సేనల మధ్య ఆ ఉత్తమ రథాన్ని నిలిపాడు.
6.25.25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति ॥ ६.२५.२५ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు మరియు రాజులందరి ఎదుట ఆయన ఇలా అన్నాడు: 'పార్థా, ఇక్కడ సమావేశమైన కురువీరులను చూడు.'
6.25.26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।
आचार्यान्मातुलान्भ्रातॄन्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा ॥ ६.२५.२६ ॥
అక్కడ పార్థుడు నిలబడి ఉన్న తండ్రులను, తాతలను, గురువులను, మేనమామలను, సోదరులను, కుమారులను, మనవలను, స్నేహితులను చూశాడు.
6.25.27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥ ६.२५.२७ ॥
మామలను, హితులను, రెండు సేనలలోనూ ఉన్న వారందరిని, నిలబడి ఉన్న బంధువులందరినీ చూసి ఆ కౌంతేయుడు—
6.25.28
कृपया परयाऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥ ६.२५.२८ ॥
అత్యంత కరుణతో ఆవేశితుడై, విషాదంతో ఆయన ఇలా అన్నాడు: 'కృష్ణా, యుద్ధాభిలాషతో ఉపస్థితులైన ఈ స్వజనులను చూసి—'
6.25.29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ ६.२५.२९ ॥
నా అవయవాలు కుంగిపోతున్నాయి, నా ముఖం ఎండిపోతోంది, నా శరీరంలో వణుకు మరియు రోమాంచం కలుగుతున్నాయి.
6.25.30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्वैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥ ६.२५.३० ॥
గాండీవం నా చేతి నుండి జారిపోతోంది, నా చర్మం కూడా మండుతోంది; నిలబడలేకపోతున్నాను, నా మనసు తిరుగుతున్నట్లుంది.
6.25.31
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।
न च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे ॥ ६.२५.३१ ॥
కేశవా, నేను విపరీతమైన శకునాలను చూస్తున్నాను; యుద్ధంలో స్వజనులను చంపి నాకు ఏ శ్రేయస్సూ కనిపించడం లేదు.
6.25.32
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ॥ ६.२५.३२ ॥
కృష్ణా, నేను విజయాన్నీ రాజ్యాన్నీ సుఖాలనూ కోరను. గోవిందా, రాజ్యంతో మాకేం పని, భోగాలతో లేదా జీవితంతో ఏం పని?
6.25.33
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।
त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च ॥ ६.२५.३३ ॥
ఎవరి కోసం మనం రాజ్యాన్ని, భోగాలను, సుఖాలను కోరామో, వారే ఇప్పుడు ప్రాణాలను ధనాన్ని త్యజించి యుద్ధంలో నిలబడ్డారు.
6.25.34
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।
मातुलाः श्वशुराः पौत्राः स्यालाः संबन्धिनस्तथा ॥ ६.२५.३४ ॥
ఆచార్యులు, తండ్రులు, కుమారులు, అలాగే తాతలు, మేనమామలు, మామగార్లు, మనవలు, బావమరుదులు, బంధువులు కూడా.
6.25.35
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।
अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते ॥ ६.२५.३५ ॥
మధుసూదనా, వీరు నన్ను చంపినా నేను వీరిని చంపగోరను. ముల్లోకాల రాజ్యం కోసమైనా కాదు; మరి భూమి కోసమైతే ఇక చెప్పేదేమిటి!
6.25.36
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।
पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः ॥ ६.२५.३६ ॥
జనార్దనా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చంపి మాకు ఏ ఆనందం కలుగుతుంది? ఈ ఆతతాయులను చంపితే పాపమే మమ్మల్ని ఆశ్రయిస్తుంది.
6.25.37
तस्मान्नार्हा यवं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् ।
स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव ॥ ६.२५.३७ ॥
కాబట్టి ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను, మన స్వంత బంధువులను చంపడం మనకు తగదు. ఓ మాధవా, స్వజనులను చంపి మనం ఎలా సుఖంగా ఉండగలం?
6.25.38
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
कुलक्षयकृतं दोषं पित्रद्रोहे च पातकम् ॥ ६.२५.३८ ॥
లోభంతో చెడిపోయిన చిత్తం గలవారు ఈ వంశనాశం వల్ల కలిగే దోషాన్ని, పెద్దలకు ద్రోహం చేయడంలో ఉన్న పాపాన్ని చూడకపోయినా,
6.25.39
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।
कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन ॥ ६.२५.३९ ॥
ఓ జనార్దనా, వంశనాశం వల్ల కలిగే దోషాన్ని స్పష్టంగా చూస్తున్న మనం ఈ పాపం నుండి వెనుతిరగడం ఎందుకు తెలుసుకోకూడదు?
6.25.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥ ६.२५.४० ॥
వంశం నశిస్తే వంశ సనాతన ధర్మాలు నశిస్తాయి. ధర్మం నశిస్తే అధర్మం మొత్తం వంశాన్ని అణచివేస్తుంది.
6.25.41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥ ६.२५.४१ ॥
ఓ కృష్ణా, అధర్మం ప్రబలడం వల్ల కులస్త్రీలు చెడిపోతారు. ఓ వార్ష్ణేయా, స్త్రీలు చెడిపోతే వర్ణసంకరం పుడుతుంది.
6.25.42
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
पतन्ति पितरो ह्येषां कुप्तपिण्डोदकक्रियाः ॥ ६.२५.४२ ॥
ఈ సంకరం కులనాశకులను, వంశాన్ని నరకానికే నడిపిస్తుంది. వీరి పితరులు పిండోదక క్రియలు లేక పతనమవుతారు.
6.25.43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥ ६.२५.४३ ॥
కులాన్ని నాశనం చేసేవారి ఈ దోషాల వల్ల, వర్ణసంకరాన్ని కలిగించే ఆ దోషాల వల్ల, జాతిధర్మాలు, శాశ్వతమైన కులధర్మాలు నశిస్తాయి.
6.25.44
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।
नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम ॥ ६.२५.४४ ॥
ఓ జనార్దనా, కులధర్మాలు నశించిన మనుషులకు నరకంలో నిశ్చయంగా నివాసం ఉంటుందని మనం వింటున్నాం.
6.25.45
अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः ॥ ६.२५.४५ ॥
అయ్యో! రాజ్యసుఖ లోభంతో మన స్వజనులను చంపడానికి సిద్ధపడ్డాం; ఎంత పెద్ద పాపం చేయడానికి తెగించాం!
6.25.46
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् ॥ ६.२५.४६ ॥
ఆయుధాలు చేతబట్టిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, ప్రతిఘటించని, ఆయుధం లేని నన్ను యుద్ధంలో చంపితే, అదే నాకు మరింత క్షేమకరం అవుతుంది.
6.25.47
एवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ॥ ६.२५.४७ ॥
ఇలా చెప్పి అర్జునుడు యుద్ధంలో రథం మీద కూర్చున్నాడు; బాణాలతో కూడిన ధనుస్సును విడిచిపెట్టి, శోకంతో కలవరపడిన మనసుతో.