सामवेद · विभाग 1.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.54.523
प्र꣡ तु द्र꣢꣯व꣣ प꣢रि꣣ को꣢शं꣣ नि꣡ षी꣢द꣣ नृ꣡भिः꣢ पुना꣣नो꣢ अ꣣भि꣡ वाज꣢꣯मर्ष ।
अ꣢श्वं꣣ न꣡ त्वा꣢ वा꣣जि꣡नं꣢ म꣣र्ज꣢य꣣न्तो꣡ऽच्छा꣢ ब꣣र्ही꣡ र꣢श꣣ना꣡भि꣢र्नयन्ति ॥ ५२३ ॥
हे सोमा, पुढे धाव, पात्राभोवती धावून बस. माणसांनी शुद्ध होत शक्तीकडे वाहा. वेगवान घोड्याप्रमाणे तुला शुद्ध करत ते लगामांनी दर्भाकडे नेतात.
1.54.524
प्र꣡ काव्य꣢꣯मु꣣श꣡ने꣢व ब्रुवा꣣णो꣢ दे꣣वो꣢ दे꣣वा꣢नां꣣ ज꣡नि꣢मा विवक्ति ।
म꣡हि꣢व्रतः꣣ शु꣡चि꣢बन्धुः पाव꣣कः꣢ प꣣दा꣡ व꣢रा꣣हो꣢ अ꣣꣬भ्ये꣢꣯ति꣣ रे꣡भ꣢न् ॥ ५२४ ॥
उशनसाप्रमाणे काव्य सांगत देव सोम देवांच्या जन्माचे वर्णन करतो. महाव्रती, शुचिबंधू, पावक, वराहाप्रमाणे आपल्या पायाने येतो आणि गर्जना करतो.
1.54.525
ति꣣स्रो꣡ वाच꣢꣯ ईरयति꣣ प्र꣡ वह्नि꣢꣯र्ऋ꣣ त꣡स्य꣢ धी꣣तिं꣡ ब्रह्म꣢꣯णो मनी꣣षा꣢म् ।
गा꣡वो꣢ यन्ति꣣ गो꣡प꣢तिं पृ꣣च्छ꣡मा꣢नाः꣣ सो꣡मं꣢ यन्ति म꣣त꣡यो꣢ वावशा꣣नाः꣢ ॥ ५२५ ॥
वाहक ऋताची धी, ब्रह्माची मनीषा आणि तीन वाणी प्रेरित करतो. गोपतीला विचारत गायी जातात; उत्कट विचार सोमाकडे जातात.
1.54.526
अ꣣स्य꣢ प्रे꣣षा꣢ हे꣣म꣡ना꣢ पू꣣य꣡मा꣢नो दे꣣वो꣢ दे꣣वे꣢भिः꣣ स꣡म꣢पृक्त꣢ र꣡स꣢म् ।
सु꣣तः꣢ प꣣वि꣢त्रं꣣ प꣡र्ये꣢ति꣣ रे꣡भ꣢न् मि꣣ते꣢व꣣ स꣡द्म꣢ पशु꣣म꣢न्ति꣣ हो꣡ता꣢ ॥ ५२६ ॥
त्याच्या सुवर्ण प्रेरणा शुद्ध होत देव सोमाला देवांसह रसात मिसळतात. पिळला गेलेला तो पवित्राभोवती गर्जना करत जातो, पशुधनाने भरलेले आसन मोजल्यासारखा, होत्याप्रमाणे.
1.54.527
सो꣡मः꣢ पवते जनि꣣ता꣡ म꣢ती꣣नां꣡ ज꣢नि꣣ता꣢ दि꣣वो꣡ ज꣢नि꣣ता꣡ पृ꣢थि꣣व्याः꣢ ।
ज꣣निता꣡ग्नेर्ज꣢꣯नि꣣ता꣡ सूर्य꣢꣯स्य जनि꣣ते꣡न्द्र꣢स्य जनि꣣तो꣡त विष्णोः꣢꣯ ॥ ५२७ ॥
सोम वाहतो—विचारांचा जनक, द्युलोकाचा जनक, पृथ्वीचा जनक, अग्नीचा जनक, सूर्याचा जनक, इंद्राचा जनक आणि विष्णूचाही जनक.
1.54.528
अ꣣भि꣡ त्रि꣢पृ꣣ष्ठं꣡ वृष꣢꣯णं वयो꣣धा꣡मा꣢ङ्गो꣣षि꣡ण꣢मवावशन्त꣣ वा꣡णी꣢ ।
व꣢ना꣣ व꣡सा꣢नो꣣ व꣡रु꣢णो꣣ न꣢उ ।
सिन्धू꣣र्वि꣡ र꣢त्न꣣धा꣡ द꣢यते꣣ वा꣡र्या꣢णि ॥ ५२८ ॥
तीन पाठी असलेल्या, वृषभ, बलदायक सोमाकडे वाण्या उत्कटतेने धावतात. वरुणाप्रमाणे वनांना वेष्टून, रत्नधारी तो उत्तम धन वाटतो.
1.54.529
अ꣡क्रा꣢न्त्समु꣣द्रः꣡ प्र꣢थ꣣मे꣡ विध꣢꣯र्मं ज꣣न꣡य꣢न् प्र꣣जा꣡ भुव꣢꣯नस्य गो꣣पाः꣢ ।
वृ꣡षा꣢ प꣣वि꣢त्रे꣣ अ꣢धि꣣ सा꣢नो꣣ अ꣡व्ये꣢ बृ꣣ह꣡त्सोमो꣢꣯ वावृधे स्वा꣣नो꣡ अद्रिः꣢꣯ ॥ ५२९ ॥
समुद्रासारखा सोम प्रथम विधानात पुढे जातो; प्रजा निर्माण करून जगाचा रक्षक होतो. वर्षाव करणारा वृषभ सोम पवित्र गाळणीत, लोकरीच्या गाळणीच्या उंचीवर मोठा होतो, दगडावर ध्वनी करीत.
1.54.530
क꣡नि꣢क्रन्ति꣣ ह꣢रि꣣रा꣢ सृ꣣ज्य꣡मा꣢नः꣣ सी꣢द꣣न्व꣡न꣢स्य ज꣣ठ꣡रे꣢ पुना꣣नः꣢ ।
नृ꣡भि꣢र्य꣣तः꣡ कृ꣢णुते नि꣣र्णि꣢जं꣣ गा꣡मतो꣢꣯ म꣣तिं꣡ ज꣢नयत स्व꣣धा꣡भिः꣢ ॥ ५३० ॥
सोनेरी सोम ओतला जाताना ध्वनी करीत वाहतो; लाकडी पात्राच्या पोटात बसून शुद्ध करतो. माणसे ज्याने शुद्ध करतात, गाईच्या (दुधापासून) विचार निर्माण करा, आपल्या अर्पणांनी.
1.54.531
ए꣣ष꣢꣫ स्य ते꣣ म꣡धु꣢माꣳ इन्द्र꣣ सो꣢मो꣣ वृ꣢षा꣣ वृ꣢ष्णः꣣ प꣡रि꣢ प꣣वि꣡त्रे꣢ अक्षाः ।
स꣣हस्रदाः꣡ श꣢त꣣दा꣡ भू꣢रि꣣दा꣡वा꣢ शश्वत्त꣣मं꣢ ब꣣र्हि꣢उा वा꣣꣬ज्य꣢꣯स्थात् ॥ ५३१ ॥
हे इंद्रा, हा तुझ्यासाठी मधुर सोम, वृषभ, वर्षाव करणारा; वृषभाचे थेंब गाळणीभोवती आहेत. हजार आणि शे देणारा, पुष्कळ देणारा, अत्यंत शाश्वत दर्भावर तो बलवान सोम स्थिरावला.
1.54.532
प꣡व꣢स्व सोम꣣ म꣡धु꣢माꣳ ऋ꣣ता꣢वा꣣पो꣡ वसा꣢꣯नो꣣ अ꣢धि꣣ सा꣢नो꣣ अ꣡व्ये꣢ ।
अ꣢व꣣ द्रो꣡णा꣢नि घृ꣣त꣡व꣢न्ति रोह म꣣दि꣡न्त꣢मो मत्स꣣र꣡ इ꣢न्द्र꣣पा꣡नः꣢ ॥ ५३२ ॥
हे सोमा, मधुरपणे वाहा, ऋताचे रक्षक, पाणी धारण करून, लोकरीच्या गाळणीच्या उंचीवर. तुपाने भरलेल्या द्रोण पात्रांवर चढ; अत्यंत आनंददायी, हर्षदायी, इंद्राचे पेय.