มหาภารตะ · อัธยายะ 6.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.25.1
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ ६.२५.१ ॥
ในดินแดนแห่งธรรม ที่กุรุเกษตร เหล่าผู้ใคร่จะรบมาชุมนุมกัน สัญชัย ฝ่ายของข้าพเจ้าและบรรดาปาณฑพได้ทำอะไรกัน
6.25.2
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥ ६.२५.२ ॥
เมื่อเห็นกองทัพของปาณฑพจัดทัพไว้แล้ว ท้าวทุรโยธน์จึงเข้าไปหาอาจารย์ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
6.25.3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥ ६.२५.३ ॥
ข้าแต่อาจารย์ จงดูกองทัพอันใหญ่ยิ่งของบุตรทั้งหลายของปาณฑุนี้ ซึ่งบุตรของท้าวทรุบทจัดทัพไว้ ผู้เป็นศิษย์ฉลาดของท่าน
6.25.4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥ ६.२५.४ ॥
ที่นี่มีวีรบุรุษ นักยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่ ซึ่งเทียบเท่าภีมะและอรชุนในการรบ ได้แก่ ยุยุธาน วิราฏ และท้าวทรุบท ผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่
6.25.5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कृन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ ६.२५.५ ॥
ธฤษฏเกตุ เจกิตาน กษัตริย์แห่งกาศีผู้มีกำลัง ปุรุชิต กุนติโภชะ และไศพยะ ผู้เป็นวัวแห่งหมู่มนุษย์
6.25.6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च नरपुङ्गवः ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥ ६.२५.६ ॥
ยุธามันยุ อุตตมเอาชะผู้กล้าหาญ อุตตมเอาชะผู้เป็นวัวแห่งหมู่มนุษย์ โอรสของสุภัทรา และบุตรทั้งหลายของเทราปที ล้วนเป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสิ้น
6.25.7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ ६.२५.७ ॥
ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาเอ๋ย จงฟังเรื่องของบรรดาผู้โดดเด่นในฝ่ายของเรา ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงพวกเขาแก่ท่าน เพื่อให้รู้จักพวกเขา
6.25.8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिंजयः ।
अश्वत्थांमा विकर्णश्च सौमदत्तिर्जयद्रथः ॥ ६.२५.८ ॥
ท่านเอง ภีษมะ กรรณะ กฤปะผู้ชนะในการรบ อัศวัตถามา วิกรรณะ และชยัทรถ โอรสของโสมทัตต์
6.25.9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥ ६.२५.९ ॥
และยังมีวีรบุรุษอื่นอีกมากมาย ผู้ยอมสละชีวิตเพราะข้าพเจ้า ทุกคนถืออาวุธหลากหลายชนิดและชำนาญในการรบ
6.25.10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥ ६.२५.१० ॥
กองทัพของเรานี้ ซึ่งภีษมะคุ้มครองอยู่ ยังไม่เพียงพอ แต่กองทัพของพวกเขานี้ ซึ่งภีมะคุ้มครองอยู่ เพียงพอแล้ว
6.25.11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥ ६.२५.११ ॥
ท่านทั้งหลายทุกคนจงประจำอยู่ที่ด่านทั้งปวงตามส่วนของตน และจงคุ้มครองภีษมะไว้เถิด
6.25.12
तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ ६.२५.१२ ॥
ปู่ผู้เป็นผู้เฒ่าแห่งกุรุ ผู้ทรงานุภาพ ได้ทำให้ทุรโยธน์เกิดความปีติยินดี แล้วคำรามดังราชสีห์ พลางเป่าสังข์เสียงดัง
6.25.13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥ ६.२५.१३ ॥
จากนั้น สังข์ กลอง ปณวะ อานกะ และโคมุขทั้งหลายก็ถูกตีขึ้นพร้อมกันในทันที เสียงนั้นกลายเป็นเสียงอึกทึกครึกโครม
6.25.14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दते स्थितौ ।
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥ ६.२५.१४ ॥
จากนั้น มาธวะและปาณฑพ ผู้ประทับอยู่บนรถศึกอันใหญ่ที่เทียมด้วยม้าขาว ได้เป่าสังข์ทิพย์ของตนทั้งสอง
6.25.15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥ ६.२५.१५ ॥
หฤษีเกศเป่าปาญจชันยะ ธนัญชัยเป่าเทวทัตต์ ภีมะผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึง คือวฤโกทระ เป่าสังข์อันใหญ่ชื่อเปาณฑระ
6.25.16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥ ६.२५.१६ ॥
ท้าวยุธิษฐิระ โอรสของกุนตี เป่าอนันตวิชัย ส่วนนกุลและสหเทพเป่าสุโฆษและมณิบุษปกะ
6.25.17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ ६.२५.१७ ॥
กษัตริย์แห่งกาศยะ ศิขัณฑินผู้เป็นนักยิงธนูสูงสุด ธฤษฏทยุมนะผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ วิราฏ และสาตยกีผู้ไม่มีผู้ใดพ่ายแพ้ ก็เป่าสังข์ของตนเช่นกัน
6.25.18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥ ६.२५.१८ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดิน ท้าวทรุบท บุตรทั้งหลายของเทราปที และโอรสของสุภัทราผู้มีแขนทรงพลัง ต่างเป่าสังข์ของตนแยกกันทีละคน
6.25.19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन् ॥ ६.२५.१९ ॥
เสียงคำรามนั้นทำให้หัวใจของบุตรทั้งหลายของธฤตราษฎร์แตกสลาย และเสียงอึกทึกนั้นทำให้ท้องฟ้าและแผ่นดินก้องกังวาน
6.25.20
अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः ।
प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥ ६.२५.२० ॥
จากนั้น เมื่อเห็นบุตรทั้งหลายของธฤตราษฎร์จัดทัพอยู่ ปาณฑพผู้มีธงเป็นรูปลิง ก็ยกคันธนูขึ้นเมื่อการปะทะด้วยอาวุธเริ่มขึ้น
6.25.21
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥ ६.२५.२१ ॥
จากนั้นพระอรชุนจึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่พระหฤษีเกศะว่า ข้าแต่พระราชา ขอให้ท่านนำรถของข้าพเจ้าไปตั้งไว้ระหว่างกองทัพทั้งสอง ข้าแต่พระอจยุตะ
6.25.22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे ॥ ६.२५.२२ ॥
ขอให้ข้าพเจ้าได้ดูคนเหล่านี้ที่ยืนอยู่ตรงนี้ซึ่งปรารถนาจะรบ เพื่อจะรู้ว่าข้าพเจ้าต้องสู้รบกับผู้ใดในการเริ่มต้นสงครามครั้งนี้
6.25.23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥ ६.२५.२३ ॥
ข้าพเจ้าดูคนเหล่านี้ที่มาชุมนุมกันอยู่ที่นี่ พร้อมจะรบ ผู้ซึ่งปรารถนาจะทำสิ่งที่ถูกใจในสงครามแก่บุตรของธฤตราษฎร์ผู้มีใจชั่วร้าย
6.25.24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ ६.२५.२४ ॥
ข้าแต่พระภรตะ เมื่อพระคุฑากेशะตรัสเช่นนั้น พระหฤษีเกศะจึงนำรถอันยอดเยี่ยมนั้นไปตั้งไว้ระหว่างกองทัพทั้งสอง
6.25.25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति ॥ ६.२५.२५ ॥
ต่อหน้าภีษมะและโทรณะ และต่อหน้ากษัตริย์ทั้งปวง ท่านตรัสว่า ข้าแต่พระปารถะ จงดูเหล่าเการพที่มาชุมนุมกันอยู่นี้
6.25.26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।
आचार्यान्मातुलान्भ्रातॄन्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा ॥ ६.२५.२६ ॥
ที่นั่น พระปารถะทอดพระเนตรเห็นบิดา ปู่ อาจารย์ ลุง พี่น้อง บุตร หลาน และสหาย ซึ่งยืนอยู่ที่นั่น
6.25.27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥ ६.२५.२७ ॥
ทอดพระเนตรเห็นพ่อตาและมิตรสหาย และแม้ญาติทั้งปวงซึ่งยืนอยู่ในกองทัพทั้งสอง พระโอรสของพระนางกุนตีทอดพระเนตรเห็นพวกเขาทั้งหมด
6.25.28
कृपया परयाऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥ ६.२५.२८ ॥
ถูกความสงสารอันยิ่งใหญ่เข้าครอบงำและเศร้าโศก จึงตรัสเช่นนี้ว่า กฤษณะ เมื่อเห็นญาติของข้าพเจ้าเหล่านี้ยืนอยู่ตรงนี้ เตรียมพร้อมจะรบ
6.25.29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ ६.२५.२९ ॥
อวัยวะของข้าพเจ้าอ่อนแรง ปากข้าพเจ้าแห้งผาก ร่างกายข้าพเจ้าสั่นสะท้าน และขนลุกชันขึ้น
6.25.30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्वैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥ ६.२५.३० ॥
คันธนูคาณฑีวะหลุดจากมือข้าพเจ้า ผิวหนังของข้าพเจ้าร้อนรุ่มไปทั้งตัว ข้าพเจ้ายืนไม่ได้ และใจข้าพเจ้าดูเหมือนจะหมุนวน
6.25.31
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।
न च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे ॥ ६.२५.३१ ॥
ข้าแต่เกศวะ ข้าพเจ้าเห็นนิมิตร้ายต่างๆ และไม่เห็นความดีใดในการฆ่าญาติของตนในการรบ
6.25.32
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ॥ ६.२५.३२ ॥
ข้าแต่กฤษณะ ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาชัยชนะ ไม่ปรารถนาอาณาจักรหรือความสุขสบาย ข้าแต่โควินทะ อาณาจักรจะมีประโยชน์อะไรแก่เรา หรือความสุขสบาย หรือแม้ชีวิตจะมีประโยชน์อะไร
6.25.33
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।
त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च ॥ ६.२५.३३ ॥
คนเหล่านั้นที่เราปรารถนาอาณาจักร ความสุขสบาย และความสำราญเพื่อพวกเขา บัดนี้พวกเขาเหล่านี้ยืนอยู่ในการรบ โดยสละชีวิตและทรัพย์สมบัติ
6.25.34
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।
मातुलाः श्वशुराः पौत्राः स्यालाः संबन्धिनस्तथा ॥ ६.२५.३४ ॥
อาจารย์ บิดา บุตร และปู่เช่นกัน ลุง พ่อตา หลาน พี่เขยและน้องเขย และญาติพี่น้องทั้งหลาย
6.25.35
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।
अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते ॥ ६.२५.३५ ॥
ข้าแต่มธุสูทนะ ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะฆ่าคนเหล่านี้ แม้พวกเขาจะฆ่าข้าพเจ้า ไม่ว่าเพื่ออาณาจักรของสามโลก ยิ่งกว่านั้นเพื่อแผ่นดินเล่า
6.25.36
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।
पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः ॥ ६.२५.३६ ॥
ข้าแต่ชนารทนะ เมื่อฆ่าบุตรของธฤตราษฎร์แล้ว เราจะมีความยินดีอะไร บาปเท่านั้นจะติดตามพวกเรา หากฆ่าคนผู้เป็นผู้รุกรานเหล่านี้
6.25.37
तस्मान्नार्हा यवं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् ।
स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव ॥ ६.२५.३७ ॥
เพราะฉะนั้น พวกเราไม่สมควรฆ่าบุตรของธฤตราษฎร์ ญาติพี่น้องของเรา ข้าแต่มาธวะ เมื่อฆ่าญาติของตนแล้ว เราจะมีความสุขได้อย่างไร
6.25.38
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।
कुलक्षयकृतं दोषं पित्रद्रोहे च पातकम् ॥ ६.२५.३८ ॥
แม้คนเหล่านี้ที่มีจิตถูกความโลภบดบัง จะไม่เห็นโทษที่เกิดจากการทำลายตระกูล และบาปจากการทำร้ายผู้เป็นเสมือนบิดา
6.25.39
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।
कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन ॥ ६.२५.३९ ॥
ข้าแต่ชนารทนะ เหตุใดพวกเราจึงไม่ควรรู้วิธีหันหลังให้บาปนี้ ในเมื่อพวกเราเห็นโทษที่เกิดจากการทำลายตระกูลอย่างชัดเจน
6.25.40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥ ६.२५.४० ॥
เมื่อตระกูลถูกทำลาย ธรรมประจำตระกูลอันเป็นนิรันดร์ก็สูญหายไป เมื่อธรรมสูญหาย อธรรมก็จะครอบงำตระกูลทั้งหมด
6.25.41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।
स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः ॥ ६.२५.४१ ॥
กฤษณะ เมื่ออธรรมครอบงำ สตรีในตระกูลย่อมเสื่อมทราม เมื่อสตรีเสื่อมทราม ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายวฤษณิ วรรณะก็ย่อมปนเปกัน
6.25.42
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।
पतन्ति पितरो ह्येषां कुप्तपिण्डोदकक्रियाः ॥ ६.२५.४२ ॥
การปนเปนั้นนำไปสู่นรกเท่านั้น สำหรับผู้ทำลายตระกูลและสำหรับตระกูลนั้นเอง บรรพบุรุษของพวกเขาย่อมตกไป เพราะขาดการถวายข้าวปั้นและน้ำ
6.25.43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।
उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥ ६.२५.४३ ॥
ด้วยโทษเหล่านี้ของผู้ทำลายตระกูลซึ่งก่อให้เกิดการปนของวรรณะ หน้าที่ประจำชาติกำเนิดและหน้าที่ประจำตระกูลอันยั่งยืนย่อมถูกถอนรากถอนโคน
6.25.44
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।
नरके नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम ॥ ६.२५.४४ ॥
ข้าแต่พระชนารทนะ เราได้ยินมาว่า สำหรับมนุษย์ผู้ที่หน้าที่ประจำตระกูลสิ้นไปแล้ว การอยู่ในนรกเป็นสิ่งแน่นอน
6.25.45
अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।
यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः ॥ ६.२५.४५ ॥
อนิจจา เรากำลังตั้งใจจะกระทำบาปใหญ่ เตรียมพร้อมจะฆ่าญาติของตนเอง เพียงเพราะความโลภในความสุขแห่งราชบัลลังก์
6.25.46
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।
धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत् ॥ ६.२५.४६ ॥
หากบุตรของธฤตราษฎร์ถือศัสตราอยู่ในมือ ฆ่าข้าในสนามรบ ขณะที่ข้าไม่ต่อต้านและไม่มีอาวุธ นั่นจะปลอดภัยแก่ข้ามากกว่า
6.25.47
एवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ॥ ६.२५.४७ ॥
อรชุนกล่าวดังนี้แล้ว จึงนั่งลงบนที่นั่งของรถศึกในสนามรบ วางคันธนูพร้อมลูกศรลง ใจของเขาปั่นป่วนด้วยความเศร้าโศก