Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

ऋग्वेद · सूक्त 4.40

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

4.40.1

द॒धि॒क्राव्ण॒ इदु॒ नु च॑र्किराम॒ विश्वा॒ इन्मामु॒षसः॑ सूदयन्तु ।
अ॒पाम॒ग्नेरु॒षसः॒ सूर्य॑स्य॒ बृह॒स्पते॑राङ्गिर॒सस्य॑ जि॒ष्णोः ॥

दधिक्रा देव के प्रति हम अब अवश्य स्तुति करें; सभी उषाएँ मुझे प्रेरित करें — जल, अग्नि, उषा, सूर्य, बृहस्पति और विजयी आङ्गिरस के (गुणगान में)।

4.40.2

सत्वा॑ भरि॒षो ग॑वि॒षो दु॑वन्य॒सच्श्र॑व॒स्यादि॒ष उ॒षस॑स्तुरण्य॒सत् ।
स॒त्यो द्र॒वो द्र॑व॒रः प॑तंग॒रो द॑धि॒क्रावेष॒मूर्जं॒ स्व॑र्जनत् ॥

वह सत्य-गतिशील, भरणपोषण करने वाला, गौ-समृद्ध, आश्रय देने वाला, उषा से प्रेरित तेज़ दौड़ने वाला दधिक्रा अन्न, बल और स्वर्ग का प्रकाश उत्पन्न करे।

4.40.3

उ॒त स्मा॑स्य॒ द्रव॑तस्तुरण्य॒तः प॒र्णं न वेरनु॑ वाति प्रग॒र्धिनः॑ ।
श्ये॒नस्ये॑व॒ ध्रज॑तो अङ्क॒सं परि॑ दधि॒क्राव्णः॑ स॒होर्जा तरि॑त्रतः ॥

और इसकी दौड़ती, वेग से भागती गति के समान, वायु जैसे वेगवान पंख के साथ (बहती है); बाज़ के झपटने की तरह ऊपर उड़ते दधिक्रा का बल भी मिलकर पार ले जाता है।

4.40.4

उ॒त स्य वा॒जी क्षि॑प॒णिं तु॑रण्यति ग्री॒वायां॑ ब॒द्धो अ॑पिक॒क्ष आ॒सनि॑ ।
क्रतुं॑ दधि॒क्रा अनु॑ सं॒तवी॑त्वत्प॒थामङ्कां॒स्यन्वा॒पनी॑फणत् ॥

वह बलशाली भी तीव्र वेग से दौड़ता है; गर्दन में बँधा, पिछले पैरों की रस्सी में जकड़ा, अपने स्थान पर खड़ा होकर दधिक्रा का संकल्प (सत्कर्म) के साथ दौड़ता हुआ मार्गों की मोड़ों के साथ हिनहिनाता है।

4.40.5

हं॒सः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्होता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दुरोण॒सत् ।
नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तम् ॥

हंस (परम-आत्मा) शुद्ध में स्थित, धन रूप, आकाश में निवास करने वाला, वेदी पर बैठा होता, अतिथि, घर में बैठा, मनुष्यों में बैठा, श्रेष्ठ स्थान में बैठा, ऋत में बैठा, व्योम में बैठा; जल से उत्पन्न, गौओं से उत्पन्न, ऋत से उत्पन्न, पर्वत से उत्पन्न — (वह) ऋत है।