Mahābhārata · Adhyāya 9.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.10.1
तस्मिन्विलुलिते सैन्ये वध्यमाने परस्परम् ।
द्रवमाणेषु योधेषु विद्रवत्सु च दन्तिषु ॥ ९.१०.१ ॥
Mientras aquel ejército se hallaba en confusión y se mataban unos a otros, mientras los guerreros huían y también los elefantes se dispersaban en fuga.
9.10.2
कूजतां स्तनतां चैव पदातीनां महाहवे ।
निहतेषु महाराज हयेषु बहुधा तदा ॥ ९.१०.२ ॥
En aquella gran batalla, mientras los soldados de infantería gritaban y gemían, oh gran rey, también los caballos eran muertos de muchas maneras.
9.10.3
प्रक्षये दारुणे घोरे संहारे सर्वदेहिनाम् ।
नानाशस्त्रसमावापे व्यतिषक्तरथद्विपे ॥ ९.१०.३ ॥
En aquella espantosa, terrible destrucción y matanza de todos los seres encarnados, donde llovían armas de mil clases y carros y elefantes se enredaban entre sí.
9.10.4
हर्षणे युद्धशौण्डानां भीरूणां भयवर्धने ।
गाहमानेषु योधेषु परस्परवधैषिषु ॥ ९.१०.४ ॥
En aquella guerra que alegraba a los guerreros ufanos de batalla y aumentaba el temor de los cobardes, los combatientes, deseosos de la muerte unos de otros, se lanzaban a ella.
9.10.5
प्राणादाने महाघोरे वर्तमाने दुरोदरे ।
सङ्ग्रामे घोररूपे तु यमराष्ट्रविवर्धने ॥ ९.१०.५ ॥
En aquella guerra terrible, donde se arrebataban vidas y el juego del dado seguía su curso, de forma espantosa, aumentando el reino de Yama.
9.10.6
पाण्डवास्तावकं सैन्यं व्यधमन्निशितैः शरैः ।
तथैव तावका योधा जघ्नुः पाण्डवसैनिकान् ॥ ९.१०.६ ॥
Los Pāṇḍavas golpearon a vuestro ejército con flechas afiladas, y de igual modo vuestros guerreros mataron a los soldados pāṇḍavas.
9.10.7
तस्मिंस्तथा वर्तमाने युद्धे भीरुभयावहे ।
पूर्वाह्णे चापि सम्प्राप्ते भास्करोदयनं प्रति ॥ ९.१०.७ ॥
Mientras aquella batalla, que infundía terror a los temerosos, así continuaba, y llegó la mañana, hacia el lugar del sol naciente,
9.10.8
लब्धलक्षाः परे राजन्रक्षितास्तु महात्मना ।
अयोधयंस्तव बलं मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ९.१०.८ ॥
Oh rey, los enemigos, habiendo logrado su objetivo y protegidos por el magnánimo, combatieron contra tu ejército, haciendo de la muerte misma su camino de regreso.
9.10.9
बलिभिः पाण्डवैर्दृप्तैर्लैब्धलक्षैः प्रहारिभिः ।
कौरव्यसीदत्पृतना मृगीवाग्निबयाकुला ॥ ९.१०.९ ॥
Golpeado por los fuertes y orgullosos Pāṇḍavas, que habían encontrado su blanco, tu ejército, oh descendiente de Kuru, se hundió como una cierva angustiada por el fuego.
9.10.10
तां दृष्ट्वा सीदतीं सेनां पङ्के गामिव दुर्बलाम् ।
उज्जिहीर्षुस्तदा शल्यः प्रायात्पाण्डुसुतान्प्रति ॥ ९.१०.१० ॥
Al ver aquel ejército hundirse como una vaca débil atascada en el lodo, Śalya, deseando levantarlo, avanzó hacia los hijos de Pāṇḍu.
9.10.11
मद्रराजः सुसङ्क्रुद्धो गृहीत्वा धनुरुत्तमम् ।
अभ्यद्रवत सङ्ग्रामे पाण्डवानाततायिनः ॥ ९.१०.११ ॥
El rey de los Madras, muy airado, tomando un arco excelente, se lanzó en la batalla contra los Pāṇḍava, los agresores.
9.10.12
पाण्डवा अपि भूपाल समरे जितकाशिनः ।
मद्रराजं समासाद्य बिभिदुर्निशितैः शरैः ॥ ९.१०.१२ ॥
Oh protector de la tierra, los Pāṇḍava, creyéndose victoriosos en la batalla, se acercaron al rey de los Madra y lo traspasaron con flechas afiladas.
9.10.13
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्मद्रराजो महारथः ।
अर्दयामास तां सेनां धर्मराजस्य पश्यतः ॥ ९.१०.१३ ॥
Entonces el gran auriga, rey de los Madras, con cientos de flechas afiladas afligió aquel ejército mientras el rey de la justicia miraba.
9.10.14
प्रादुरासन्निमित्तानि नानारूपाण्यनेकशः ।
चचाल शब्दं कुर्वाणा मही चापि सपर्वता ॥ ९.१०.१४ ॥
Aparecieron presagios de muchas formas, una y otra vez, y la tierra con sus montañas tembló haciendo un estruendo.
9.10.15
सदण्डशूला दीप्ताग्रा दीर्यमाणाः समन्ततः ।
उल्का भूमिं दिवः पेतुराहत्य रविमण्डलम् ॥ ९.१०.१५ ॥
Meteoros como mazas y lanzas de puntas encendidas, rasgando el cielo por todas partes, chocaron contra el disco del sol y cayeron del cielo a la tierra.
9.10.16
मृगाश्च महिषाश्चापि पक्षिणश्च विशाम्पते ।
अपसव्यं तदा चक्रुः सेनां ते बहुशो नृप ॥ ९.१०.१६ ॥
Oh señor de los pueblos, rey, entonces ciervos, búfalos y aves también rodearon tu ejército muchas veces hacia la izquierda, presagio funesto.
9.10.17
भृगुसूनुधरापुत्रौ शशिजेन समन्वितौ ।
चरमं पाण्डुपुत्राणां पुरस्तात्सर्वभूभुजाम् ॥ ९.१०.१७ ॥
El hijo de Bhṛgu y el hijo de la tierra, unidos al hijo de la luna, quedaron ante los hijos de Pāṇḍu y tras todos los reyes.
9.10.18
शस्त्राग्रेष्वभवज्ज्वाला नेत्राण्याहत्य वर्षती ।
शिरः स्वलीयन्त भृशं काकोलूकाश्च केतुषु ॥ ९.१०.१८ ॥
Llamas aparecieron en las puntas de las armas, golpeando los ojos y lloviendo; las cabezas se pegaron con fuerza, y cuervos y búhos se posaron sobre los estandartes.
9.10.19
ततस्तद्युद्धमत्युग्रमभवत्सहचारिणाम् ।
तथा सर्वाण्यनीकानि सन्निपत्य जनाधिप ॥ ९.१०.१९ ॥
Entonces aquella batalla de los ejércitos que avanzaban juntos se volvió extremadamente feroz, y todas las divisiones, reunidas, chocaron, oh señor de los hombres.
9.10.20
अभ्यघ्नत्कौरवो राजा पाण्डवानामनीकिनीम् ।
शल्यस्तु शरवर्षेण वर्षन्निव सहस्रदृक् ॥ ९.१०.२० ॥
El rey kaurava golpeó al ejército de los pāṇḍavas; y Śalya, lanzando una lluvia de flechas como el de los mil ojos Indra, los hirió.
9.10.21
अभ्यवर्षत धर्मात्मा कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
भीमसेनं शरैश्चापि रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ ९.१०.२१ ॥
El de alma justa llovió flechas sobre Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, y también sobre Bhīmasena, con saetas de plumas doradas afiladas en la piedra.
9.10.22
द्रौपदेयांस्तथा सर्वान्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
धृष्टद्युम्नं च शैनेयं शिखण्डिनमथापि च ॥ ९.१०.२२ ॥
Hirió también a todos los hijos de Draupadī, a los dos pāṇḍavas, hijos de Mādrī, a Dhṛṣṭadyumna, al Śaineya (Sātyaki) y a Śikhaṇḍin.
9.10.23
एकैकं दशभिर्बाणैर्विव्याध स महाबलः ।
ततोऽसृजद्बाणवर्षं घर्मान्ते मघवानिव ॥ ९.१०.२३ ॥
Aquel de gran fuerza atravesó a cada uno con diez flechas; luego desató una lluvia de flechas, como Indra al final del verano.
9.10.24
ततः प्रभद्रका राजन्सोमकाश्च सहस्रशः ।
पतिताः पात्यमानाश्च दृश्यन्ते शल्यसायकैः ॥ ९.१०.२४ ॥
Entonces, oh rey, los prabhadrakas y los somakas se vieron por miles, caídos y siendo derribados por las flechas de Śalya.
9.10.25
भ्रमराणामिव व्राताः शलभानामिव व्रजाः ।
हादिन्य इव मेघेभ्यः शल्यस्य न्यपतञ्शराः ॥ ९.१०.२५ ॥
Como enjambres de abejas, como bandadas de langostas, como relámpagos desde las nubes, cayeron las flechas de Śalya.
9.10.26
द्विरदास्तुरगाश्चार्ताः पत्तयो रथिनस्तथा ।
शल्यस्य बाणैरपतन्बभ्रमुर्व्यनदंस्तथा ॥ ९.१०.२६ ॥
Elefantes y caballos, los infantes heridos y los aurigas igualmente cayeron por las flechas de Śalya; giraban y gritaban.
9.10.27
आविष्ट इव मद्रेशो मन्युना पौरुषेण च ।
प्राच्छादयदरीन्सङ्ख्ये कालसृष्ट इवान्तकः।
विनर्दमानो मद्रेशो मेघहादो महाबलः ॥ ९.१०.२७ ॥
Como poseído por la ira y el valor viril, el señor de los Madras cubría a los enemigos en la batalla, como la Muerte enviada por el Tiempo. Rugiendo, el señor de los Madras, tronando como una nube, el de gran fuerza.
9.10.28
सा वध्यमाना शल्येन पाण्डवानामनीकिनी ।
अजातशत्रुं कौन्तेयमभ्यधावद्युधिष्ठिरम् ॥ ९.१०.२८ ॥
Aquel ejército de los Pāṇḍava, herido por Śalya, corrió hacia Yudhiṣṭhira, el hijo de Kuntī, Ajātaśatru.
9.10.29
तां सम्मर्द्य शतैः सङ्ख्ये लघुहस्तः शितैः शरैः ।
बाणवर्षेण महता युधिष्ठिरमताडयत् ॥ ९.१०.२९ ॥
Tras aplastar aquel ejército en la batalla con cientos de flechas afiladas, Śalya, de manos ágiles, golpeó a Yudhiṣṭhira con una gran lluvia de flechas.
9.10.30
तमापतन्तं जात्यश्वैः क्रुद्धो राजा युधिष्ठिरः ।
अवारयच्छरैस्तीक्ष्णैर्महाद्विपमिवाङ्कुशैः ॥ ९.१०.३० ॥
A él que cargaba con caballos de pura raza, el rey Yudhiṣṭhira, airado, lo contuvo con flechas afiladas, como se contiene a un gran elefante con aguijones.
9.10.31
तस्य शल्यः शरं घोरं मुमोचाशीविषोपमम् ।
सोऽभ्यविध्यन्महात्मानं वेगेनाभ्यपतच्च गाम् ॥ ९.१०.३१ ॥
Śalya lanzó una flecha terrible, como una serpiente venenosa. Hirió al magnánimo y avanzó velozmente.
9.10.32
ततो वृकोदरः क्रुद्धः शल्यं विव्याध सप्तभिः ।
पञ्चभिः सहदेवस्तु नकुलो दशभिः शरैः ॥ ९.१०.३२ ॥
Entonces el enfurecido Vṛkodara hirió a Śalya con siete flechas. Sahadeva lo golpeó con cinco, y Nakula con diez flechas.
9.10.33
द्रौपदेयाश्च शत्रुघ्नं शूरमार्तायनिं शरैः ।
अभ्यवर्षन्महाराज मेघा इव महीधस्म् ॥ ९.१०.३३ ॥
Los hijos de Draupadī llovieron flechas sobre Śatrughna y sobre el héroe, hijo de Ārtāyanī, oh gran rey, como nubes que descargan sobre una montaña.
9.10.34
ततो दृष्ट्वा वार्यमाणं शल्यं पार्थैः समन्ततः ।
कृतवर्मा कृपश्चैव सङ्क्रुद्धावभ्यधावताम् ॥ ९.१०.३४ ॥
Entonces, viendo a Śalya contenido por todas partes por los Pārthas, Kṛtavarman y Kṛpa, ambos enfurecidos, se lanzaron al ataque.
9.10.35
उलूकश्च महावीर्यः शकुनिंश्चापि सौबलः ।
समागम्याथ शनकैरश्वत्थामा महाबलः।
तव पुत्राश्च कार्त्स्न्येन जुगुपुः शल्यमाहवे ॥ ९.१०.३५ ॥
Ulūka de gran valor, Śakuni, hijo de Subala, y el poderoso Aśvatthāman también se reunieron lentamente; y tus hijos protegieron por completo a Śalya en la batalla.
9.10.36
भीमसेनं त्रिभिर्विद्धा कृतवर्मा शिलीमुखैः ।
बाणवर्षेण महता क्रुद्धरूपमवारयत्।
धृष्टद्युम्नं ततः क्रुद्धो बाणवर्षैरपीडयत् ॥ ९.१०.३६ ॥
Kṛtavarman hirió a Bhīmasena con tres flechas y, con una gran lluvia de flechas, contuvo al enfurecido. Luego, enfurecido, afligió a Dhṛṣṭadyumna con lluvias de flechas.
9.10.37
द्रौपदेयांश्च शकुनिर्यमौ च द्रौणिरभ्ययात् ॥ ९.१०.३७ ॥
Śakuni atacó a los hijos de Draupadī y a los gemelos, y el hijo de Droṇa también atacó.
9.10.38
दुर्योधनो युधांश्रेष्ठ आहवे केशवार्जुनौ ।
समभ्ययादुग्रतेजाः शरैश्चाप्यहनद्बली ॥ ९.१०.३८ ॥
Duryodhana, el mejor de los guerreros, de fulgor feroz y fuerte, cargó con todas sus fuerzas contra Keśava y Arjuna en la batalla y los golpeó con flechas.
9.10.39
एवं द्वन्द्वशतान्यासंस्त्वदीयानां परैः सह ।
घोररूपाणि चित्राणि तत्रतत्र विशाम्पते ॥ ९.१०.३९ ॥
Así se libraron cientos de combates singulares entre tus tropas y el enemigo, terribles y maravillosos, aquí y allá, oh señor de los hombres.
9.10.40
ऋक्षवर्णाञ्जघानाश्वान्भोजो भीमस्य संयुगे ।
सोऽवतीर्य रथोपस्थाद्धताश्वात्पाण्डुनन्दनः।
कालो दण्डमिवोद्यम्य गदापाणिरयुध्यत ॥ ९.१०.४० ॥
En la batalla, Bhoja mató a los caballos color oso de Bhīma; entonces el hijo de Pāṇḍu, con sus caballos muertos, bajó del asiento del carro y combatió con la maza en alto, como la Muerte con su vara.
9.10.41
प्रमुखे सहदेवस्य जघानाश्वान्स मद्रराट् ।
ततः शल्यस्य तनयं सहदेवोऽसिनावधीत् ॥ ९.१०.४१ ॥
Ante Sahadeva, el rey de los Madras mató sus caballos; entonces Sahadeva dio muerte con una espada al hijo de Śalya.
9.10.42
गौतमः पुनराचार्यो धृष्टद्युम्नमयोधयत् ।
असम्भ्रान्तमसम्भ्रान्तो यत्नवान्यत्नवत्तरम् ॥ ९.१०.४२ ॥
El maestro Gautama (Kṛpa) luchó de nuevo con Dhṛṣṭadyumna; el intrépido contra el intrépido, el esforzado contra otro aún más esforzado.
9.10.43
द्रौपदेयांस्तथा वीरानेकैकं दशभिः शरैः ।
अविद्ध्यदाचार्यसुतो नातिक्रुद्धो हसन्निव ॥ ९.१०.४३ ॥
El hijo del maestro, sin gran ira, como si sonriera, atravesó a cada uno de los valientes hijos de Draupadī con diez flechas.
9.10.44
पुनश्च भीमसेनस्य जघानाश्वांस्तथाऽऽहवे ।
सोऽवतीर्य रथात्तूर्णं हताश्वः पाण्डुनन्दनः ॥ ९.१०.४४ ॥
De nuevo en la batalla abatió también los caballos de Bhīmasena. Con sus caballos muertos, el hijo de Pāṇḍu descendió rápidamente de su carro.
9.10.45
कालो दण्डमिवोद्यम्य गदां क्रुद्धो महाबलः ।
पोथयामास तुरगान्रथं च कृतवर्मणः।
कृतवर्मा त्ववप्लुत्य रथात्तस्मादपाक्रमत् ॥ ९.१०.४५ ॥
El furioso y poderoso, como la Muerte, alzó su maza, semejante a un bastón, y aplastó los caballos y el carro de Kṛtavarman. Pero Kṛtavarman saltó de aquel carro y se apartó.
9.10.46
शल्योऽपि राजन्सङ्क्रुद्धो निघ्नन्सोमकपाण्डवान् ।
पुनरेव शितैर्बाणैर्युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ९.१०.४६ ॥
Y Śalya también, oh rey, muy airado y abatiendo a los Somakas y a los Pāṇḍavas, presionó de nuevo a Yudhiṣṭhira con agudas flechas.
9.10.47
तस्य भीमो रणे क्रुद्धः सन्दश्य दशनच्छदम् ।
विनाशायाभिसन्धाय गदामादाय वीर्यवान् ॥ ९.१०.४७ ॥
Bhīma, enfurecido contra él en la batalla, se mordió el labio, resuelto a la destrucción, tomó su maza y el valiente avanzó.
9.10.48
यमदण्डप्रतीकाशां कालरात्रिमिवोद्यताम् ।
गजवाजिमनुष्याणां देहान्तकरणीमति ॥ ९.१०.४८ ॥
Semejante al bastón de Yama, como la Noche de la Muerte alzada, causante del fin de los cuerpos de elefantes, caballos y hombres.
9.10.49
हेमपट्टपरिक्षिप्तामुल्कां प्रज्वलितामिव ।
शैक्यां व्यालीमिवात्युग्रां वज्रकल्पामयोमयीम् ॥ ९.१०.४९ ॥
Envuelta en bandas de oro, como un meteoro ardiente, como una serpiente muy feroz, semejante al rayo, hecha de hierro.
9.10.50
चन्दनागुरुपङ्काक्तां प्रमदामीप्सितामिव ।
वसामेदोपदिग्धाङ्गीं जिह्वां वैवस्वतीमिव ॥ ९.१०.५० ॥
Untada con pasta de sándalo y áloe, como una amada deseada, con los miembros embadurnados de médula y grasa, como la lengua de Yama, hijo de Vivasvat.
9.10.51
पटुघण्टाशतरवां वासवीमशनीमिव ।
निर्मुक्ताशीविषाकारां पृक्तां गजमदैरपि ॥ ९.१०.५१ ॥
Con el sonido de cientos de campanas agudas, como el rayo de Indra, con la forma de una serpiente venenosa liberada, untada también con el fluido del celo de los elefantes.
9.10.52
त्रासनीं सर्वभूतानां स्वसैन्यपरिहर्षिणीम् ।
मनुष्यलोके विख्यातां गिरिशृङ्गविदारणीम् ॥ ९.१०.५२ ॥
Terrible para todos los seres, que alegra al propio ejército, renombrada en el mundo de los hombres, que hiende las cumbres de las montañas.
9.10.53
यया कैलासभवने महेश्वरसखं बली ।
आह्वयामास कौन्तेयः सङ्क्रुद्धमलकाधिपम् ॥ ९.१०.५३ ॥
Con la cual el poderoso hijo de Kuntī desafió, en la morada de Kailāsa, al amigo de Maheśvara, al señor de Alakā muy airado.
9.10.54
यया मायामयान्दृप्तान्सुबहून्धनदालये ।
जघान गुह्यकान्क्रुद्धो मन्दारार्थे महाबलः।
निवार्यमाणो बहुभिर्द्रौपद्याः प्रियमास्थितः ॥ ९.१०.५४ ॥
Con la cual el gran héroe, en la morada de Dhanada, derribó a muchos guhyakas arrogantes hechos de ilusión, enfurecido; por una flor de mandāra, aunque contenido por muchos, empeñado en complacer a Draupadī.
9.10.55
तां वज्रमणिरत्नौघकल्माषां वज्रगौरवाम् ।
समुद्यम्य महाबाहुः शल्यमभ्यपतद्रणे ॥ ९.१०.५५ ॥
Tras alzar aquella maza, moteada de montones de diamantes y gemas y pesada como un rayo, el de poderosos brazos Bhīma se abalanzó sobre Śalya en la batalla.
9.10.56
गदया युद्धकुशलस्तया दारुणनादया ।
पोथयामास शल्यस्य चतुरोऽश्वान्महाजवान् ॥ ९.१०.५६ ॥
Diestro en la batalla, Bhīma aplastó con aquella maza, de fiero estruendo, los cuatro veloces caballos de Śalya.
9.10.57
ततः शल्यो रणे क्रुद्धः पीने वक्षसि तोमरम् ।
निचखान नदन्वीरोवर्म भित्त्वा च सोभ्ययात् ॥ ९.१०.५७ ॥
Entonces Śalya, airado en la batalla, rugiendo, hincó una lanza en el pecho ancho; el héroe atravesó la armadura y avanzó.
9.10.58
वृकोदरस्त्वसम्भ्रान्तस्तमेवोद्धृत्य तोमरम् ।
यन्तारं मद्रराजस्य निर्बिभेद तदा हृदि ॥ ९.१०.५८ ॥
Pero el impertérrito Vṛkodara arrancó ese mismo tomara y al instante atravesó el corazón del auriga del rey de los Madras.
9.10.59
स भिन्नवर्मा रुधिरं वमन्वित्रस्तमानसः ।
पपाताभिमुखो भीमं मद्रराजस्त्वपाक्रमत् ॥ ९.१०.५९ ॥
Aquel auriga, con la armadura rota, vomitando sangre, con la mente aterrorizada, cayó de cara hacia Bhīma; pero el rey de los Madras se retiró.
9.10.60
कृतप्रतिकृतं दृष्ट्वा शल्यो विस्मितमानसः ।
गदामाश्रित्य धर्मात्मा प्रत्यमित्रमवैक्षत ॥ ९.१०.६० ॥
Viendo el golpe dado y su respuesta, Śalya, asombrado en su ánimo, tomó su maza y, de alma justa, miró a su enemigo.
9.10.61
ततः सुमनसः पार्था भीमसेनमपूजयन् ।
ते दृष्ट्वा कर्म सङ्ग्रामे घोरमक्लिष्टकर्मणः ॥ ९.१०.६१ ॥
Entonces los hijos de Pṛthā, complacidos, honraron a Bhīmasena, habiendo visto la terrible hazaña que realizó sin esfuerzo en la batalla.